Spowolnienie na rynku budowlanym nie zatrzymało eksportu polskiej stolarki budowlanej. Producenci umacniają swoją pozycję na zagranicznych rynkach, ale liczą na stopniowe odbicie w Polsce. Branżę napędza dziś segment premium obejmujący duże przeszklenia. W kolejnych latach wzrostom sprzedaży mogą sprzyjać nasilone inwestycje w efektywność energetyczną budynków oraz coraz większa automatyzacja systemów domowych związana z rozwojem smart home.

– Pozycja polskiej stolarki w Europie i na świecie rośnie coraz bardziej. Staramy się dostarczać produkty na cały świat – do Ameryki, krajów arabskich, również do Chin – mówi agencji Newseria Ryszard Florek, współzałożyciel i prezes Fakro, producenta okien dachowych.

– Polskie firmy bez eksportu pewnie nie urosłyby do takiej skali, zwłaszcza w branży stolarki otworowej, gdzie przecież jesteśmy liderem eksportu, tuż po Chinach. Eksport jest już więc w naszym DNA od wielu lat. Sprzyjały temu różne programy renowacyjne realizowane we Włoszech, Francji czy w Niemczech, ale nie są też obce naszej branży dalsze rynki. Polskie produkty z naszej branży są dzisiaj wszędzie – ocenia Marcin Strzelec, dyrektor odpowiedzialny za rozwój produktu oraz centrum szkoleniowe w firmie Wiśniowski, producenta bram, okien, drzwi i ogrodzeń.

Polska pozostaje drugim największym eksporterem stolarki otworowej na świecie, po Chinach, i pierwszym w Unii Europejskiej. Jak wskazuje raport ASM Research Solutions Strategy, w 2024 roku łączna wartość eksportu okien i drzwi (PCV, drewno, stal, aluminium) osiągnęła 3,9 mld euro, co stanowiło jedną trzecią europejskiego eksportu oraz 18,5 proc. światowego. Stolarka otworowa stała się jedną z wizytówek polskiego przemysłu. Polska umacnia swoją pozycję mimo słabszej koniunktury zarówno na krajowym rynku, jak i za granicą.

Produkcja schodów, okien, drzwi, elementów konstrukcyjnych czy zabudów meblowych jest ściśle powiązana z kondycją rynku mieszkaniowego oraz wydatkami gospodarstw domowych. Dane BIG InfoMonitor pokazują, że sektor wyrobów stolarskich i ciesielskich nadal odczuwa skutki słabszej koniunktury w budownictwie. Na koniec stycznia 2026 roku zaległe zobowiązania firm z tego segmentu przekraczały 155 mln zł. Według danych GUS w I kwartale 2026 roku oddano do użytkowania 45,2 tys. mieszkań, o 1,4 proc. mniej niż rok wcześniej. Spadła również liczba nowych inwestycji mieszkaniowych i mieszkań, których budowę rozpoczęto.

– Niestety spowolnienia nie mamy jeszcze za sobą. W zasadzie od 2024 roku cały czas branża wyczekuje zwiększonej dynamiki, niestety początek roku tego nie pokazał, może też trochę przez warunki atmosferyczne. Prognozy są dość optymistyczne – jeżeli ożywienie nastąpi, będzie raczej powolne i na to się trzeba nastawić – podkreśla Marcin Strzelec.

– Jakość polskiej stolarki jest jedną z najlepszych na świecie, stąd staramy się walczyć o klienta premium na świecie i idzie to w dobrym kierunku – mówi Ryszard Florek.

Firmy z branży wskazują, że mimo ogólnego spowolnienia segment premium cały czas rośnie. Chodzi o rozwiązania projektowane pod nowoczesne budownictwo jednorodzinne, rezydencyjne czy hotelowe. Producenci obserwują wzrost popytu na duże przeszklenia, systemy osłonowe i rozwiązania poprawiające komfort cieplny budynków.

– Mamy bardzo niszowy segment rynku związany z rezydencjami ze średniej i górnej półki. Te inwestycje mogą spowalniać, ale się nie zatrzymują – mówi Krzysztof Brymora, dyrektor generalny i członek zarządu Centor Europe, firmy specjalizującej się w projektowaniu i produkcji systemów screen, moskitier czy okuć do stolarki. – W Polsce widzimy około 25-proc. wzrost popytu na nasze produkty, a w Europie nawet do 40 proc. rok do roku.

Jak podkreśla, wynika to z tego, że rośnie zainteresowanie wielkoformatowymi przeszkleniami, co z kolei zwiększa znaczenie osłon przeciwsłonecznych, systemów wentylacji i inteligentnego sterowania energią w budynkach.

– Możemy teraz robić przeszklenia i moskitiery do 4 m wysokości i 9 m szerokości, a firmy pytają o jeszcze większe. Gdy jest więcej szkła, to jest problem z wentylacją i słońcem. Tutaj są wyzwania i trendy, bo musimy mieć teraz większe, ale też trwalsze rozwiązania – tłumaczy Krzysztof Brymora.

Branża liczy na wzrost inwestycji związanych z wymaganą poprawą efektywności energetycznej budynków. Trwają prace nad nowymi warunkami technicznymi dla budynków oraz wdrażaniem unijnej dyrektywy EPBD, która ma przyspieszyć tempo termomodernizacji w państwach UE. Programy takie jak Czyste Powietrze oraz Krajowy Program Renowacji Budynków mają zwiększyć skalę inwestycji w wymianę okien, osłon i systemów zarządzania energią.

– To wszystko powoduje, że potencjał rynku stolarki jest bardzo duży. Potencjał ograniczenia zużycia energii sięga aż 147 tys. TWh rocznie, czyli nawet siedmiokrotności produkcji energii w naszej elektrowni w Bełchatowie. Jednym ze sposobów na takie obniżenie energii są rozwiązania smart home, które pozwalają aktywnie zarządzać komfortem i ograniczają zużycie energii w naszych domach – mówi Małgorzata Jasińska, dyrektor zarządzająca na Europę Wschodnią w Somfy Polska, firmie z branży automatyki oraz rozwiązań typu smart home.

Według badania ASM przeprowadzonego dla Somfy w 2025 roku 74,3 proc. Polaków zdaje sobie sprawę, że automatyczne rolety mogą poprawiać efektywność energetyczną budynku. Jednocześnie tylko 10 proc. nowych domów w Polsce wyposażanych jest w zautomatyzowane osłony połączone z systemami zarządzania budynkiem. Niemal połowa respondentów jako główny powód zakupu takich rozwiązań wskazuje bezpieczeństwo. Podobny odsetek zwraca uwagę na poprawę komfortu termicznego latem i ochronę przed przegrzewaniem pomieszczeń. Okna odpowiadają za 15–20 proc. strat ciepła, dlatego coraz większe znaczenie zyskują rozwiązania integrujące stolarkę, rolety, ogrzewanie i systemy zarządzania energią w ramach jednego ekosystemu smart home.

– Stolarka budowlana będzie smart. To nie będzie tylko dodatek, ale integralna część stolarki otworowej. Mówiąc o rozwiązaniach smart home, już dzisiaj widzimy, że klienci poszukują systemów automatyki okna plus rolety. Nie będzie to już pojedynczy system, tylko klienci będą chcieli mieć kompleksowe rozwiązania, czyli cały inteligentny dom. Bardzo ważne będzie więc, żeby okna i drzwi współdziałały z ogrzewaniem, rozrywką czy systemami bezpieczeństwa, żeby zbudować inteligentny dom, który daje nie tylko komfort, ale też oszczędności w portfelu – podkreśla Małgorzata Jasińska.

Kondycja branży stolarki i perspektywy jej rozwoju były jednym z tematów XVI Kongresu Stolarki Polskiej, zorganizowanego przez Związek Polskie Okna i Drzwi, który odbył się 11 maja w Jachrance.

Nasilenie cyberataków, kampanii dezinformacyjnych i zagrożeń hybrydowych coraz mocniej wpływa na sposób działania administracji centralnej i lokalnej. Rosnące ryzyko kryzysów oznacza potrzebę dostosowania procedur komunikacyjnych, które pomogą instytucjom szybciej reagować, ograniczać chaos informacyjny i skuteczniej docierać z przekazem do obywateli. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa przygotowało dwa nowe dokumenty – Strategię Komunikacji Ryzyka oraz Strategię Komunikacji Kryzysowej, które mają pomóc urzędom, samorządom i firmom dostosować się do zmian.

– Kiedyś myśleliśmy o kryzysach wyłącznie na płaszczyźnie naturalnej: o pożarach, burzach czy powodziach. Teraz to środowisko dynamicznie się zmienia. Pojawiają się działania dezinformacyjne i hybrydowe, które są wielopłaszczyznowe, dotyczą wielu resortów i mają wiele etapów – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Piotr Błaszczyk, rzecznik Rządowego Centrum Bezpieczeństwa.

Z danych Ministerstwa Cyfryzacji wynika, że w 2025 roku zespoły CSIRT poziomu krajowego otrzymały 682,2 tys. zgłoszeń zagrożeń cyberbezpieczeństwa, a liczba obsłużonych incydentów sięgnęła 272,9 tys., czyli o 144 proc. więcej niż rok wcześniej. CERT Polska zarejestrował 260,8 tys. incydentów cyberbezpieczeństwa, z czego 97 proc. stanowiły oszustwa komputerowe – głównie phishing i próby wyłudzania danych. W 2025 roku eksperci CERT Polska dodali do Listy Ostrzeżeń blisko 250 tys. złośliwych domen, czyli średnio ok. 680 dziennie.

Coraz więcej incydentów dotyczy również infrastruktury krytycznej. Takie zdarzenie odnotowano pod koniec 2025 roku, kiedy CERT Polska poinformował o skoordynowanych działaniach wymierzonych w sektor energetyczny. Dotknęły one m.in. farmy wiatrowe, instalacje fotowoltaiczne i przedsiębiorstwa infrastrukturalne.

– Jestem zwolennikiem tezy, że skuteczna komunikacja potrafi uratować czyjeś życie, wpłynąć na bezpieczeństwo i decydować o być albo nie być obywatela. Nasze strategie pomagają spiąć tę komunikację, która jest częściowo rozproszona – mówi Piotr Błaszczyk. – Strategia Komunikacji Ryzyka i Strategia Komunikacji Kryzysowej to dwa powiązane ze sobą, komplementarne dokumenty, które w RCB stworzyliśmy w ramach projektu Track 1 współfinansowanego przez Unię Europejską.

Strategia Komunikacji Ryzyka koncentruje się na działaniach prowadzonych jeszcze przed wystąpieniem zagrożenia, takich jak edukacja społeczna, kampanie informacyjne czy przygotowanie procedur dotyczących m.in. cyberataków, awarii infrastruktury krytycznej i działań dezinformacyjnych. Autorzy dokumentu wskazują, że ma on stworzyć wspólny system informowania o zagrożeniach na poziomie całego kraju – czytelny dla obywateli i łatwy do wykorzystania przez różne instytucje publiczne. Na podstawie strategii własne procedury komunikacyjne mają przygotowywać ministerstwa, urzędy wojewódzkie i inne instytucje publiczne.

– Chodzi o to, żeby każdy z nas wiedział, jak się zachować w określonej sytuacji, jeżeli kryzys nadejdzie, co zrobić, żeby ograniczyć jego negatywne skutki – wyjaśnia rzecznik RCB.

Autorzy dokumentu podkreślają, że komunikacja o zagrożeniach ma przygotowywać obywateli do reagowania, ale jednocześnie ma ostrzegać, a nie straszyć.

– Drugi dokument to Strategia Komunikacji Kryzysowej, która dotyczy wszystkiego, co następuje po wystąpieniu kryzysu: zarówno czasu bezpośrednio po wystąpieniu, jak i całego procesu komunikacji kryzysu – wskazuje Piotr Błaszczyk. – Te dwa dokumenty to praktyczne narzędzia, które każde z ministerstw i województw może wykorzystać na własne potrzeby. To są poradniki, jak stworzyć własną strategię w danym resorcie na właściwym szczeblu albo w sektorze prywatnym, żeby komunikacja była prostsza, spójniejsza i sprawniej docierała do naszych odbiorców.

Jak podkreśla, sprzeczne komunikaty różnych instytucji mogą prowadzić do chaosu, dezorientacji i spadku zaufania społecznego. Strategia porządkuje działania informacyjne w sytuacjach, gdy liczy się czas, występują silne emocje, wręcz panika, i gdy szybki przepływ informacji może bezpośrednio wpływać na bezpieczeństwo obywateli.

– Kiedy mamy szybką reakcję władz, szybkie, sprawdzone informacje i brak chaosu komunikacyjnego, ludność może mieć pewność, że państwo działa i wszystko jest pod kontrolą. Ludzie wiedzą, jakie są konkretne następne kroki na różnych poziomach: centralnym, wojewódzkim, samorządowym oraz jakich informacji mogą oczekiwać od służb – tłumaczy Luiza Jurgiel-Żyła, rzeczniczka wojewody mazowieckiego.

Strategie zakładają ścisłą współpracę administracji lokalnej ze służbami oraz instytucjami odpowiedzialnymi za zarządzanie kryzysowe.

– W sytuacji kryzysowej samorząd jest najbliższym centrum informacji dla obywateli. Jeśli odpowiednio przygotuje się na kryzys i będzie szybko i właściwie współpracował ze służbami czy z urzędem wojewódzkim, to pomoże zredukować stres, chaos i poziom dezinformacji wokół sytuacji kryzysowej – ocenia Luiza Jurgiel-Żyła.

Jak podkreślono w strategiach, do przekazywania informacji zalecane jest wykorzystanie zarówno kanałów cyfrowych, jak i tradycyjnych, m.in. radia, telewizji, SMS-ów i komunikatów lokalnych. W dokumentach przewidziano również regularne ćwiczenia i szkolenia dla rzeczników prasowych oraz osób odpowiedzialnych za komunikację kryzysową, dotyczące m.in. reagowania na dezinformację i współpracy między instytucjami.

Strategia Komunikacji Ryzyka i Strategia Komunikacji Kryzysowej mają charakter praktycznych wzorów, które instytucje mogą dostosowywać do własnych procedur, rodzaju zagrożeń i codziennej pracy administracji. Mogą one także być wykorzystywane przez sektor prywatny, szczególnie w branżach związanych z bezpieczeństwem infrastruktury i usług publicznych. W strategiach jako przykłady wskazano m.in. sektor energetyczny, wodno-kanalizacyjny, transportowy, zdrowotny, spożywczy i technologiczny.

– To dokumenty zawierające wiele uniwersalnych elementów, z których może korzystać zarówno biznes, jak i sektor publiczny czy akademicki. W momencie kiedy przyjdzie kryzys, zwykle już jest zbyt późno, żeby budować zaufanie i relacje – mówi Karolina Łuczak, prezeska Polskiego Stowarzyszenia Public Relations. – Żyjemy w trudnych czasach, czasach dużych zmian. Taka strategia to podstawowy dokument dla osób zajmujących się komunikacją. Warto sięgnąć po już przygotowane dokumenty i na ich podstawie tworzyć własne rozwiązania dopasowane do organizacji. To powinna być podstawowa polityka działania w momencie, kiedy kryzys rzeczywiście się pojawi.

RCB zapowiada dalsze działania związane ze szkoleniami z komunikacji kryzysowej oraz przygotowaniem obywateli do reagowania na zagrożenia i korzystania z wiarygodnych źródeł informacji.

– W ramach tego projektu chcemy stworzyć komplementarną bazę wiedzy o zagrożeniach, żeby każdy z obywateli mógł sprawdzić, czy jest w obszarze zagrożenia w określonej sytuacji i jak się zachować, kiedy ona nastąpi – zapowiada Piotr Błaszczyk.

Region Zagłębia Dąbrowskiego umacnia swoją pozycję na logistycznej mapie Polski i regionu. Rosnący popyt na usługi logistyki kontraktowej skłania operatorów do zwiększania powierzchni magazynowych. Jedną z firm, które inwestują w regionie, jest DACHSER, globalny operator logistyczny, który w tym roku obchodzi dwudziestolecie obecności w Polsce. Firma właśnie powiększyła powierzchnię magazynową w swoim oddziale w Sosnowcu i zapowiada dalszą rozbudowę infrastruktury.

– Oddział w Sosnowcu został otwarty 20 lat temu wraz z pojawieniem się firmy DACHSER w Polsce. Od tego czasu konsekwentnie się rozwijamy i zwiększamy nasze możliwości operacyjne. Położenie w południowej Polsce czyni nas istotnym punktem na mapie międzynarodowego transportu. Państwa Grupy Wyszehradzkiej to obszar, gdzie upatrujemy naszego dalszego rozwoju. Tym bardziej że dotychczasowa działalność już nam pokazała, że to bardzo skutecznie działa. Jesteśmy w stanie rozwijać biznes naszych klientów, którzy potrzebują dystrybucji na tym obszarze – mówi agencji Newseria Paweł Parcz, kierownik oddziału DACHSER Sosnowiec i Rzeszów.

– Lokalizacja naszego oddziału jest strategiczna. Mieści się na skrzyżowaniu głównych tras transportowych, autostrad, dróg ekspresowych i blisko południowej granicy kraju, co czyni nas swoistą bramą na południe, jeżeli chodzi o realizację przesyłek do krajów takich jak Czechy, Słowacja, Węgry, a dalej na Bałkany. To kluczowa rola naszego oddziału – podkreśla Adrian Dziarmaga, regionalny kierownik sprzedaży na Polskę Południową w DACHSER Sosnowiec i Rzeszów.

Położenie w południowej Polsce pozwala na dobre połączenia ze Słowacją, północnymi Włochami, Rumunią czy Grecją. Dzięki bliskości lotniska i węzłów autostradowych firma realizuje strategię interlockingu, czyli łączenia różnych gałęzi transportu i usług magazynowania w jednym łańcuchu dostaw.

– Obecna sytuacja geopolityczna będzie skłaniać firmy do szukania lokalizacji bliżej swoich rejonów dystrybucji. To otwiera dla nas szanse, jeżeli chodzi o logistykę kontraktową. Nasza sieć umożliwi klientom dotarcie do odbiorców w całej Europie – ocenia Adrian Dziarmaga. – Liczymy też na zakończenie konfliktu za naszą wschodnią granicą, co również pozwoli nam na zbudowanie solidnych biznesów. Mieścimy się na linii wschód–zachód, tak że na pewno nasze połączenia bezpośrednie z Rzeszowem również będą bardzo korzystnym rozwiązaniem dla naszych klientów.

Firma DACHSER działa na polskim rynku od 2006 roku. Zaczynała z czterema oddziałami i siedemdziesięcioosobowym zespołem. Sosnowiec to jeden z pierwszych oddziałów otwartych w Polsce.

– Dwadzieścia lat temu zaczynaliśmy od jednego auta dystrybucyjnego, a w tym momencie obsługujemy już kilkadziesiąt połączeń liniowych. Liczbę przesyłek, jakie obsługiwaliśmy w ciągu czterech miesięcy, obecnie realizujemy w jeden dzień – mówi regionalny kierownik sprzedaży na Polskę Południową w DACHSER Sosnowiec i Rzeszów.

Firma udostępnia swoje powierzchnie magazynowe również m.in. w Rzeszowie, Warszawie, Poznaniu, Gdańsku czy Wrocławiu. W tym roku operator świętuje 20. rocznicę wejścia na krajowy rynek.

– Wszystkie nasze inwestycje służą jednemu celowi, czyli zwiększeniu naszych możliwości operacyjnych – mówi Paweł Parcz. – Obecne rozszerzenie naszego magazynu wpłynęło już nie tylko na obszar logistyki kontraktowej, ale i proces cross-dockingu oraz nasze zdolności do obsługi zwiększonych wolumenów przesyłek. To są aktywności nierozerwalnie ze sobą związane, przynajmniej w większości oddziałów DACHSER. Oprócz funkcji oczka sieci, czyli przyjmowania i nadawania do sieci wolumenów, w naszych oddziałach prowadzimy zwykle logistykę kontraktową i obie te działalności są ważne. Dzięki ostatniej inwestycji zwiększamy zarówno pojemność magazynu logistycznego, jak i zdolności przeładunkowe magazynu cross-dockowego.

Oddział w kwietniu br. poszerzył swoją przestrzeń magazynową o około 3 tys. mkw. Większa przestrzeń ma się przełożyć na więcej miejsc paletowych, usprawnienie procesów magazynowych, a także możliwość rozdzielenia funkcji magazynowych i operacyjnych.

– To wstęp do większej inwestycji, która czeka nas w związku z dotychczasowym dynamicznym rozwojem. Liczymy, że będzie on trwał także w przyszłości. Następnym krokiem wynikającym z braku dalszych możliwości rozwoju w obecnym miejscu będzie zmiana lokalizacji oddziału, przeniesienie się do zupełnie nowego obiektu, spełniającego nasze specyficzne wymagania i dysponującego jeszcze większymi możliwościami operacyjnymi. Planujemy to w ciągu najbliższych trzech, maksymalnie pięciu lat – zapowiada kierownik oddziału DACHSER Sosnowiec. 

Według najnowszych danych Transport Intelligence wartość globalnego rynku kontraktowego w 2025 roku osiągnęła około 307,5 mld euro, co oznacza wzrost o 4 proc. względem 2024 roku, kiedy pula przychodów przebiła 295,6 mld euro. Analitycy wskazują, że trend wzrostowy jest efektem m.in. outsourcingu usług magazynowania i realizacji zamówień.

– Nasza obsługa nie koncentruje się na konkretnej branży. Jesteśmy otwarci na dywersyfikację portfolio naszych klientów. Śląsk i DACHSER od zawsze są kojarzone z obsługą przesyłek przemysłowych, natomiast od pewnego momentu otwieramy się również na e-commerce i przesyłki ambient food. Posiadamy certyfikat HACCP, przeszliśmy audyt – zaznacza Adrian Dziarmaga.

Globalna sieć DACHSER obejmuje ponad 40 krajów. W 2025 roku operator zwiększył swoje przychody do około 8,3 mld euro. Oznacza to wzrost o 3,1 proc. rok do roku. Wolumen przewiezionych towarów wzrósł do 46,7 mln t (+5,8 proc.), a liczba przesyłek zwiększyła się do 86,2 mln (+3,6 proc.). W 2025 roku firma przeznaczyła około 325 mln euro na rozwój sieci oraz inwestycje w pracowników, cyfryzację oraz działania klimatyczne. W 2026 roku chce przeznaczyć na ten cel ponad 350 mln euro.

„Stop niszczeniu gier wideo” to inicjatywa obywatelska, złożona do Komisji Europejskiej, której inicjatorzy sprzeciwiają się wyłączaniu przez wydawców funkcji online wielu gier, przez co nie mogą w nie grać mimo dokonania zakupu. Polscy europarlamentarzyści podkreślają, że działania producentów to przejaw nieuczciwej praktyki i prawo unijne powinno się wsłuchać w postulaty europejskich graczy.

– Każdy, kto choć raz grał w grę komputerową, wie, że często, kiedy przestanie działać serwis techniczny, gra też przestaje działać. W tym momencie na dobrą sprawę powinno się drugi raz zakupić tę samą grę. Osoby, które grają, mówią, że to jest nieuczciwe. Zebrały blisko 1,3 mln podpisów i wnioskują do Komisji Europejskiej, żeby rozstrzygnąć tę sprawę i zmienić prawo, zobowiązać producentów gier, żeby takich rzeczy nie robili – tłumaczy Dariusz Joński, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej.

Inicjatywa „Stop niszczeniu gier wideo” została przedłożona Komisji Europejskiej 26 stycznia 2026 roku, po tym gdy uzyskała 1 294 188 zweryfikowanych deklaracji poparcia. Najwięcej, bo 233 180, udało się uzyskać w Niemczech. Na drugim miejscu znalazła się Francja (145 289), a na trzecim Polska (143 826). Autorzy inicjatywy domagają się zobowiązania wydawców, którzy w UE sprzedają gry wideo lub związane z nimi funkcje i zasoby do obsługiwanych przez nich gier bądź udzielają na nie licencji, aby pozostawili je w stanie umożliwiającym rozgrywkę.

Inicjatywę w Parlamencie Europejskim zaprezentowano 16 kwietnia br. na wysłuchaniu publicznym zorganizowanym przez trzy komisje – IMCO, JURI i PETI. Organizatorzy mogli przedstawić szczegółowe informacje na temat swoich propozycji. Europosłowie zwrócili się do KE z pytaniem o działania, jakie może podjąć w odpowiedzi na inicjatywę. Ma ona czas na odpowiedź do 27 lipca 2026 roku.

– Pojawiła się inicjatywa obywatelska, która zebrała ponad milion podpisów, dotycząca tego, że ci, którzy kupili gry i mieli je jako własne, nagle tracą do nich dostęp. Unijne rozwiązania powinny być bardzo transparentne zarówno wobec producentów, jak i konsumentów, i ta inicjatywa obywatelska sygnalizuje problem, który powinniśmy rozwiązać. Zatem zwrócimy się do Komisji Europejskiej, żeby zajęła się tym problemem, bo jeśli miliony ludzi składają petycję, to warto im wyjaśnić, jak wygląda ta kwestia i dlaczego nagle tracą dostęp do czegoś, co uczciwie kupili – mówi Bogdan Rzońca, przewodniczący Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego.

Organizatorzy inicjatywy podkreślają, że coraz więcej wydawców sprzedaje gry wideo, których funkcjonowanie wymaga połączenia się za pośrednictwem internetu z wydawcą lub nawiązania komunikacji z producentem. W momencie zakończenia obsługiwania tego rodzaju gier wydawcy bardzo często zrywają połączenie niezbędne do funkcjonowania tytułu i wdrażają szeroko zakrojone środki, aby uniemożliwić klientowi jego naprawę. Inicjatywa ma zapobiegać zdalnemu wyłączaniu gier oraz wzywa do zapewnienia alternatywnych sposobów dostępu i grania w nie bez bezpośredniego udziału wydawcy w przypadkach, gdy zostały one wyłączone lub ich wsparcie zostało zakończone.

– Jeśli raz kupisz grę, powinna działać cały czas, do momentu, kiedy ktoś nie będzie chciał z niej korzystać – uważa Dariusz Joński. – Skoro tylu konsumentów występuje z inicjatywą, to znaczy, że jest coś na rzeczy i trzeba to uregulować. Dobre firmy, które przygotowują gry komputerowe, się obronią. Nie muszą dwa razy pobierać opłat za jedną grę, wystarczy raz. Tym bardziej że gry często kosztują 200–300 zł, a te lepsze są nawet droższe, więc to nie są małe koszty. Chodzi o to, żeby gracze nie płacili dwukrotnie.

Organizatorzy inicjatywy zwracają również uwagę na to, że uniemożliwienie przez przedsiębiorstwo korzystania z przedmiotu, który wcześniej sprzedało klientowi, nie zdarza się w innych branżach. Umowy licencyjne wymagane do tego, aby gra funkcjonowała, obchodzą szereg istniejących środków ochrony konsumentów. Ich zdaniem taka praktyka kwestionuje koncepcję własności, ponieważ klientowi nie pozostaje nic po zakupie gry. W ich opinii to praktyka naruszająca prawa konsumentów. 

– Jeśli chodzi o problem związany z funkcjonowaniem gier na rynku europejskim, to trzeba zauważyć argumenty i ich producenta gier, i konsumenta – tu musi zapanować jakaś równowaga – wskazuje Bogdan Rzońca.

Raporty „Różne twarze polskiego gracza” z 2023 i 2025 roku wskazują, że społeczność graczy w Polsce liczy 17–20 mln osób. Nie jest to więc zjawisko niszowe. Gracze cenią wyzwania, jakie stawiają przed nimi gry, i możliwość doskonalenia się oraz odnoszenia sukcesów. Istotnym motywatorem jest także możliwość rywalizacji z innymi graczami, interakcje z innymi i poczucie przynależności do większej społeczności entuzjastów danego tytułu. Niechętnie jednak przyznają, ile czasu spędzają na graniu lub ile pieniędzy przeznaczają na zakup gier.

Polscy przedsiębiorcy z sektora MŚP coraz lepiej radzą sobie na arenie międzynarodowej. Szansę na sprzedaż swoich towarów poza Polskę otwierają przed nimi marketplace&HASH39;y i sklepy internetowe. Jednym z nich jest Amazon, za którego pośrednictwem polscy przedsiębiorcy tylko w 2025 roku sprzedali za granicę ponad 40 mln produktów o wartości 5,2 mld zł. 

– Dziewięciu na 10 małych i średnich przedsiębiorców na Amazon eksportuje. Dane z zeszłego roku pokazują, że wartość eksportu wygenerowanego przez sprzedających wyniosła 5,2 mld zł – mówi w rozmowie z agencją Newseria Renata Vojackova, head of marketplace w Amazon.pl.

W latach 2012–2025 Amazon zainwestował w Polsce ponad 45 mld zł w infrastrukturę, miejsca pracy, wsparcie dla polskich małych i średnich przedsiębiorców oraz rozwój technologii. Do 2028 roku ta kwota ma być większa o kolejne 23 mld zł. Między innymi w Dobromierzu na Dolnym Śląsku powstanie nowoczesne centrum logistyczne o powierzchni 200 tys. m², które już w pierwszym roku działalności zapewni ponad 1 tys. miejsc pracy.

– W ciągu ostatnich kilku lat inwestujemy w narzędzia, w tym AI, które odgrywają kluczową rolę we wspieraniu sprzedających, aby mogli eksportować swoje towary możliwie jak najprościej i bezproblemowo – tłumaczy Renata Vojackova. – W ciągu najbliższych dwóch lat planujemy zainwestować dodatkowe 23 mld zł, które zostaną przeznaczone m.in. na narzędzia i tworzenie infrastruktury dla sprzedających, która zapewni im pomyślną ekspansję – dodaje.

Przedsiębiorcy rejestrujący się na Amazon.pl są zwolnieni z opłaty abonamentowej i prowizji od sprzedaży przez pierwsze sześć miesięcy i mogą skorzystać ze zniżki na usługę Fulfilment by Amazon (FBA). 

– Polski sprzedający, który posiada jedno konto na Amazon.pl, może nie tylko prowadzić sprzedaż w Polsce, ale też w 10 krajach Unii Europejskiej bez potrzeby otwierania dodatkowych kont, co znacznie ułatwia życie handlowcom – dodaje head of marketplace w Amazon.pl.

Największą barierą dla ekspansji zagranicznej polskich przedsiębiorców jest przekonanie, że firma jest za mała, żeby wejść na arenę międzynarodową. Ponad połowa polskich sprzedawców na Amazon pochodzi jednak z mniejszych miast i terenów wiejskich, a ich towary trafiają do klientów w całej Europie.

– Rozmawiając ze sprzedającymi o ekspansji działalności poza Polskę, trzeba wspomnieć o kilku początkowych wyzwaniach, z jakimi się mierzą. Jednym z nich jest złożoność formalności, z którą muszą sobie radzić. Kolejnym jest koszt, który może się okazać bardzo wysoki dla sprzedających. Należy także pamiętać o ogólnych trudnościach związanych z różnymi przepisami w poszczególnych krajach, których sprzedający muszą przestrzegać – mówi ekspertka.

W ramach programu Fulfilment by Amazon (FBA) serwis przejmuje od przedsiębiorcy przechowywanie towaru, kompletowanie, pakowanie, wysyłkę oraz obsługę klienta w lokalnym języku i zwrotów.

W sklepie Polskie Marki na Amazon.pl dostępnych jest ponad 1200 rodzimych brandów. W ciągu roku od jego uruchomienia, które nastąpiło w październiku 2024 roku, sklep urósł o 20 proc., odpowiadając na chęć kupowania produktów od polskich sprzedawców, którą deklaruje 84 proc. Polaków. Tak wynika z badania „Zachowania zakupowe Polaków 2025. Zaufanie i jakość – siła marki Teraz Polska”.

– Jedną z polskich firm, która odniosła sukces za granicą i niedawno ją poznałam, jest Krosno. Huta szkła o wieloletniej tradycji w Polsce – podkreśla Renata Vojackova. Krosno Glass SA to jeden z wiodących europejskich producentów wyrobów ze szkła, z wieloletnią tradycją sięgającą początku XX wieku. Spółka specjalizuje się w projektowaniu i produkcji szkła użytkowego, w tym kieliszków, szklanek oraz elementów dekoracyjnych.

Kolejną z polskich marek, które dzięki Amazon odnoszą sukces międzynarodowy, jest Wessper, producent akcesoriów małego AGD z siedzibą w Rzezawie. Firma powstała w 2016 roku i obecnie specjalizuje się w filtrach i dzbankach do filtracji wody, saturatorach (tzw. soda maker), butelkach filtrujących oraz wkładach zamiennych.

– Jeżeli chodzi o zagranicę, to na Amazon jesteśmy w całej Unii Europejskiej. W 10 dostępnych krajach, w tym również w Wielkiej Brytanii i Turcji. Stopniowo dołączaliśmy do tych, które pojawiały się w późniejszym czasie. W 2017 roku pierwszym krajem były Niemcy i od tego czasu rozwijamy i zwiększamy sprzedaż – podkreśla Mateusz Bednarek, członek zarządu CSVK, dystrybutor marki Wessper. – Współpraca z Amazon.pl pozwoliła nam się pojawić w szerszym gronie odbiorców i klientów, budować świadomość marki, jak i firmy w dalszym rozwoju i sprzedaży. Jeżeli chodzi o korzyści, to głównie są to zwiększenie wolumenu sprzedażowego i ciągły rozwój – dodaje.

Na Amazon.pl dostępne są również produkty firmy Trefl, która działa od 1985 roku. Słynie z produkcji puzzli, gier planszowych i zabawek dla dzieci. Rozpoczęła współpracę z Amazon w 2019 roku, wchodząc najpierw do Niemiec, a po starcie Amazon.pl w 2021 roku również do Polski. Na tym jednak nie koniec.

– Z Amazon współpracujemy już od ponad siedmiu lat. Obecnie jesteśmy na dziewięciu marketplace’ach w Europie oraz trzech na kontynencie amerykańskim. Działamy na nim w modelu FBA, który mocno pomógł nam wejść i się rozwinąć w tych krajach. Narzędzie to pomaga rozwinąć sprzedaż właśnie poprzez logistykę Amazon – tłumaczy Karolina Godlewska, key account manager w Trefl. – W Europie współpracujemy z Amazon w modelu Vendor – dodaje.

Podkreśla również, że obecność Trefla na Amazon za granicą rozwinęła sprzedaż e-commerce.

– Amazon jest naszym kluczowym kanałem sprzedaży e-commerce’owej, który znacznie poprawił naszą sprzedaż. Widzimy to co roku. Nasza rozpoznawalność marki znacznie urosła, m.in. poprzez udział w programie Brand Registry – tłumaczy Karolina Godlewska.

Brand Registry to bezpłatny program, który powstał z myślą o pomocy sprzedawcom w ochronie własności intelektualnej, zarządzaniu ofertami i rozwijaniu działalności. Aby do niego dołączyć, nie trzeba prowadzić sprzedaży w sklepie Amazon.

Około 10 tys. osób w Polsce żyje ze szpiczakiem plazmocytowym, a każdego roku diagnozę słyszy kolejne 2–2,5 tys. pacjentów. Choroba przez długi czas rozwija się bez charakterystycznych objawów i ma charakter nawrotowy, co oznacza konieczność stałego leczenia i opieki specjalistycznej. W praktyce przekłada się to na życie podporządkowane terapii i niepewność co do jej przebiegu. Na skalę problemu i codzienność chorych zwraca uwagę kampania „1 choroba. 10 000 żyć”.

– Chorzy na szpiczaka plazmocytowego wymagają ciągłej opieki specjalistycznej, hematologicznej i hospitalizacji w ramach pobytu jednodniowego, jeden raz w tygodniu, czasami raz w miesiącu, natomiast jest to stały kontakt z oddziałem hematologicznym. Pacjentowi towarzyszy niepewność co do dalszego przebiegu choroby i postępowania leczniczego, ponieważ choroba ma charakter nawrotowy – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Agnieszka Szymczyk, hematolog z Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA w Warszawie.

Szpiczak plazmocytowy jest drugim najczęściej diagnozowanym nowotworem krwi w Polsce i odpowiada za istotną część zachorowań w tej grupie chorób. Obecnie żyje z nim ok. 10 tys. pacjentów, a każdego roku diagnozuje się kolejne 2–2,5 tys. przypadków.

Szpiczak plazmocytowy to nowotwór układu krwiotwórczego wywodzący się z komórek plazmatycznych szpiku kostnego. W przebiegu choroby dochodzi do ich niekontrolowanego namnażania, co prowadzi m.in. do uszkodzeń kości, niedokrwistości, zaburzeń odporności czy niewydolności nerek. Choroba rozwija się powoli i długo pozostaje niewidoczna, a jej objawy – takie jak bóle kręgosłupa, przewlekłe zmęczenie czy pogorszenie wyników badań – są niespecyficzne i często przypisywane innym schorzeniom.

– Pacjenci z rozpoznaniem czy podejrzeniem szpiczaka plazmocytowego trafiają do naszej poradni od różnych specjalistów. Od lekarzy neurologów, neurochirurgów, bo pierwszym objawem mogą być bóle kręgosłupa, od lekarzy nefrologów, gdzie pierwszym objawem jest niewydolność nerek, czy od lekarzy rodzinnych, którzy stwierdzają np. niedokrwistość w morfologii krwi obwodowej – tłumaczy Agnieszka Szymczyk.

Szpiczak jest chorobą przede wszystkim osób starszych – mediana wieku w chwili rozpoznania wynosi ok. 70 lat, a większość pacjentów ma powyżej 50 lat. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa liczba chorych będzie rosła, co dodatkowo obciąża system ochrony zdrowia i zwiększa zapotrzebowanie na opiekę wielospecjalistyczną.

– Dominuje przede wszystkim grupa pacjentów bardzo często z wielochorobowością, obciążonych, którzy wymagają nie tylko opieki hematologicznej, ale także opieki wielospecjalistycznej – zaznacza hematolożka.

Jeszcze na początku XXI wieku rokowania pacjentów były znacznie gorsze niż obecnie. Postęp w leczeniu jest związany przede wszystkim z wprowadzeniem nowych grup leków działających na różne mechanizmy choroby. Leczenie prowadzone jest w wyspecjalizowanych ośrodkach hematologicznych w ramach programów lekowych, a schematy terapii są dostosowywane do stanu pacjenta i przebiegu choroby.

Jednym z kluczowych wyzwań pozostaje dostęp do najnowocześniejszych terapii.

– Z perspektywy mojej i moich kolegów aktualne programy lekowe są niewystarczające. Pacjenci w Polsce czekają na refundację terapii CAR-T, refundację belantamabu w skojarzeniu z klasycznymi lekami, więc te potrzeby nadal istnieją – podkreśla Agnieszka Szymczyk.

Nowoczesne podejścia terapeutyczne obejmują m.in. terapie celowane oraz leczenie ukierunkowane na antygen BCMA, które w praktyce klinicznej pozwala na dłuższą kontrolę choroby. Wśród nich znajdują się zarówno terapie komórkowe CAR-T, jak i leki takie jak belantamab mafodotyny stosowany w skojarzeniu z innymi preparatami.

Z perspektywy pacjentów choroba oznacza jednak nie tylko kolejne linie leczenia, ale także długotrwałe funkcjonowanie z ograniczeniami wynikającymi z samej choroby oraz działań niepożądanych terapii.

– Szpiczak jest chorobą nawrotową, w dalszym ciągu nieuleczalną, dlatego pacjenci mierzą się z wieloma wyzwaniami ze względu na to, że choroba wcześniej czy później wraca. Musimy się mierzyć z tymi wyzwaniami, jakimi jest dostępność do terapii, z tym, że chorzy nie mogą normalnie funkcjonować, muszą się mierzyć z efektami ubocznymi samego leczenia. Jako organizacja staramy się pokazać, jak można z tą chorobą żyć – mówi Łukasz Rokicki, prezes Fundacji Carita im. W. Adamiec.

Na znaczenie edukacji i zwiększania świadomości społecznej zwraca uwagę kampania „1 choroba. 10 000 żyć”, realizowana w ramach globalnej inicjatywy Myeloma Action Month. Jej elementem są m.in. działania informacyjne oraz symboliczne akcje w przestrzeni publicznej.

– Jako Fundacja Carita przyłączyliśmy się do globalnej inicjatywy i razem z 40 innymi państwami i z organizacją International Myeloma Foundation stwierdziliśmy, że zrobimy coś, co pokaże, czym jest szpiczak, poprzez kampanię świadomościową, która polega na podświetleniu niezwykłych miejsc na całym świecie. Mowa o Operze w Sydney, Rockefeller Center w Nowym Jorku, został też podświetlony Pałac Kultury i Nauki w Warszawie – tłumaczy Łukasz Rokicki.

W poprzednich latach w akcji uczestniczyły m.in. Niagara Falls, Empire State Building czy Opera w Sydney. W tym roku do globalnej mapy działań po raz pierwszy dołączyła Warszawa.

– W marcu podświetliliśmy Pałac Kultury i Nauki na czerwono ze względu na to, że kampania globalna ma znamiona koloru czerwonego, koloru krwi, bo szpiczak plazmocytowy jest chorobą krwi – mówi prezes Fundacji Carita im. W. Adamiec. – Pacjenci, organizacja, lekarze oraz osoby, które nic nie wiedziały o samej chorobie, spotkały się pod Pałacem Kultury i Nauki, żeby go wspólnie zaświecić i powiedzieć o chorobie – jak ją diagnozować, czym jest szpiczak, żeby zwiększać świadomość problemu.

Blisko połowa Polaków chciałaby załatwiać kredyt hipoteczny całkowicie online – wynika z badania Ipsosu przeprowadzonego na zlecenie ING Banku Śląskiego. Jak podkreślają jego przedstawiciele, w przypadku innych produktów kredytowych odsetek wnioskujących w kanałach zdalnych sięga 90 proc., dlatego od kwietnia również proces hipoteczny można przejść w aplikacji banku albo bankowości internetowej. Ma to przyspieszyć i usprawnić wszystkie formalności.

– Polacy są zainteresowani zaciąganiem kredytów online. Cenią przede wszystkim prostotę i szybkość działania. Chcą wiedzieć, co się dzieje na poszczególnych krokach procesu, ale także chcą wiedzieć, jak szybko będzie decyzja kredytowa – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Andrzej Sowa, dyrektor odpowiedzialny za kredyty w ING Banku Śląskim.

Z badania „Polacy na swoim” przeprowadzonego przez Ipsos na zlecenie ING wynika, że 47 proc. rodaków właśnie kredyt hipoteczny wskazuje jako formalność, którą chętniej załatwiłoby całkowicie online. Najczęściej wymienianymi korzyściami są oszczędność czasu (47 proc.), brak konieczności wizyt w oddziale (44 proc.) i możliwość przejścia procedur w dowolnym momencie (40 proc.).

– W przypadku hipoteki to kolejny krok do tego, żeby zwiększyć wygodę klienta. W procesie cyfrowej hipoteki klient będzie otrzymywał informację zwrotną ze strony banku, co się dzieje na każdym jego etapie – wyjaśnia Andrzej Sowa.

Z badania ING wynika, że 62 proc. Polaków woli spłacać kredyt hipoteczny, niż ponosić koszty wynajmu mieszkania. 73 proc. badanych uważa własną nieruchomość za inwestycję w przyszłość. Jak wynika z danych BIK, popyt na kredyty hipoteczne pozostaje na wysokim poziomie. W kwietniu br. liczba osób wnioskujących wyniosła ponad 42 tys., czyli prawie 19 proc. więcej niż rok wcześniej. Wartość zapytań o kredyty mieszkaniowe wzrosła natomiast o prawie 30 proc. r/r.

Ze względu na rosnący popyt banki stopniowo przenoszą cały proces związany z hipoteką do kanału online. Pod koniec kwietnia ING udostępnił cyfrową hipotekę w aplikacji mobilnej i bankowości internetowej. Osoby zainteresowane kredytem mogą rozpocząć od kalkulatora kredytowego, następnie wygenerować ofertę, złożyć wniosek, przesłać dokumenty, a po weryfikacji dokumentów przez bank podpisać umowę zdalnie.

– W przypadku kredytów hipotecznych proces ma się odbywać szybko, wygodnie, bez zbędnych formalności. Klient bardzo prosto może dołączyć wszelkiego rodzaju dokumentację, po prostu wykonując zdjęcie i załączając je do wniosku zdalnie. Jeśli ma wątpliwości, może się połączyć przez wideo z naszym ekspertem i uzyskać niezbędne informacje – mówi dyrektor odpowiedzialny za kredyty w ING. – Mamy przykłady z życia wzięte, gdzie klient tego samego dnia otrzymuje finalną decyzję o kredycie hipotecznym.

Jak dodaje, klient może w dowolnym momencie przerwać wypełnianie wniosku i wrócić do niego później bez utraty wcześniej wpisanych danych. Na każdym etapie możliwe jest również połączenie z ekspertem hipotecznym online.

– Na razie mamy kilkadziesiąt wniosków, ale wiemy na podstawie innych kredytów, że ponad 90 proc. klientów wnioskuje o nie w Moim ING. Spodziewam się istotnego zwiększenia liczby klientów, którzy będą aplikować o hipotekę w ten sposób, dlatego że styl życia Polaków znacznie się zmienia – podkreśla Andrzej Sowa.

Obecnie z rozwiązania mogą korzystać osoby, które są zatrudnione na umowę o pracę, wnioskują samodzielnie o kredyt i kupują nieruchomość z rynku wtórnego. Bank zapowiada, że w kolejnych etapach rozwiązanie zostanie rozszerzone.

– Intensywnie pracujemy nad tym, żeby poszerzyć te funkcjonalności również dla więcej niż jednego kredytobiorcy, innych celów kredytowania, a także innych źródeł dokumentowania dochodów – zapowiada ekspert ING.

Konsumenci coraz częściej sprawdzają nie tylko skład produktów, ale też sposób ich wytwarzania, pochodzenie surowców czy standardy jakości. Rosnące znaczenie transparentności szczególnie widać na rynku żywności, suplementów diety i kosmetyków. Firmy inwestują w narzędzia, które umożliwiają śledzenie drogi produktu – od źródła surowca po gotowy wyrób – i pokazują informacje, które jeszcze kilka lat temu pozostawały wyłącznie w wewnętrznym obiegu.

– W dzisiejszych czasach dostęp do wiarygodnych informacji dotyczących powstawania produktów stanowi priorytet dla konsumentów pragnących mieć pewność co do ich pochodzenia. Chcą oni lepiej zrozumieć cykl produkcyjny: pochodzenie produktu, proces jego wytwarzania oraz konkretne normy i parametry bezpieczeństwa – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Ahmed Shehata, dyrektor ds. marketingu Amway ESAN (na Europę, Afrykę Południową, Australię i Nową Zelandię).

Z raportu „Unlocking Transparency” przygotowanego przez EIT Food Consumer Observatory wynika, że 46 proc. Europejczyków ufa producentom żywności. Autorzy badania wskazują, że wpływ na spadek zaufania mają m.in. rosnące ceny żywności oraz przekonanie części konsumentów, że firmy bardziej koncentrują się na zyskach niż na zdrowiu klientów i zrównoważonej produkcji. Znacznie większym zaufaniem cieszą się rolnicy. W 2024 roku deklarowało je 67 proc. respondentów. Według autorów raportu wynika to m.in. z większej transparentności, możliwości prześledzenia pochodzenia produktów oraz większej identyfikowalności produkcji żywności.

Badanie pokazuje również, że poziom zaufania wpływa na gotowość konsumentów do sięgania po nowe produkty i innowacje żywnościowe. Wśród osób o niskim poziomie zaufania tylko 16 proc. deklaruje otwartość na innowacyjne produkty, podczas gdy w grupie konsumentów ufających łańcuchowi żywnościowemu odsetek ten wzrasta do 38 proc. Autorzy raportu wskazują jednocześnie, że budowaniu zaufania sprzyjają krótsze i łatwiejsze do prześledzenia łańcuchy dostaw, dostęp do informacji o pochodzeniu i sposobie przetwarzania produktów oraz potwierdzone deklaracje zdrowotne.

– Wierzymy, że ludzie mają prawo wiedzieć, co się znajduje w ich produktach i skąd pochodzą składniki – podkreśla Ahmed Shehata z Amwaya. – Przejrzystość i kontrola nad procesem produkcji pozwalają nam się dzielić z konsumentami szczegółowymi informacjami o produktach.

Firmy coraz częściej udostępniają narzędzia pozwalające sprawdzić pochodzenie składników i prześledzić drogę produktu od producenta surowca do gotowego wyrobu. Takie rozwiązanie wprowadził właśnie w Polsce Amway. Platforma Amway Tracing Tool pozwala użytkownikom sprawdzić m.in. pochodzenie kluczowych składników, miejsca produkcji, etapy pakowania oraz informacje dotyczące testów laboratoryjnych prowadzonych dla wybranych produktów.

– W miarę jak globalne łańcuchy dostaw stają się coraz bardziej złożone, droga produktu często staje się niewidoczna dla współczesnego konsumenta – tłumaczy dyrektor ds. marketingu Amway ESAN. – Uruchomienie Amway Tracing Tool w regionie ESAN to kluczowy krok we wspieraniu konsumentów przy podejmowaniu świadomych decyzji. Transparentność jest dziś fundamentem zaufania. Pokazując bezpośrednio przedsiębiorcom Amwaya i ich klientom drogę naszych produktów, wykraczamy poza samo opowiadanie naszej historii – szczegółowo pokazujemy, jak powstają nasze produkty na każdym etapie.

Użytkownicy mogą prześledzić cały proces powstawania produktu na interaktywnej mapie, która pokazuje lokalizacje związane z produkcją i pochodzeniem składników. Platforma zbiera informacje o produktach różnych marek należących do firmy i pozwala konsumentom sprawdzić je w jednym miejscu.

– Od pochodzenia składników po recepturę, testy i pakowanie – nowa platforma cyfrowa zapewnia szczegółowy wgląd w proces powstawania produktów Amwaya i pozwala klientom lepiej zrozumieć ich pochodzenie – podkreśla Ahmed Shehata.

Według danych firmy każdego roku wykonywanych jest ok. 30 tys. testów jakości oraz dodatkowo 12–14 tys. testów opakowań. Wszystkie partie produktów przechodzą kontrole jakości przed dopuszczeniem do sprzedaży. Część składników wykorzystywanych w produktach pochodzi z certyfikowanych gospodarstw ekologicznych należących do firmy w USA, Meksyku i Brazylii, a także z farm partnerskich działających w różnych regionach świata. Obecnie Amway Tracing Tool działa m.in. w Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, we Włoszech, w Australii i Nowej Zelandii.

– Konsumenci mają prawo wiedzieć, jak powstają produkty i skąd pochodzą składniki, więc takie narzędzie powinno się stać standardem rynkowym. Jednak zapewnienie przejrzystości i poziomu szczegółowości wymaganego do działania narzędzia takiego jak nasze nie jest łatwym zadaniem. Dla konsumentów prawdziwą korzyścią byłoby nie tylko posiadanie tych informacji jako standardu we wszystkim, czego używają, ale także dostarczanie ich przez firmy w łatwy, zrozumiały i dostępny sposób – przekonuje dyrektor ds. marketingu Amway ESAN.

Rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję, dane satelitarne i biotechnologię coraz mocniej wchodzą do sektora rolno-spożywczego. Technologie te wspierają m.in. ograniczanie zużycia wody i pestycydów, redukcję emisji CO₂, precyzyjne nawożenie oraz poprawę jakości gleby. Właśnie na projektach z obszaru agritech skoncentrowała się jubileuszowa edycja Huawei Startup Challenge.

Piąta edycja programu realizowana pod hasłem HASHTechForAgrinnovation była skierowana do firm tworzących rozwiązania wspierające transformację rolnictwa i efektywniejsze wykorzystanie zasobów naturalnych. Start-upy rywalizowały o nagrody finansowe o łącznej wartości 300 tys. zł, a jury oceniało m.in. innowacyjność projektów, potencjał biznesowy oraz możliwości praktycznego wdrożenia technologii.

Pierwsze miejsce i nagrodę finansową w wysokości 150 tys. zł zdobył start-up Nirby, wykorzystujący AI, autonomiczne drony i dane satelitarne do optymalizacji nawożenia i poprawy jakości plonów. Projekt zdobył również Nagrodę Publiczności ufundowaną przez firmę Karmnik oraz wyróżnienie Federacji Przedsiębiorców Polskich.

– Skupiamy się przede wszystkim na problemie przenawożenia gleb i zarządzaniu zabiegami agrotechnicznymi. Nasz system odpowiada na trzy pytania: gdzie pojawia się problem, dlaczego powstał na podstawie danych satelitarnych i odczytów z autonomicznych dronów oraz jak go rozwiązać z wykorzystaniem map zmiennego dawkowania – mówił Piotr Lazarek, prezes zwycięskiego start-upu Nirby.

Drugie miejsce oraz 100 tys. zł otrzymała firma Biostra i jej technologia przetwarzania bioodpadów w certyfikowane nawozy organiczno-mineralne wspierające poprawę jakości gleby, retencję wody i redukcję emisji CO₂.

– Rolnicy coraz częściej mierzą się z brakiem alternatyw dla wycofywanych środków ochrony roślin i antybiotyków, dlatego potrzebują skutecznych i ekonomicznych rozwiązań. Wierzymy, że technologie biologiczne mogą się stać ważnym kierunkiem rozwoju nowoczesnego rolnictwa – podkreśla Marcin Motyka, prezes Biostry.

Trzecie miejsce, 50 tys. zł oraz dodatkowe wyróżnienie przyznane przez partnera konkursu InnoTech4Life przypadło PeptechLab, który tworzy rozwiązania biotechnologiczne wykorzystujące peptydy i ochronne nanokapsułki do eliminacji antybiotyków oraz pestycydów z łańcucha produkcji żywności.

– Widzimy, że problem związany z wykorzystaniem chemii i antybiotyków w rolnictwie narasta, a na rynku wciąż brakuje skutecznych rozwiązań odpowiadających na te wyzwania – mówił Adam Penkala, CEO PeptechLab.

Jak zaznacza, wyróżnienie w konkursie potwierdziło, że rozwijana przez jego zespół technologia odpowiada na realne wyzwania sektora.

Wśród nagród specjalnych przyznanych przez partnerów wydarzenia znalazło się również wyróżnienie od Płockiego Parku Przemysłowo-Technologicznego dla Projektu Gizmo, rozwijającego modułowe roboty wspierające automatyzację procesów w przedsiębiorstwach, w tym także w sektorze agro.

– Poziom projektów zgłoszonych do konkursu był w tym roku niezmiennie wysoki i potwierdził, że polskie start-upy coraz odważniej rozwijają technologie, które mogą realnie wspierać transformację nowoczesnego rolnictwa – ocenia Ryszard Hordyński, dyrektor ds. strategii i komunikacji w Huawei Polska. – Cieszymy się, że Huawei Startup Challenge pozostaje miejscem, w którym młode firmy mogą prezentować swoje pomysły, zdobywać doświadczenie i budować wartościowe relacje z ekspertami, inwestorami oraz partnerami biznesowymi. Życzę wszystkim finalistom, aby ich projekty już wkrótce były znane całemu polskiemu rolnictwu.

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) ocenia, że wyżywienie 10 mld ludzi do 2050 roku będzie wymagało o 50 proc. większej produkcji żywności niż w 2012 roku i o 25 proc. więcej słodkiej wody, przy równoczesnym ograniczaniu emisji generowanych przez rolnictwo. To pokazuje, jak duży jest potencjał do zastosowania nowoczesnych technologii i innowacyjnych rozwiązań.

– Rolnictwo przez lata było postrzegane jako sektor oparty głównie na doświadczeniu i tradycji, ale dziś coraz wyraźniej widać, że jego przyszłość będzie budowana przez technologię, dane i automatyzację – ocenia Adrian Migoń, CEO Youth Business Poland.

Światowy rynek agritech rośnie obecnie w tempie ponad 12 proc. rocznie. Coraz większą rolę odgrywają technologie wykorzystujące dane satelitarne, drony, sensory i sztuczną inteligencję do monitorowania upraw, optymalizacji nawożenia i nawodnienia czy ograniczania zużycia wody i pestycydów. Rozwijane są również rozwiązania wspierające retencję wody w glebie, redukcję emisji gazów cieplarnianych oraz ograniczenie stosowania antybiotyków w produkcji żywności.

Raport StartUs Insights „Agritech 2026” wskazuje, że branża technologii rolniczych obejmuje obecnie ponad 129 tys. firm i ok. 6,8 tys. start-upów na świecie. Sektor korzysta z ponad 1,24 mln patentów i 15 tys. grantów badawczo-rozwojowych. Jednym z głównych wyzwań pozostaje finansowanie rozwoju i komercjalizacji innowacji, dlatego coraz większe znaczenie mają programy akceleracyjne i konkursy wspierające młode firmy technologiczne.

Brak stabilnych i przewidywalnych źródeł finansowania, duża konkurencyjność oraz liczne obowiązki regulacyjne – to największe wyzwania, przed którymi stoi polski rynek telekomunikacyjny. Zdaniem jego przedstawicieli obowiązki nakładane na operatorów i innych graczy oznaczają dla nich dodatkowe koszty, co z kolei oznacza mniejsze możliwości finansowania inwestycji, np. w infrastrukturę czy cyberbezpieczeństwo. To może wpływać na ograniczenie rozwoju całego sektora.

– Kilka ostatnich lat uświadomiło wszystkim, że telekomunikacja jest krwiobiegiem polskiej gospodarki, cyberbezpieczeństwa i usług świadczonych zarówno dla klientów w segmencie masowym, jak i biznesowym. Jako rynek potrzebujemy stabilnej i przewidywalnej legislacji, którą nie będziemy zaskakiwani, która będzie tworzona w pełnym dialogu z rynkiem, żeby zrozumieć jego możliwości i to, do czego aspiruje w kwestii świadczenia usług – mówi agencji Newseria Andrzej Abramczuk, przewodniczący Rady Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji.

Jak wynika z danych Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE), wartość rynku telekomunikacyjnego w 2024 roku wyniosła 44,4 mld zł. To wzrost o 2,9 proc. w porównaniu do 2023 roku. Na koniec grudnia 2024 roku do rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych (RPT) wpisanych było 3658 podmiotów. W porównaniu do 2023 roku liczba ta zmniejszyła się o 163.

– Na naszym rynku brakuje też stabilnych i przewidywalnych źródeł finansowania. Pamiętajmy, że jest to rynek, który prawie w 100 proc. jest prywatny. Obecnie jest on najbardziej konkurencyjny w Europie, a ceny, które oferujemy za nasze usługi, są jednymi z najniższych w Europie – mówi Andrzej Abramczuk.

Raport „Rynek telekomunikacyjny w Polsce. Między regulacją, globalną konkurencją i wyzwaniami w zakresie bezpieczeństwa”, przygotowany przez firmę Arthur D. Little na zlecenie Rady Telekomunikacji i Cyfryzacji Konfederacji Lewiatan, wskazuje, że od wielu lat Polska plasuje się wśród rynków o najniższym średnim przychodzie na użytkownika (ARPU) z usług internetu stacjonarnego w UE. Wynosi on 17,3 euro po uwzględnieniu parytetu siły nabywczej. Niższe wskaźniki notują tylko Węgry i Rumunia.

Średnia marża EBITDAaL polskich operatorów wynosi około 27 proc., podczas gdy na przykład we Francji sięga 38 proc., a w Niemczech – 41 proc. To się przekłada na wyzwania związane z pozyskiwaniem finansowania na inwestycje – potencjał inwestycyjny firm z sektora zależy bowiem od osiąganych wyników finansowych. Zależy od niego także jakość świadczonych usług i dostarczanej infrastruktury.

– Połączenie tych wszystkich elementów skutkuje tym, że każda legislacja, która jest na nas nakładana, powoduje pewien koszt – czasami bardzo znaczący, niekiedy być może niższy. Jednak to operator z wypracowanych przez siebie zysków musi go pokryć. W tym momencie należy wskazać na potrzebę znalezienia stabilnego i zrównoważonego źródła współfinansowania ponoszenia tych kosztów przez państwo, które tworzy prawo lub wdraża legislację z poziomu Unii Europejskiej – wyjaśnia przewodniczący Rady KIGEiT.

Jak wynika z raportu Arthur D. Little i Konfederacji Lewiatan, polscy operatorzy ponoszą koszty związane m.in. z prawem do korzystania z częstotliwości i opłatami telekomunikacyjnymi. W 2024 roku z tytułu wdrożenia Prawa komunikacji elektronicznej (PKE) i ustawy o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej (UZNKE) ponieśli łączne koszty w wysokości 183,9 mln zł. W latach 2017–2024 dochody UKE z tytułu opłat od operatorów wzrosły o ok. 160 proc., podczas gdy wartość rynku zwiększyła się o ok. 12 proc.

– Bez zapewnienia stabilnego źródła finansowania, oczywiście wspieranego także na rynku komercyjnych finansowań, trudno będzie mówić o tym, żeby rynek w dalszym ciągu rósł i był konkurencyjny, zwłaszcza w stosunku do globalnych graczy, typu hiperskalerzy. Poprzez naszą infrastrukturę, którą wybudowaliśmy w dużej części z prywatnych inwestycji, po części ze wsparciem funduszy europejskich, zapewniamy naszym klientom bardzo dużą liczbę usług oferowanych przez hiperskalerów, a ich poziom partycypacji w naszych usługach i infrastrukturze jest bardzo niski – podkreśla Andrzej Abramczuk.

Giganci technologiczni, tacy jak Google, Meta, Apple, Amazon czy Microsoft, zaczęli sukcesywnie wchodzić w usługi oferowane tradycyjnie przez operatorów telekomunikacyjnych (np. komunikatory), a streamingowe usługi wideo stały się alternatywą dla telewizji dostarczanej w sieciach operatorów. Rozwój platform chmurowych sprawił, że koncerny technologiczne przejęły także część ich usług w zakresie przechowywania, przetwarzania i przesyłania danych. Big techy nie podlegają sektorowym opłatom infrastrukturalnym, a ich główne zobowiązania fiskalne sprowadzają się do podatków ogólnych, w tym m.in. VAT-u, CIT-u, czy od VOD.

– Od wielu lat na poziomie europejskim, ale też krajowym, rozmawiamy o wsparciu inwestycji w rozbudowę infrastruktury telekomunikacyjnej przez dużych hiperskalerów i dostawców contentu. Te rozmowy się toczą latami, natomiast na razie nie przyniosły żadnego satysfakcjonującego zakończenia dla rynku infrastruktury – podkreśla ekspert KIGEiT.

UKE podaje, że na inwestycje telekomunikacyjne w 2024 roku w Polsce przeznaczono 9,5 mld zł. To o 14,3 proc. mniej niż w 2023 roku. Z tej kwoty 8,3 mld zł (86,8 proc.) stanowiły wydatki na infrastrukturę. Eksperci wyjaśniają, że spadek nakładów inwestycyjnych nie wynika z braku potrzeby rozwoju, ale właśnie m.in. z presji kosztowej nowych obowiązków regulacyjnych.  

– Gdybyśmy w rozsądnej perspektywie nie doszli do porozumienia dotyczącego zasad współfinansowania dalszego rozwoju infrastruktury i finansowania nakładów, które muszą ponieść operatorzy na cyberbezpieczeństwo, interoperacyjność i inne podobne kwestie, prawdopodobnie rozwój i tak by nastąpił, ale najistotniejszy jest czas – uważa Andrzej Abramczuk. – Potrzebujemy, żeby to się wydarzyło w przewidywalnym, dość krótkim czasie, bo tylko wtedy mamy szansę wygrać konkurencyjnością naszych usług z innymi dużymi, międzynarodowymi podmiotami. Bardzo bym zabiegał o to, żeby w pierwszej kolejności skupić się na mechanizmach współfinansowania, przejrzystych i bardzo konkurencyjnych, które pozwolą na finansowanie obowiązków nakładanych na operatorów.

Przykładem obciążeń w sektorze telekomunikacyjnym są kwestie ochrony klienta. W analizie Arthur D. Little wykazano, że przeciętny europejski operator w związku z tą kategorią podlega obowiązkom w 34 obszarach regulacyjnych.

– Jeżeli spojrzymy na katalog nowych przepisów, które w ciągu ostatnich kilku lat weszły w życie, to są wśród nich przepisy związane z cyberbezpieczeństwem, czyli słynna ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Obejmuje on nie tylko operatorów, ale też kilkanaście innych sektorów, które do tej pory nie były regulowane – wymienia ekspert. 

Ustawa ta wdraża do polskiego prawa unijną dyrektywę NIS 2. Wprowadza m.in. podział na podmioty kluczowe i ważne, działające w strategicznych sektorach państwa, takich jak energetyka, transport czy bankowość. Będą one musiały wdrożyć rozwiązania techniczne i organizacyjne z zakresu cyberbezpieczeństwa, aby chronić swoje dane i infrastrukturę.

– To są też nowe obowiązki w stosunku do relacji operator-klient, różnego rodzaju ograniczenia w sposobie dostarczania czy komunikowania swoich usług, chociażby w sprzedaży tzw. door-to-door. To wszystko wymaga po stronie każdego z oferentów takich usług, po pierwsze, systemowego dopasowania się, zmienienia swoich wewnętrznych regulacji, ale także stałej i stabilnej polityki długoterminowej związanej z ich rozwojem. To wszystko jest związane z dodatkowymi kosztami – zaznacza  przewodniczący Rady Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji.

Jak wynika z najnowszych danych GUS, w okresie styczeń–kwiecień 2026 roku za usługi informacyjno-telekomunikacyjne Polacy płacili o 3,9 proc. więcej niż w analogicznym okresie 2025 roku.

Firmy wprowadzające na rynek opakowania i produkty w opakowaniach czeka w kolejnych latach rewolucja związana z wdrażaniem rozporządzenia PPWR. Regulacja nakłada na nie obowiązek m.in. projektowania i produkowania opakowań nadających się w pełni do recyklingu i zawierania w nich określonych ilości recyklatów. Wszystko po to, by ograniczyć ilość odpadów na wysypiskach i zwiększyć wykorzystanie surowców wtórnych. Na zmianę podejścia producentów nalegają też konsumenci. W polskim systemie gospodarowania odpadami wciąż pozostaje wiele do zrobienia, by przygotować go na zmiany.

– Firmy zaczęły rozumieć, że kontrola społeczna jest coraz szczelniejsza i że społeczeństwo, poprzez organizacje watchdogowe, media, coraz silniej obserwuje, co dana firma robi ze swoimi opakowaniami, czy one się stają właściwie zarządzanym odpadem, czy może odpadem, który trafia na dzikie wysypiska bądź do oceanów – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Kamil Wyszkowski, dyrektor wykonawczy UN Global Compact Network Poland.

Odpady opakowaniowe należą do najszybciej rosnących strumieni odpadów w Unii Europejskiej. Według Eurostatu w 2023 roku w UE powstało 79,7 mln t takich odpadów, co oznaczało średnio 177,8 kg na mieszkańca. Z danych Programu Środowiskowego ONZ wynika, że globalna produkcja tworzyw sztucznych przekracza już 436 mln t rocznie, a tylko niewielka część plastiku trafia do recyklingu. Według Komisji Europejskiej sektor opakowań odpowiada za ok. 40 proc. wykorzystania tworzyw sztucznych oraz połowę papieru zużywanego na rynku UE.

– Każdego dnia 2 tys. ciężarówek śmieci trafia wprost do oceanu. To tylko pokazuje jak bardzo dziurawy jest system gospodarki odpadami, w szczególności tymi z frakcji plastików, czyli słynnych polimerów syntetycznych – mówi Kamil Wyszkowski.

Z analiz McKinsey & Company wynika, że europejscy konsumenci coraz częściej zwracają uwagę nie tylko na sam produkt, ale również na możliwość recyklingu opakowania, wykorzystanie materiałów z odzysku i rozwiązania wielokrotnego użytku. Badanie pokazuje, że kwestie związane z cyrkularnością opakowań należą dziś do najważniejszych kryteriów oceny zrównoważonych produktów przez klientów.

– Odpowiedzialność biznesu nie powinna polegać tylko na tym, żeby sprzedać z zyskiem dany produkt, ale też żeby zarządzić odpadem, którym ten produkt po jakimś czasie się staje. Firmy powinny być odpowiedzialne za swoje opakowania na etapie ich projektowania, składowania i wreszcie zarządzania, co z tych odpadów później w ramach drugiego życia można zrobić – mówi ekspert UN Global Compact Network Poland. – Dla wizerunku danej firmy tego rodzaju działania są wycenialne, ponieważ każdy konsument woli kupować produkt bezpieczny dla środowiska. 

Z globalnego badania PwC „Voice of the Consumer Survey 2024” wynika, że 80 proc. konsumentów deklaruje gotowość do zapłacenia więcej za towary produkowane lub pochodzące ze zrównoważonych źródeł. Są skłonni zapłacić średnio o 9,7 proc. więcej za towary spełniające określone kryteria środowiskowe, w tym pochodzące z lokalnych źródeł, wykonane z materiałów pochodzących z recyklingu lub wyprodukowane w łańcuchu dostaw o niższym śladzie węglowym.

– Presja społeczeństwa to istotny element mobilizujący i dyscyplinujący sektor prywatny. A w tle oczywiście jest regulacja – im bardziej będzie sprzyjać tego rodzaju kierunkowi działań, żeby dbać o opakowania, które w pewnym momencie staną się odpadem, tym lepiej z punktu widzenia środowiska i każdego z nas – przekonuje Kamil Wyszkowski.

– Ostatnie lata wprowadziły ogromną zmianę w zakresie gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi – zarówno w zakresie regulacji, jak i rosnącej świadomości konsumentów. W związku z tym absolutnie niezbędnym elementem jest współpraca różnych elementów łańcucha wartości, a więc np. producentów opakowań i sieci handlowych, żeby projektować i wprowadzać rozwiązania, które mogą się przełożyć na rozwiązania gospodarki obiegu zamkniętego. Kluczem jest, żeby myśleć przez pryzmat całego łańcucha wartości – ocenia Małgorzata Greszta, partnerka zarządzająca w CSR Consulting.

Zmianę podejścia wymusza na firmach rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), którego kluczowe zapisy zaczną obowiązywać od 12 sierpnia 2026 roku. Zgodnie z regulacją od 2030 roku wszystkie wprowadzane opakowania muszą być w pełni zdatne do recyklingu. Opakowania z tworzyw sztucznych będą musiały zawierać minimalne ilości materiałów pochodzących z recyklingu. Konieczne będzie systematyczne przeprojektowanie istniejących rozwiązań zgodnie z zasadami „design for recycling”.

– Na horyzoncie jest regulacja PPWR, która jest swego rodzaju rewolucją w zakresie gospodarki odpadami opakowaniowymi, i wiele podmiotów szuka efektywnych rozwiązań w zakresie ekoprojektowania, recyklingu, nowych rozwiązań dla opakowań wielokrotnego użytku, które właśnie w PPWR są wpisane. My to robimy w Polskim Pakcie Plastikowym już od dawna. To, co jest wyzwaniem dla sektora biznesu, to brak adekwatnych, odpowiednio przedyskutowanych i praktycznie zaprojektowanych regulacji na polskim rynku – wskazuje Małgorzata Greszta.

Takie zapisy mają się znaleźć w ustawie o rozszerzonej odpowiedzialności producenta, nad którą wciąż toczą się prace. Polska nie wdrożyła systemu ROP, choć zgodnie z unijnymi zaleceniami powinien on funkcjonować już od 2023 roku. Mechanizm ma określić zasady finansowania zbiórki i recyklingu opakowań oraz zwiększyć udział producentów w kosztach zagospodarowania odpadów.

– Polska jest jedynym krajem Wspólnoty, który opiera finansowanie zbiórki odpadów opakowaniowych na papierach wartościowych, czyli DPR-ach. Kolejny problem polega na tym, że zbierane odpady opakowaniowe są de facto surowcem, natomiast dzisiaj nie są wykorzystywane w sposób efektywny. Metale, drewno, papier, tworzywa sztuczne powinny być poddawane recyklingowi, a niektóre z tych frakcji również nadają się do ponownego użytkowania. W Polsce poza sektorem opakowaniami do napojów, i to tylko w niektórych grupach produktowych, nie ma ponownego użytkowania – tłumaczy Anna Larsson, dyrektor ds. wdrażania modeli GOZ w Reloop Platform.

W naszym kraju jednym z kluczowych elementów zmian ma być rozwój systemu kaucyjnego obejmującego wybrane butelki plastikowe, puszki aluminiowe oraz butelki szklane wielokrotnego użytku. System ma docelowo zwiększyć poziomy selektywnej zbiórki opakowań po napojach i poprawić dostępność surowców do recyklingu. Unijne przepisy zakładają, że do 2029 roku poziom zbiórki plastikowych butelek po napojach wzrośnie do 90 proc.

– W Polsce odpowiedzialność za odpady opakowaniowe spoczywa na mieszkańcu gminy, nie na producencie czy konsumencie. Oznacza to, że emerytka, która kupuje rzadko i niewiele, płaci za gospodarowanie odpadami opakowaniowymi tyle samo, ile bogaty mieszkaniec miasta kupujący często i dużo. Brakuje finansowania, które pochodzi ze źródeł producenckich, na zrealizowanie poużytkowej fazy życia opakowań – ocenia Anna Larsson.

Jak podkreśla, w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej Polska ma rozwiniętą infrastrukturę zbiórki i recyklingu, problemem jest jednak wykorzystanie surowców wtórnych, czyli wdrażanie procesów gospodarki obiegu zamkniętego.

– Spojrzałabym na recykling w szerszej perspektywie: zaczynamy od redukcji odpadów, następnie ponownego użycia i dopiero recyklingu. Coraz więcej firm zaczyna tak myśleć. Kaucja jest jednym z rozwiązań, jesteśmy po pół roku wdrażania tego systemu i na razie trudno efektywnie ocenić ten system – mówi Małgorzata Greszta.

Rozwój gospodarki obiegu zamkniętego ma ograniczyć ilość odpadów trafiających na składowiska oraz zmniejszyć zależność UE od importu surowców. Komisja Europejska szacuje, że zwiększenie wykorzystania materiałów pochodzących z recyklingu może mieć istotne znaczenie również dla ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i zużycia energii w przemyśle. O wyzwaniach związanych z recyklingiem, systemem kaucyjnym i ROP eksperci dyskutowali podczas konferencji zorganizowanej z okazji 25-lecia Rekopolu Organizacji Odzysku Opakowań.

Rynek napojów funkcjonalnych rośnie wraz ze wzrostem świadomości zdrowotnej konsumentów i zapotrzebowaniem na wygodne produkty gotowe do spożycia. Jak wynika z szacunków Tetra Pak, w Polsce ta kategoria obejmuje ok. 200 mln l, a globalnie – 17,5 mld l rocznie. Według badań firmy 72 proc. Polaków korzysta lub planuje korzystać z takich produktów. Z danych Mordor Intelligence wynika, że europejski rynek napojów funkcjonalnych był w 2025 roku wart 33,3 mld dol. i według prognoz ma wzrosnąć do 47,12 mld dol. w 2031 roku.

– Segment żywności funkcjonalnej i suplementów obejmuje produkty zawierające dodatkowe składniki odżywcze, które wspierają nasze zdrowie. Są to na przykład napoje wzbogacone o białko, kolagen, dodatkowe witaminy, minerały lub składniki przyczyniające się do budowania odporności – mówi agencji informacyjnej Newseria Marek Broecker, business development manager w Tetra Pak. – Nie jest to już nisza dla sportowców, ale szeroka kategoria lifestyle’owa, w której dominują głównie formaty gotowe do spożycia.

Jak wskazuje, o rozwoju kategorii decyduje połączenie dwóch trendów: rosnącej dbałości o zdrowie i potrzeby wygody. Tetra Pak w globalnym badaniu dotyczącym produktów z obszaru żywności funkcjonalnej i suplementów wskazuje, że 59 proc. konsumentów świadomych zdrowotnie preferuje produkty gotowe do spożycia (ready-to-drink) ze względu na łatwość użycia w dowolnym miejscu i czasie (on-the-go). Najczęściej wskazywane motywacje to wsparcie zdrowia fizycznego, zapewnienie codziennej podaży składników odżywczych i utrzymanie energii w ciągu dnia.

– Konsumenci obecnie poszukują produktów, które spełniają określone funkcje, ale jednocześnie są wygodne w stosowaniu. W tej kategorii rośnie znaczenie formatów gotowych do spożycia, które łatwo włączyć w codzienną rutynę. Daje to markom możliwość wprowadzania nowych produktów odpowiadających na konkretne okazje do spożycia, takie jak praca, podróż czy czas po treningu. Nasze badania wskazują, że obecnie 57 proc. produktów na półkach stanowią formaty gotowe do spożycia – podkreśla Marek Broecker. 

Napoje funkcjonalne obejmują dziś znacznie więcej niż produkty przeznaczone dla osób uprawiających sporty. Tetra Pak wyróżnia w tym obszarze m.in. żywienie sportowe, specjalistyczne i medyczne, a także lifestyle nutrition, łączące zdrowe odżywianie z indywidualnym stylem życia. W praktyce oznacza to produkty wspierające aktywność, energię, regenerację, uzupełnienie diety czy określone potrzeby żywieniowe różnych grup konsumentów.

– Kategoria napojów funkcjonalnych globalnie to ok. 17,5 mld l, a w Polsce – 200 mln l, co pokazuje ogromny potencjał wzrostu. Nasze badania wskazują, że 72 proc. Polaków korzysta lub planuje korzystać z napojów funkcjonalnych. To bardzo perspektywiczna i wzrostowa kategoria, ponieważ łączy dwa kluczowe trendy: wzrost świadomości zdrowotnej Polaków oraz aktywny styl życia połączony z wygodą – mówi ekspert Tetra Pak. – Potencjałem wzrostu są też nowe grupy konsumentów, takie jak osoby starsze, aktywne zawodowo lub poszukujące alternatyw roślinnych.

Badanie na panelu Ariadna przeprowadzone w marcu br. przez Semiotic Solutions wskazuje, że w ciągu ostatniego roku Polacy najczęściej kupowali (co najmniej raz) napoje witaminowe lub witaminizowane (37 proc.) oraz izotoniczne i nawadniające (35 proc.). Jedna trzecia badanych deklaruje, że nie kupiła żadnego napoju funkcjonalnego. Wśród młodych konsumentów napoje izotoniczne i nawadniające, witaminowe oraz energetyzujące cieszą się większą popularnością niż w starszych pokoleniach. Częściej sięgają też po napoje proteinowe i detoksykacyjne. Oprócz napojów energetyzujących, izotonicznych i witaminowych respondenci kupują również napoje probiotyczne i prebiotyczne, proteinowe i detoksykacyjne, relaksacyjne czy wspierające odporność.

W Europie rozwój kategorii napędzają m.in. produkty o niskiej zawartości cukrów, z czystą etykietą, napoje roślinne, wspierające odporność, energię i zdrowie jelit; rośnie też znaczenie wiarygodnych deklaracji zdrowotnych. Analitycy Mordor Intelligence wskazują, że europejski rynek przechodzi od klasycznych napojów orzeźwiających w stronę produktów opartych na konkretnych korzyściach żywieniowych.

Na rynku unijnym deklaracje żywieniowe i zdrowotne podlegają regulacjom, a wykaz dozwolonych i niedozwolonych oświadczeń znajduje się w rejestrze Komisji Europejskiej. To oznacza, że przewagę będą budować marki, które połączą atrakcyjny koncept z wiarygodną i zgodną z przepisami komunikacją.

– Marki powinny jasno komunikować funkcję produktu, ale najważniejsze jest połączenie wartości z wygodą. Z badań jasno wynika, że konsumenci oczekują produktu, który nie tylko dostarczy im określonych wartości, ale będzie również wygodny w stosowaniu – podkreśla business development manager Tetra Pak. – Nie bez znaczenia jest odpowiednio dobrane opakowanie, które będzie wygodne dla konsumenta, a jednocześnie widoczne na półce.

Zdaniem firmy szczególnie perspektywiczne są dziś napoje wysokobiałkowe, hybrydowe, małe formaty funkcjonalne i produkty roślinne. W ten trend wpisują się również innowacje składnikowe. Tetra Pak ogłosiła w 2025 roku wprowadzenie białka słonecznikowego, które może być wykorzystywane m.in. w roślinnych kawach mrożonych, jogurtach i gotowych do spożycia napojach proteinowych.

– Oceniamy ten segment jako bardzo perspektywiczny, szczególnie w obszarze napojów wysokobiałkowych i hybrydowych, małych formatów funkcjonalnych i napojów roślinnych. Naszą wiedzą wspieramy producentów na całej ścieżce: od analizy rynku, przez opracowanie konceptów, formulacje i technologie, aż po opakowanie i komercjalizację – mówi Marek Broecker. – Pomagamy dobierać składniki, określać założenia dla procesu produkcyjnego, a także sugerować odpowiednie opakowania, aby produkt był zarówno atrakcyjny dla klienta, jak i możliwy do wprowadzenia komercyjnie. Nasze opakowania są atrakcyjne dla konsumentów, a jednocześnie zapewniają bezpieczeństwo i trwałość produktu. Oferujemy też dostęp do sieci co-packerów, co pozwala markom wejść w kategorię bez ponoszenia istotnych kosztów i ryzyk inwestycyjnych, zwiększając tym samym tempo wprowadzania produktów na rynek.

Europa, w tym Polska, przez lata traciła swoją suwerenność technologiczną na rzecz gigantów z Azji czy Stanów Zjednoczonych. Jej brak powoduje m.in. niższe zyski europejskich firm, utratę know-how, sprzyja mediatyzacji polityki czy też osłabieniu zdolności obronnych – wskazuje raport Fundacji Digital Poland. Zdaniem ekspertów odbudowa suwerenności technologicznej wymaga m.in. współpracy międzynarodowej na arenie europejskiej czy wykorzystania potencjału zamówień publicznych i local contentu.

– Europa i Polska utraciły suwerenność technologiczną, bo byliśmy naiwni. Europa gospodarczo bardzo się otworzyła na cały świat. W Azji i Stanach Zjednoczonych nakładane były kolejne normy i certyfikaty. W konsekwencji nie mogliśmy wejść na rynki azjatyckie, tak jak Azjaci mogli wejść na nasze – mówi agencji Newseria Piotr Mieczkowski, członek zarządu Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji, dyrektor zarządzający Fundacji Digital Poland.

Uzależnienie Europy od globalnych gigantów technologicznych jest efektem wieloletnich zaniechań i błędnych założeń strategicznych – wskazuje publikacja „Suwerenność technologiczna Polski i Europy. Raport z badania opinii społecznej. Edycja 2026”, przygotowana przez Fundację Digital Poland. Potwierdza ona, że otwartość granic Unii Europejskiej zderzyła się z barierami rynkowymi w Azji. Przykładami są m.in. wyśrubowane systemy certyfikacji bezpieczeństwa, takie jak koreański CSAP czy japoński ISMAP, które stanowią barierę wejścia dla zagranicznych dostawców. Eksperci podkreślają także, że w Europie błędnie założono, iż przeniesienie produkcji na Daleki Wschód nie przyniesie negatywnych skutków, co w rzeczywistości doprowadziło do utraty bezcennego know-how.

– Wynieśliśmy produkcję fabryk do Azji, więc w tym momencie inżynier nie ma dostępu do fabryki, nie widzi problemów, które może rozwiązywać. Zatem Azja, ale też Stany Zjednoczone zbudowały know-how kosztem Europy – wyjaśnia Piotr Mieczkowski.

Kolejnym problemem, na który wskazuje raport, jest pułapka „darmowych” usług i drenaż danych.

– Wiemy, że nie ma nic za darmo. Przekazaliśmy dane konsumentów i przedsiębiorców platformom cyfrowym, które na ich bazie zbudowały swoje algorytmy sztucznej inteligencji, które teraz dominują media, zabierając również zyski z reklam – zaznacza dyrektor zarządzający Digital Poland, autor raportu. – Kolejna sprawa, dosyć ważna – sami to sobie sfinansowaliśmy, dlatego że Europa ma nadwyżkę kapitałową, którą de facto eksportuje do Stanów Zjednoczonych. Sami więc subsydiujemy podbój naszego rynku, eksportując kapitał.

Raport wskazuje szereg konsekwencji, które dotykają Europę z powodu braku suwerenności technologicznej. Kluczową jest zagrożenie dla bezpieczeństwa i ciągłości działania z powodu ewentualnego braku komponentów (np. półprzewodników) albo odcięcia państwa (czy firmy) od kluczowych usług. Obejmuje to także ryzyko związane z utratą własności intelektualnej oraz manipulacją procesami demokratycznymi za pomocą zagranicznych platform i algorytmów AI. Kolejna poważna konsekwencja to dławienie krajowego i unijnego biznesu.

– Badania pokazują, że w krajach, gdzie suwerenność technologiczna jest zachowana, marże i rentowność biznesu wynoszą mniej więcej 25–35 proc., a w przypadku największych światowych firm, takich jak Nvidia, nawet 70 proc. My, jako polskie i europejskie firmy, mamy bardzo obniżone marże, do 5–15 proc. – wskazuje Piotr Mieczkowski. – Oczywiście tracimy też zdolności obronne. Europa nie posiada w tej chwili jednego rynku zamówień publicznych na zamówienia obronne i w tym momencie technologie podwójnego zastosowania, takie jak drony, bardzo często musimy kupować z zagranicy.

Zdaniem eksperta ceną zależności technologicznej jest także mediatyzacja polityki i marginalizacja odpowiedniego procesu stanowienia prawa. Dziś rolki i zasięgi wypierają głos samorządu gospodarczego w procesie legislacyjnym, więc eksperci i urzędnicy tracą atencję rządzących.

– Tradycyjne media przestały grać tak dużą rolę, wzrosło za to znaczenie algorytmów i polaryzujących mediów społecznościowych. Upadł więc w pewien sposób dialog międzyizbowy, między rządem, światem nauki a biznesem. Jesteśmy niewolnikami rolek i mediatyzacji, ścigania się na zasięgi – uważa ekspert KIGEiT. – Musimy przywrócić rolę samorządu gospodarczego. W Polsce nie ma obowiązku zrzeszania się, tak jak we Francji, Niemczech i niektórych innych krajach, ale musimy mocniej postawić na dialog i odejść od mediatyzacji oraz rolek w mediach społecznościowych.

Jednym z działań Unii Europejskiej na rzecz wzmocnienia europejskiego przemysłu obronnego poprzez wspólne zamówienia jest instrument EDIRPA. Zachęca on państwa członkowskie do wspólnego zamawiania produktów przemysłu obronnego. Jego budżet wynosi 310 mln euro, z czego 300 mln euro przekazała Unia Europejska, a 10 mln euro Norwegia. Wspólne zamówienia w dziedzinie obronności państwa członkowskie mogą realizować również w ramach programu SAFE.

– Jest szereg działań zaradczych, które możemy podjąć, żeby odzyskać suwerenność technologiczną w Europie i w Polsce. Przede wszystkim musimy działać razem. Żaden kraj – Polska, Francja czy Niemcy – nie może sam stworzyć suwerennej Europy. Musimy budować wielkie koncerny i konsorcja europejskie – uważa Piotr Mieczkowski. – Musimy także zrobić coś, co właściwie od dekad robią kraje spoza Europy, czyli postawić na local content, kupować europejskie i polskie produkty, a przede wszystkim ich nie dyskryminować. Dzisiaj mamy przetargi na laptopy, chmurę czy sztuczną inteligencję, które bardzo często wprost mają wpisaną nazwę technologii spoza Europy. Od tego musimy odejść.

Eksperci Digital Poland zwracają uwagę, że od 2017 roku 70 proc. modeli AI powstało w USA. Z kolei w UE 70 proc. przetwarzania w chmurze odbywa się za sprawą amerykańskich firm takich jak Microsoft, Amazon czy Google.

– Musimy też postawić na rozwój tzw. open source, czyli wolnego oprogramowania, które możemy rozwijać w sektorze publicznym, ale we współpracy z sektorem prywatnym. Nie możemy dopuścić do nacjonalizacji sektora IT, bo będziemy w ten sposób ograniczali działalność naszych spółek – podkreśla ekspert.

Kraje takie jak Dania, Francja i Niemcy dostrzegły zagrożenie w pułapce „vendor lock-in” i systemowo wypierają zagraniczne licencje (np. pakiety biurowe czy komunikatory) ze swojej administracji, odgórnie narzucając i współtworząc rozwiązania open source. Zdaniem autorów raportu zapewnia to transparentność kodu, niezależność od woli dostawców i ostatecznie wielomiliardowe oszczędności.

Badanie opinii publicznej przeprowadzone na potrzeby raportu Fundacji Digital Poland wskazuje, że ponad połowa Polaków uważa, iż suwerenność technologiczna kraju ma duże lub bardzo duże znaczenie. Zdają sobie także sprawę z potencjalnych konsekwencji zależności od dostawców z krajów trzecich, np. ryzyka zdalnego wyłączenia infrastruktury krytycznej czy szpiegostwa i inwigilacji przez pozaeuropejskie służby. Co istotne, Polacy wykazują wysoką gotowość do poniesienia tzw. premii za suwerenność. Ponad 70 proc. badanych jest skłonnych zapłacić więcej za rodzime rozwiązania, przy czym „więcej” oznacza zwykle do 10 proc. W kwestii zaufania do technologii, produktów i usług blisko połowa społeczeństwa deklaruje, że polski lub europejski kapitał w infrastrukturze krytycznej i e-usługach zwiększa ich poczucie bezpieczeństwa.

Infrastruktura transportowa, przede wszystkim lotniska, jest jednym z najczęstszych celów cyberataków. Lotniska w całej Europie mierzą się z coraz większą liczbą zagrożeń hybrydowych, takich jak naruszenia przestrzeni powietrznej wokół lotnisk przez drony. Takie incydenty mogą oznaczać poważne zakłócenia w całym międzynarodowym ruchu lotniczym, generować wysokie straty i wywoływać niepokój społeczny.

W ubiegłym roku odnotowano kilka incydentów związanych z wtargnięciem dronów lub balonów w przestrzeń powietrzną lotnisk. Takie zdarzenia doprowadziły do tymczasowego zamknięcia portów lotniczych m.in. w Oslo, Kopenhadze, Monachium czy Brukseli, a co za tym idzie – także do poważnych zakłóceń w międzynarodowym ruchu.

– Incydenty, które mają miejsce od wybuchu wojny w Ukrainie, powodują, że jesteśmy czujniejsi na wszelkiego rodzaju zdarzenia, które są nietypowe, a nawet te typowe są przez nas dodatkowo weryfikowane. Poziom zabezpieczenia lotnisk cywilnych w Polsce, szczególnie infrastruktury krytycznej, jest na wysokim poziomie, ale nie spoczęliśmy na laurach – mówi agencji Newseria Łukasz Chaberski, prezes Polskich Portów Lotniczych. – Cały czas pracujemy nad tym, żeby ten poziom ochrony był jak najwyższy.

Jak podkreślił Łukasz Chaberski podczas Defence24 Days, incydenty z wykorzystaniem dronów i balonów pokazały, jak ważna jest integracja działań – od wczesnego wykrywania zagrożeń, przez procedury operacyjne, aż po szybkie przywracanie ruchu i komunikację z pasażerami. Kluczowa, według eksperta, jest zmiana podejścia do bezpieczeństwa, które nie jest już wyłącznie obszarem technicznym, ale częścią zarządzania strategicznego i operacyjnego. Skuteczna ochrona przed bezzałogowcami w jego ocenie wymaga zintegrowanego podejścia operacyjnego, wojskowego i regulacyjnego.

– Lotniska muszą być i są przygotowane na wszelkiego rodzaju zakłócenia, w tym cybernetyczne, dlatego że już od dawna jesteśmy podmiotem atakowanym przez różnego rodzaju adwersarzy. Co do zasady lotnictwo jest gałęzią globalną, opartą na systemach informatycznych, z których korzysta cały świat, więc ewentualny udany atak w jednym miejscu na świecie ma wpływ na całą sieć – mówi prezes PPL.

Agencja UE ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA) wskazuje, że sektor transportowy jest drugim – po administracji publicznej – celem ataków cyberprzestępców: w 2024 roku dotyczyło go 7,5 proc. wszystkich tego typu zdarzeń w UE. Większość zgłoszonych incydentów (58,4 proc.) dotyczyła lotnictwa. Cyberprzestępcy często wykorzystują do ataków oprogramowanie ransomware. Do takich incydentów doszło np. w 2024 roku na lotnisku w Splicie czy w 2025 roku w portach lotniczych w Brukseli, Berlinie i Dublinie. Ubiegłoroczny raport firmy Thales wskazuje, że liczba ataków typu ransomware w sektorze lotniczym wzrosła w ciągu roku o 600 proc. Zagrożenia obejmowały różne obszary – od samych linii lotniczych i lotnisk po systemy nawigacyjne i dostawców.

– Współpracujemy z naszymi kluczowymi interesariuszami, czyli przewoźnikami lotniczymi, agentami obsługi naziemnej, ale również z podmiotami, które zapewniają służby żeglugi powietrznej, żeby nasze sieci były cały czas monitorowane oraz sprawdzane pod względem tego, czy nie następują ewentualne ataki. Nie jest żadną tajemnicą, że takich ataków jest bardzo dużo. Presja na naszą infrastrukturę wzrasta, ale mamy zabezpieczenia na najwyższym poziomie i naszą rolą jest skuteczne radzenie sobie z takimi atakami – zapewnia Łukasz Chaberski.

Eksperci Thales Group szacują, że w 2025 roku wartość rynku cyberbezpieczeństwa w lotnictwie przekroczyła 5,3 mld dol., a do 2029 roku będzie rosła w tempie średnio 8,7 proc. rocznie. Raport wskazuje także na zmianę jakościową w cyberzagrożeniach. Oprócz prób zakłócania operacji lotniczych celami ataków stały się też: cyberszpiegostwo przemysłowe, dostęp do wrażliwych technologii, zakłócanie łańcuchów dostaw oraz przechwytywanie cennych danych.

To o tyle istotne, że lotniska pełnią dziś funkcję infrastruktury dual-use, wykorzystywanej zarówno do obsługi ruchu pasażerskiego i cargo, jak i do wsparcia mobilności wojskowej. Należą też do najwrażliwszych elementów takiej infrastruktury ze względu na potencjalne skutki zakłóceń dla ruchu lotniczego, logistyki kryzysowej i wojskowej.

– Lotniska odegrają i odgrywają kluczową rolę w systemie mobilności, również militarnej, dlatego że każda infrastruktura lotnicza jest infrastrukturą dualną z samego przeznaczenia. Lotnisko cywilne, w momencie gdy nastąpi taka potrzeba, zostanie wykorzystane z powodzeniem przez wojsko. Tak działamy i współpracujemy z naszymi partnerami wojskowymi oraz sojusznikami, żeby być gotowymi na obsługę wymagającego ruchu, którego oni będą potrzebowali – mówi prezes Polskich Portów Lotniczych.

W Polsce działają lotniska wojskowo-cywilne, na których funkcjonują dwa odrębne podmioty: cywilny i wojskowy. To m.in. porty lotnicze w Krakowie i Wrocławiu.

– Mamy też lotniska, które naturalnie stały się dual-use. To chociażby lotnisko w Rzeszowie, które od kilku lat pełni funkcję hubu logistycznego również dla wojska. Każde z nich, również Lotnisko Chopina – największe w tej części Europy, z najlepszymi możliwościami transportowymi oraz obsługi cargo – jest gotowe na przyjęcie każdego transportu wojskowego. Takie transporty co jakiś czas się odbywają w różnych miejscach w Polsce – mówi Łukasz Chaberski. – Infrastruktura lotniskowa jest bardzo istotna, dlatego tak bardzo trzeba o nią dbać i ją dofinansowywać, żeby była dopasowana do potrzeb zarówno cywilnych, jak i wojskowych.

Sieć teleskopów Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA) śledziła na bieżąco lot astronautów misji Artemis II i dostarczała dane dla NASA. Polskie urządzenia – służące do obserwacji i precyzyjnego namierzania śmieci kosmicznych – śledziły przebieg m.in. startu i lądowania kapsuły. Zdaniem ekspertów informacje pochodzące z teleskopów POLON stanowią ważny wkład w europejską sieć naziemnych i kosmicznych czujników.

– Śmieci kosmiczne to bardzo małe obiekty, które znajdują się w przestrzeni kosmicznej, natomiast nawet swoim niewielkim rozmiarem mogą wyrządzić ogromne szkody, ponieważ poruszają się z bardzo dużą prędkością i przy uderzeniu w inny obiekt mogą doprowadzić do jego uszkodzenia lub trwałego zniszczenia – mówi agencji Newseria dr Radosław Gurdak, główny specjalista w Departamencie Monitoringu Ziemi, Nawigacji i Łączności w Polskiej Agencji Kosmicznej.

Komisja Europejska szacuje, że wokół Ziemi krąży ponad milion kosmicznych śmieci o średnicy większej niż 1 cm. Zalicza się do nich m.in. zużyte części rakiet nośnych, niewykorzystywane już satelity czy ich odłamki. Jak podaje Europejska Agencja Kosmiczna, według danych z kwietnia 2026 roku na orbicie Ziemi jest ponad 17,5 tys. satelitów, z czego 15,2 tys. jest aktywnych. W ciągu najbliższej dekady spodziewane jest wystrzelenie ponad 50 tys. nowych satelitów. To z kolei zwiększa ryzyko kolizji w kosmosie. Możliwość wykrywania i śledzenia sztucznych obiektów w przestrzeni okołoziemskiej (ang. Space Surveillance and Tracking – SST) to jeden z głównych wymiarów bezpieczeństwa kosmicznego.

– Polska jest wiodącym krajem w dziedzinie obserwacji śmieci kosmicznych. Mamy wyspecjalizowane firmy, które tworzą teleskopy i urządzenia służące do bardzo precyzyjnego namierzania tych obiektów oraz ich śledzenia – podkreśla dr Radosław Gurdak. – Polska Agencja Kosmiczna wchodzi w skład szerszego europejskiego centrum monitoringu obiektów, które znajdują się w przestrzeni kosmicznej. Dzięki temu dane, które pochodzą z naszych polskich teleskopów, stanowią bardzo ważny wkład do europejskiej sieci.

Polska Agencja Kosmiczna dysponuje siecią obserwatoriów POLON (POLSA Optical Network) rozlokowanych na całym świecie. Teleskopy znajdują się w Europie, Australii, Afryce, Ameryce Południowej i Północnej. Dane na temat śmieci kosmicznych pochodzące z tych urządzeń zostały ostatnio wykorzystane podczas realizacji misji Artemis II, a konkretnie w zakresie dotyczącym lotu kapsuły Orion. Informacje te służyły wyznaczeniu i weryfikacji orbity statku kosmicznego, w szczególności w takich fazach lotu jak rozdzielenie modułu Orion od stopnia rakiety ICPS, co zostało zarejestrowane przez teleskop POLON Chile A.

– Rola polskich teleskopów w misji Artemis II była dość istotna. Brało w niej udział kilkanaście urządzeń. Dzięki temu, że Polska należy do europejskiej sieci SST, dostarcza kluczowych informacji na temat śmieci kosmicznych i obiektów, które mogłyby zagrażać tej misji podczas jej startu, przebiegu oraz lądowania – tłumaczy ekspert POLSA.

Dziesięciodniowa misja Artemis II była pierwszą od ponad 50 lat misją załogową, która dotarła w okolice Księżyca, oddalając się od Ziemi o rekordowe ponad 406 tys. km. Na pokładzie statku znalazło się troje Amerykanów i jeden Kanadyjczyk, którzy łącznie pokonali ponad milion kilometrów i bezpiecznie wrócili na Ziemię. Był to ostateczny sprawdzian rakiety i jej systemów podtrzymywania życia przed planowanym w przyszłości lądowaniem ludzi na Księżycu. Misja miała sprawdzić niezbędne aspekty bezpieczeństwa i funkcjonowania załogi w locie poza orbitę Ziemi.

– Teleskopy dostarczają informacje, które pozwalają na dalsze pomiary i analizę obiektów znajdujących się w kosmosie i mogących zagrażać innym misjom. Możliwy jest dalszy rozwój oraz udoskonalanie tych urządzeń. Dzięki temu polskie firmy mogą konkurować ze światowymi potentatami w stworzeniu rozwiązań, które umożliwiają tego typu zadania – wyjaśnia przedstawiciel POLSA.

Okazją do rozmów o polskich specjalizacjach w kosmosie był Dzień Europy zorganizowany 9 maja w centrum multimedialnym Europa Experience.

Aktualizacja 12:04

System gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi działa w Polsce od 25 lat. Od 2002 roku realizuje poziomy recyklingu wyznaczane przez Unię Europejską, ale – jak podkreśla branża – jest już na granicy wydolności. Tym bardziej że nadchodzące zmiany w regulacjach stawiają przed nim nowe wyzwania. Jednym z nich jest rozporządzenie PPWR, na mocy którego od sierpnia br. firmy będą musiały na nowo określić swoją rolę w łańcuchu wartości, ale też dostosować opakowania do szeregu nowych wymogów. W Polsce trwają prace nad przepisami, które wdrożą do polskich realiów część przepisów rozporządzenia i zasadę rozszerzonej odpowiedzialności producentów.

– Obowiązek recyklingu istnieje od 11 maja 2001 roku, kiedy powstała ustawa. Staramy się edukować, dofinansowywać system i realizować wszystkie obowiązki, które wynikają z polskiego prawa. Natomiast równolegle mamy system gospodarki odpadami komunalnymi, w tym opakowaniowymi, i ze smutkiem należy stwierdzić, że do dzisiaj te dwa systemy nie do końca się widzą: są pewne cele nałożone na przedsiębiorców i na samorządy. Od bardzo dawna są prowadzone rozmowy, żeby te dwa systemy ze sobą współgrały, ale jak na razie nie udało się tego zrobić – mówi agencji Newseria Jakub Tyczkowski, prezes Rekopolu Organizacji Odzysku Opakowań.

Jak podkreślali eksperci na konferencji zorganizowanej z okazji 25-lecia działalności Rekopolu, Polska w ostatnich latach osiągała wymagane poziomy recyklingu opakowań, choć z dużym zróżnicowaniem w odniesieniu do poszczególnych materiałów.

– Rośnie ilość opakowań wprowadzanych na rynek. Rosną też wymogi recyklingu i nie zawsze wystarcza mocy, sił, infrastruktury, ale i świadomości, aby je osiągać. W niektórych surowcach jest bardzo dobrze, w niektórych, jak na przykład w szkle, cały czas potrzebne są działania zmierzające przede wszystkim do zmiany świadomości. Chodzi o to, by szkło opakowaniowe, czyli np. słoiki czy butelki, trafiało do zielonego, a nie do czarnego pojemnika lub do spiżarni, gdzie leżą przez całe lata – podkreśla Michał Mikołajczyk, prokurent oraz dyrektor ds. sprzedaży i relacji zewnętrznych w Rekopolu Organizacji Odzysku Opakowań. – Jako Polska realizujemy te poziomy, natomiast wymogi będą rosły, na przykład w odniesieniu do opakowań po napojach. Tutaj potrzebne są nowe działania i tak wprowadzony został system kaucyjny.

– Obecnie system recyklingu i zarządzania opakowaniami jest oparty na działających aktywnie organizacjach odzysku, które reprezentują producentów wprowadzających opakowania na rynek. Realizują na ich rzecz obowiązki recyklingu, kontrybuują do systemu gospodarki komunalnej. Przez te 25 lat, które minęły, rynek i Polska w gospodarce odpadami zmieniły się całkowicie – uważa Krzysztof Baczyński, prezes Związku Pracodawców Przemysłu Opakowań i Producentów w Opakowaniach EKO-PAK.

Podstawowym zadaniem organizacji odzysku jest zbiorowe przejmowanie obowiązków od producentów wprowadzających na rynek produkty w opakowaniach. Szacuje się, że w Polsce jest ponad 100 tys. takich podmiotów. Organizacje centralizują proces zbiórki i recyklingu odpadów, zapewniając jego efektywność pod względem ilościowym, jakościowym i ekonomicznym. 

– Rola organizacji odzysku od 2002 roku jest praktycznie niezmienna. Natomiast z całą pewnością ta rola musi się zmienić w najbliższym czasie, żebyśmy mogli wypełnić zobowiązania, które wynikają z rozporządzenia PPWR. Nasza odpowiedzialność będzie musiała być znacząco większa, podobnie jak zakres działań będzie musiał być dużo szerszy niż dzisiaj – ocenia Jakub Tyczkowski. – Będzie trzeba zrobić naprawdę dużo nowego. Po pierwsze, na pewno dużo wyższe poziomy recyklingu, ale też zmniejszanie ilości opakowań wprowadzanych na rynek i recykling na wielką skalę. To są ogromne wyzwania, które są ciągle przed nami.

11 lutego 2025 roku weszło w życie unijne rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), ale jego kluczowe elementy zaczną obowiązywać przedsiębiorców od 12 sierpnia 2026 roku. Do końca 2030 roku co najmniej 70 proc. masy wszystkich odpadów opakowaniowych ma być poddane recyklingowi. Wskaźniki są zróżnicowane dla poszczególnych materiałów: 85 proc. dla papieru i tektury, 80 proc. dla metalu czy 55 proc. dla tworzyw sztucznych. PPWR zakłada, że za cztery lata wszystkie opakowania mają się nadawać do recyklingu, a pięć lat później będą musiały być faktycznie recyklingowane na dużą skalę. Co więcej, dyrektywa wymusi na producentach zmniejszenie wykorzystania materiałów pierwotnych na rzecz surowców wtórnych i recyklatu.

– Cel nadrzędny: przydatność do recyklingu o wielkiej skali. Każde opakowanie musi nie tylko się nadawać do recyklingu, ale też musi być zbierane i poddawane recyklingowi na terenie Unii Europejskiej w odpowiednim, bardzo wysokim procencie. To jest największe wyzwanie, przed którymi stoją producenci, żeby te opakowania nie tylko zabezpieczały produkty, ale przede wszystkim mogły być poddawane recyklingowi na masową skalę. Do tego już się przygotowujemy – zaznacza Krzysztof Baczyński

Dyrektywę PPWR ma implementować do polskiego prawa ustawa o rozszerzonej działalności producenta (ROP). Procedowane przepisy mają wprowadzić rzeczywistą odpowiedzialność finansową producentów za odpady powstałe z ich opakowań, zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”. Według ustawodawcy gminy otrzymają w ten sposób dodatkowe środki na gospodarowanie odpadami, co powinno spowodować stabilizację, a następnie stopniowe obniżanie kosztów ponoszonych przez mieszkańców za odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych. 

– Dzisiaj system finansują przede wszystkim mieszkańcy z opłaty śmieciowej, z której gminy płacą za odbiór i zagospodarowanie odpadów opakowaniowych zbieranych w systemie komunalnym. To jest większość odpadów opakowaniowych. Tak być jednak nie powinno. To producenci powinni w 100 proc. finansować odbiór i zagospodarowanie opakowań. Dziś szacujemy, że to jest między 1/4 a 1/3 wszystkich kosztów gospodarki odpadami opakowaniowymi. Koszty wahają się od 4 do 5 mld zł rocznie i to my, producenci, powinniśmy je ponosić – uważa prezes EKO-PAK.

Jak podkreśla, model realizujący ten obowiązek powinien być jednak przejrzysty i sprawiedliwy dla wszystkich.

– System musi przede wszystkim dawać producentom wpływ na jego efektywność. Nie może się on ograniczać wyłącznie do pokrywania kosztów – mówi Krzysztof Baczyński.

Zaproponowany w ubiegłym roku przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska model funkcjonowania ROP – w opinii branży – tych warunków nie spełnia. Jak podkreśliła w swoim stanowisku Rada Przedsiębiorczości, projekt w tym kształcie wprowadziłby parapodatek (opłatę opakowaniową) na wszystkie opakowania i produkty w opakowaniach, sprowadzając producentów do roli wyłącznie płatników nowej daniny. Opłata w całości trafiałaby pod zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który rozdzielałby te środki pomiędzy uczestników rynku, czyli samorządy, firmy odpadowe, recyklerów i instalacje komunalne. Zgodnie z propozycją MKiŚ organizacje odzysku opakowań miałyby zostać zlikwidowane. W opinii branży opakowaniowej wprowadzenie nowego podatku nie poprawi jakości selektywnej zbiórki ani nie zwiększy recyklingu.

– Cały czas wisi w powietrzu pytanie, czy model rozszerzonej odpowiedzialności producenta będzie ulepszony i poprawiony, czy będzie oparty na relacjach biznesowych pomiędzy firmami gospodarki odpadami, przedsiębiorcami, którzy wprowadzają na rynek produkty w opakowaniach, między samorządami i konsumentami, czy wręcz przeciwnie: będziemy mieli do czynienia z pewnym eksperymentem na skalę europejską, kiedy to cała branża zostanie zlikwidowana, a wszyscy będziemy płacili podatek, który wpłynie do NFOŚiGW i będziemy świadkami redystrybucji środków pozyskanych w ten sposób – podkreśla Michał Mikołajczyk.

O doświadczeniach ostatniego ćwierćwiecza, wyzwaniach i przyszłości systemu gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi dyskutowano podczas konferencji zorganizowanej z okazji 25-lecia działalności Rekopolu, która odbyła się 11 maja br.

Po podpisaniu umowy z Komisją Europejską dotyczącej programu SAFE trwają negocjacje konkretnych kontraktów dla przemysłu zbrojeniowego. Zakończenie tego procesu ma doprowadzić do przyspieszenia zapowiadanych inwestycji w zdolności obronne. Jedną z nich jest stworzenie wielowarstwowego systemu antydronowego SAN, którego elementy – m.in. systemy łączności taktycznej i armaty przeciwlotnicze – dostarczy PIT-RADWAR. Dla spółki z Polskiej Grupy Zbrojeniowej oznacza to skokowy wzrost produkcji w bardzo krótkim czasie.

Umowy na budowę przeciwdronowego systemu SAN zostały podpisane w styczniu br. pomiędzy Agencją Uzbrojenia a konsorcjum w składzie Polska Grupa Zbrojeniowa i  Kongsberg Defence & Aerospace. System jest elementem projektu Tarcza Wschód i ważnym uzupełnieniem krajowego wielowarstwowego, zintegrowanego systemu obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej. Obejmuje on programy Wisła, który odpowiada za obronę przeciwlotniczą i przeciwrakietową średniego zasięgu, Narew, czyli system zwalczania celów powietrznych krótkiego zasięgu, oraz Pilica, czyli system bardzo krótkiego zasięgu.

– Wisła, Narew i Pilica to programy realizowane w polskiej zbrojeniówce, które dają nam bardzo dobre pokrycie i zdolności obronne w pewnych segmentach, ale brakowało w niej warstwy najniższego piętra. Uzupełnieniem ma być właśnie program SAN – mówi agencji Newseria Adam Zawada, członek zarządu PIT-RADWAR. – Doświadczenia z frontu w Ukrainie i z Bliskiego Wschodu pokazują, że bez tego typu urządzeń i systemu zabezpieczającego najniższą warstwę jesteśmy cały czas narażeni na tanie, masowe systemy rażenia, przed którymi nie da się bronić w sposób do tej pory znany. Musimy wypromować i pokazać nasze rozwiązanie, bo to jest moim zdaniem dzisiaj najlepszy system antydronowy na świecie.

Spółka, która w styczniu połączyła się z Wojskowymi Zakładami Łączności nr 2 w Czernicy, dostarczy m.in. systemy łączności taktycznej, które mają połączyć wszystkie elementy systemu antydronowego, a także radary i sensory wykrywające zagrożenia i efektory do neutralizacji celów.

– Cały czas realizujemy systemy łączności taktycznej dla wojska w różnych programach, m.in. w Narwi i Pilicy. Program SAN, w ramach którego będziemy wyposażać wszystkie sensory i efektory w system łączności taktycznej, oznacza ogromny, niesamowity wręcz skok dla naszego zakładu w Czernicy. To się wiąże ze zwiększoną produkcją nie o 100 proc., 200, czy 300, ale o ponad 1000 proc. w bardzo krótkim czasie – mówi Adam Zawada.

W skład systemu będzie wchodzić: 18 baterii systemów antydronowych, 52 plutony ogniowe, 18 plutonów dowodzenia i 703 pojazdy. Pojedynczy moduł bateryjny będzie się składał z trzech plutonów ogniowych i plutonu dowodzenia. Każdy będzie posiadał zdolności do samodzielnego wykrywania, śledzenia i identyfikacji celów powietrznych oraz ich zwalczania. Rząd zapewnia, że pierwsze elementy systemu SAN mają trafić do Wojska Polskiego jeszcze w 2026 roku. Środki na jego realizację będą pochodzić głównie z unijnego programu SAFE.

System ma zabezpieczyć wschodnią i północną granicę Polski, pozwalając kompleksowo wykrywać, identyfikować i zwalczać bezzałogowe systemy powietrzne.

– SAN jest uzupełnieniem już istniejących warstw obrony. Opiera się na bardzo rozbudowanej multisensoryce, która daje nam obrazowanie nawet niezwykle małych i szybko poruszających się statków powietrznych. To ułatwia detekcję i dobór odpowiedniego efektora do zniszczenia obiektu – wyjaśnia członek zarządu PIT-RADWAR. – Zarówno na poziomie sensoryki, jak i efektorów, które mają wyeliminować potencjalne zagrożenie, jesteśmy bardzo dobrze przygotowani. Mnogość efektorów jest imponująca. Mamy m.in. armatę SA-35 z programowalną amunicją produkcji PIT-RADWAR, ale też „tarnowskiego potwora”, pociski APKWS, czyli bardzo ważny element, który jest rakietą tanią, ale bardzo skuteczną. Mamy oczywiście coś, co jest dzisiaj bardzo popularne, czyli drony przeciwdronowe Merops, które sprawdziły się w konflikcie w Ukrainie.

System rozszerzy zdolności nie tylko w zakresie fizycznego niszczenia, ale i zagłuszania dronów.

– Niezwykle istotnym elementem jest to, żebyśmy w pierwszej kolejności zabezpieczyli polskie siły zbrojne. W pierwszej fazie musimy się skupić na tym, żeby ten system jak najszybciej dostarczyć. Mówimy o 18 miesiącach realizacji projektów, więc to jest niezwykle ambitny i dynamiczny projekt. Po tych 18 miesiącach jesteśmy w stanie realizować projekty eksportowe – wyjaśnia ekspert.

Spółka wchodząca w skład Polskiej Grupy Zbrojeniowej jest jednym z dostawców urządzeń z zakresu elektroniki profesjonalnej dla Sił Zbrojnych RP. Prowadzi prace badawczo-rozwojowe w dziedzinie radiolokacji, radioelektronicznych systemów rozpoznania, systemów automatyzacji i wspomagania dowodzenia, a także powiązanych z nimi systemów uzbrojenia, w tym przeciwlotniczego. W styczniu 2026 roku sfinalizowała przejęcie Wojskowych Zakładów Łączności Nr 2 z Czernicy (WZŁ-2), które świadczą usługi w zakresie m.in. projektowania, produkcji, remontu i modernizacji sprzętu łączności, jak również mechaniczno-elektroniczne.

Jak podkreśla członek zarządu PIT-RADWAR, program SAFE otwiera możliwości w zakresie uzupełnienia kompetencji w obszarze ochrony przeciwdronowej również w innych państwach naszego regionu.

– Byłoby dobrze, gdybyśmy także część granic Unii Europejskiej, na przykład ze strony Słowacji, Rumunii czy krajów bałtyckich, byli w stanie wypełnić naszym sprzętem. Dałoby to bardzo dobry, komplementarny system obrony najniższego piętra w naszej przestrzeni geograficznej. Ale widzimy też, co się dzieje na Bliskim Wschodzie. Oni takich rozwiązań nie mają i są nimi zainteresowani. Wiemy, że podpytują o możliwości produkcyjne. Miejmy nadzieję, że tam zaistniejemy – mówi Adam Zawada. – Dzisiaj SAN jest zdefiniowany przez polskiego użytkownika. Naturalne, że każdy z użytkowników definiuje system trochę pod siebie, korzystając z doświadczeń i możliwości rynku. Jeżeli więc będziemy współpracować z partnerami zagranicznymi, to jesteśmy otwarci na dialog.

Polska administracja jest wśród liderów wykorzystania danych satelitarnych. Po nowoczesne techniki sięgają już m.in. Główny Urząd Statystyczny czy Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Służą one do monitoringu środowiska, zmian klimatu, upraw rolnych, a coraz częściej także do zarządzania kryzysowego. Zdaniem ekspertów potencjał danych satelitarnych jest znacznie większy, a ich skuteczne wykorzystywanie wymaga m.in. inwestycji w zdolności ich przechowywania i przetwarzania. 

– Dane satelitarne są nieocenionym źródłem informacji, które pozwala służbom i instytucjom na prognozowanie zagrożeń, analizowanie ich mechaniki i planowanie działań, które mają zaradzić tej sytuacji. W zakresie ochrony środowiska były one wykorzystywane w 2022 roku w trakcie kryzysu ekologicznego na Odrze, a w kolejnych latach służyły do przeciwdziałania podobnym zagrożeniom. Potencjał danych satelitarnych jest tak duży, że zdobyte doświadczenia chcemy przenosić na monitorowanie zagrożeń środowiskowych w całym kraju na wszystkich innych ciekach i wodach – mówi agencji Newseria Marek Kajs, zastępca Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

Latem 2022 roku na Odrze doszło do jednej z największych katastrof ekologicznych w Polsce. Masowe śnięcie ryb i innych organizmów wodnych objęło niemal całą długość rzeki i wymagało szybkiego rozpoznania przyczyn, oceny skali zjawiska i koordynacji zarządzania kryzysowego. W analizie sytuacji pomogły techniki satelitarne, które umożliwiły m.in. określenie zasięgu zakwitu, identyfikację odcinków o podwyższonym stężeniu chlorofilu oraz śledzenie dynamiki przemieszczania się zjawiska w czasie.

– Dane satelitarne uzupełniają te pochodzące z innych źródeł, którymi dysponujemy. Są to m.in. wyniki monitoringu środowiska czy dane z sond automatycznych, które są instalowane na ciekach wodnych. Analiza wszystkich danych, oparta na różnego rodzaju aplikacjach i algorytmach, w zarządzaniu kryzysowym może być bardzo istotną wartością, która pozwala na przeciwdziałanie zagrożeniom – wyjaśnia Marek Kajs. – Od wielu lat wykorzystujemy analizy danych satelitarnych, żeby dostosowywać system monitoringu manualnego prowadzonego w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska, aby prawidłowo i optymalnie stawiać punkty monitoringowe.

We wrześniu 2025 roku GIOŚ podpisał z Polską Agencją Kosmiczną porozumienie o współpracy, która umożliwia wykorzystywanie danych satelitarnych w ochronie środowiska oraz w walce z przestępczością środowiskową. Służby mogą wykorzystywać zdjęcia i dane pozyskiwane przez sieć satelitów obserwacyjnych Ziemi (konstelacji Sentinel).

Jak wynika z raportu Polskiej Agencji Kosmicznej „Społeczno-ekonomiczny wpływ danych satelitarnych na wybrane obszary gospodarki i obszary życia społecznego”, system oparty na wykorzystaniu danych satelitarnych jest podstawowym narzędziem długoterminowego zarządzania jakością wód. Ma on potencjał zapobiegania katastrofom ekologicznym, a więc korzyści mogą być zarówno finansowe, jak i społeczne.

– Dane satelitarne wykorzystujemy od bardzo wielu lat. Na Politechnice Warszawskiej prowadziliśmy projekty związane z zarządzaniem kryzysowym, m.in. opracowaniem metodyki monitorowania wałów przeciwpowodziowych i wskazywaniem, w których miejscach one są uszkodzone – mówi dr hab. inż. Katarzyna Osińska-Skotak, prof. Politechniki Warszawskiej z Wydziału Geodezji i Kartografii PW.

Podkreśla, że w przeszłości przeprowadzano również projekty związane z opracowywaniem metodyki monitorowania siedlisk przyrodniczych Natura 2000. Opracowane w toku prac badawczo-rozwojowych lotnicza platforma teledetekcyjna służąca do pozyskiwania danych obrazowych i metody analizy obrazów z zastosowaniem algorytmów uczenia maszynowego stały się profesjonalnym narzędziem inwentaryzacji przyrodniczej, nie tylko w odniesieniu do siedlisk przyrodniczych Natura 2000.

– Zasadniczą przewagą technik satelitarnych jest to, że mamy praktycznie ciągły obraz powierzchni Ziemi. Natomiast inne, które najczęściej są stosowane w monitorowaniu środowiska, mają charakter albo ekspercki, albo punktowy, niedający nam pełnego obrazu stanu środowiska naturalnego w tym samym momencie – uważa prof. Katarzyna Osińska-Skotak. – Mieliśmy także projekty związane z dziedzictwem kulturowym, dotyczące opracowania metod, które wykorzystują zarówno zdjęcia satelitarne, jak i lotnicze czy dronowe, do inwentaryzacji dziedzictwa kulturowego. Tego typu projekty były i nadal są realizowane na przykład w Pafos na Cyprze.

– Polska, a zwłaszcza polska administracja, dobrze wypada na tle sąsiadów, jeśli chodzi o wykorzystanie danych satelitarnych. Główny Urząd Statystyczny od bardzo dawna korzysta w swoich analizach z danych, szczególnie z programu Copernicus, czyli bezpłatnych konstelacji, i jest prekursorem w tym względzie. CloudFerro jest firmą, która współpracuje z GUS, przechowuje dane i je udostępnia, więc mniej więcej wiemy, jakie projekty są realizowane. Potem te obrazowania są wykorzystywane do kontroli monitoringu dopłat rolnych, dla wspólnej polityki rolnej – wyjaśnia Monika Krzyżanowska, dyrektor ds. rozwoju w CloudFerro.

Główny Urząd Statystyczny wraz z Instytutem Geodezji i Kartografii oraz Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk zrealizował projekt SATMIROL. System skupia się na monitorowaniu upraw rolnych oraz metod oceny wpływu zjawisk ekstremalnych takich jak powódź, susza, przymrozki czy podtopienia. Rozwój systemu dostarczył GUS wydajne narzędzie umożliwiające szybsze gromadzenie danych przestrzennych o szerokim zasięgu.

– Pełne wykorzystanie danych satelitarnych wymaga inwestycji w zdolności ich przechowywania i przetwarzania. Im więcej ich mamy z danego rejonu, im więcej mamy możliwości przetwarzania, na przykład chmury obliczeniowej, tym dokładniejszy model możemy zbudować – zaznacza Monika Krzyżanowska.

– To, czego nam brakuje, to algorytmy, które nauczymy analizować dane i które w czasie rzeczywistym będą z dnia na dzień analizowały obszar kraju pod kątem szeregu zagrożeń i alarmowały nas o pewnych anomaliach, odchyleniach. Wszystko po to, aby informacja pojawiała się szybko i służby mogły nią dysponować. Nie jesteśmy w stanie analizować takiego ogromu danych manualnie, więc zaangażowanie aplikacji czy uczenia maszynowego jest nieodzowne – mówi Marek Kajs.

– Mamy deficyt efektywnego wykorzystania możliwości nowych technologii, w tym technik satelitarnych, bo sektor kosmiczny ma bardzo dużo do zaoferowania. Ale on nie umie tego wyrazić w języku odpowiadającym na specyficzne potrzeby świata zarządzania kryzysowego. Nie ma też mechanizmu, w którym ten świat mógłby to od niego zakupić – uważa dr Jakub Ryzenko, szef Centrum Informacji Kryzysowej w Centrum Badań Kosmicznych PAN. – Civil Security Hub Poland jest próbą stworzenia pomostu, który tłumaczy, z jednej strony, potrzeby użytkowników na język zrozumiały dla sektora kosmicznego, a z drugiej – pełni rolę faktycznego katalizatora i agregatora tego, co może być zaoferowane przez systemy satelitarne i analityczne. Na końcu ma być relatywnie prosty produkt odpowiadający na konkretne pytania: gdzie, kiedy, jak dużo, co się stanie za godzinę.

Civil Security Hub Poland to pierwszy w Europie podmiot powstający w ramach Space Resilience Nodes – inicjatywy Europejskiej Agencji Kosmicznej, wspierający wykorzystanie danych satelitarnych w zarządzaniu kryzysowym. Pełni rolę łącznika między sektorem kosmicznym, dostawcami technologii oraz użytkownikami końcowymi – służbami ratowniczymi i instytucjami publicznymi. Wśród firm oraz instytucji tworzących hub znajdują się Centrum Informacji Kryzysowej Centrum Badań Kosmicznych PAN, Politechnika Warszawska, CloudFerro i Europejska Fundacja Kosmiczna.

– W ostatnich latach bardzo wyraźnie widać, że w Polsce przechodzimy od klasycznego reagowania na zdarzenie, które miało miejsce, do działania proaktywnego. Nie mówię już tylko o zwykłej prewencji czy o redukowaniu ryzyka zdarzeń. Jeśli już wiemy, że szykuje się powódź, proaktywnie przesuwane są zasoby, przygotowywani są ludzie i aktywowane są różne mechanizmy – wyjaśnia dr Jakub Ryzenko. – Na przykład Straż Pożarna jeszcze przed początkiem powodzi wysyłała zespoły strażackie z północnej Polski na południe, żeby były gotowe zadziałać tam, gdzie będą potrzebne. To, co będzie dostarczać hub w kolejnych latach, wpisuje się w tę filozofię: dostarczymy maksimum informacji pozwalających na ocenę strategicznej sytuacji.

Wielkoskalowy satelitarny monitoring przeciwpowodziowy w ramach CS Hub PL został uruchomiony podczas powodzi w 2024 roku. Rozpoczęcie działań Centrum Informacji Kryzysowej CBK PAN nastąpiło na wniosek Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej. Wskazano siedem obszarów zagrożonych, głównie w województwach dolnośląskim i opolskim. Na tej podstawie CIK uruchomiło monitoring powodziowy firmy ICEYE. Dane pochodzące z satelitów były dostarczane w trybie pilnym.

Ponad 96 proc. przychodów polskiej branży gier wideo pochodzi z eksportu, a rodzime produkcje od lat budują rozpoznawalność Polski na świecie. Mimo globalnych sukcesów sektor po raz pierwszy od lat wszedł w okres wyraźnego spowolnienia – spada zatrudnienie, maleją przychody i zamykają się kolejne studia. Branża wskazuje, że bez nowych instrumentów wsparcia i zmian legislacyjnych coraz trudniej będzie utrzymać międzynarodową konkurencyjność. Dlatego resort kultury pracuje nad strategią dla gamedevu.

– Branża gamedevu jest kluczowa dla polskiej gospodarki. Na całym świecie gamedev jest największą branżą przemysłową i największym biznesem w segmencie kultury. Przynosi on nie tylko wpływy do PKB poszczególnych gospodarek. Gamedev jest jedną z niewielu gałęzi, jeśli nie jedyną, która realnie angażuje każdą branżę kulturalną, bo mówimy o grafikach, muzykach, scenarzystach i pisarzach – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Piotr Jędrzejowski, rzecznik prasowy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Z raportu „MKiDN x Gamedev – Okrągły Stół z polską branżą gier wideo” wynika, że Polska zajmuje obecnie drugie miejsce w Europie pod względem zatrudnienia w sektorze gier, ustępując jedynie Wielkiej Brytanii. Branża generuje 5,5–6 mld zł przychodów rocznie, z czego ponad 96 proc. pochodzi z eksportu. Gry wideo należą dziś do najbardziej rozpoznawalnych polskich produktów kultury i stają się jednym z najważniejszych narzędzi budowania międzynarodowej rozpoznawalności Polski.

– Branża gamedev jest wyjątkowa na mapie polskiej gospodarki, bo jest nastawiona w 100 proc. na produkcje, które trafiają na cały świat, od razu. To nie jest tak jak w tradycyjnej produkcji, gdzie tworzy się produkt najpierw pod klienta lokalnego, a później ewentualnie bada rynek szerzej i wychodzi z towarem na rynki sąsiednie. Tutaj producenci są nastawieni w 100 proc. na odbiorcę międzynarodowego – podkreśla Wojciech Trusz z Instytutu Przemysłów Kreatywnych.

Polskie produkcje, takie jak „Wiedźmin”, „Cyberpunk 2077”, „Dying Light”, „Frostpunk” czy „This War of Mine”, cieszą się dużą popularnością wśród milionów graczy na całym świecie i należą do najbardziej rozpoznawalnych polskich marek kulturowych. Według danych CD Projektu sama seria „Wiedźmin” sprzedała się już w ponad 85 mln egzemplarzy na świecie, a „Cyberpunk 2077” przekroczył próg 35 mln sprzedanych egzemplarzy.

– Jest coraz więcej studiów, które robią spektakularną karierę na świecie, czego dowodzą chociażby zeszłoroczne nagrody dla zachodnio- i środkowoeuropejskich gier komputerowych, na których Polacy dominowali – ocenia Piotr Jędrzejowski.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że polskie produkcje funkcjonują dziś jako narzędzie promocji kultury, historii i współczesnej tożsamości Polski. Gry tworzone przez polskie studia trafiają do setek milionów odbiorców na całym świecie, często stając się dla nich pierwszym kontaktem z polską kulturą. Na przykład sukces „Wiedźmina” miał większy wpływ na postrzeganie Polski na świecie niż wiele tradycyjnych kampanii promocyjnych.

– Potencjał branży gamedev w zakresie promocji czy to gospodarczej, czy kulturowej Polski jest wykorzystywany, ale może być jeszcze bardziej. W tym momencie polskie gry są obecne na kilku imprezach światowych, natomiast tych imprez i rynków jest dużo więcej. Mamy placówki dyplomatyczne niemal w każdym kraju na świecie i za ich pomocą możemy promować Polskę właśnie poprzez gry – podkreśla Wojciech Trusz.

– Dla mnie najistotniejszy jest wpływ kulturowy branży gier. Musimy sobie uświadomić, że bardzo często dla młodych osób na świecie to jest w ogóle pierwszy kontakt z polską kulturą. Powinniśmy patrzeć na to, jaki wizerunek Polski w tych grach jest kształtowany – ocenia Aleksandra Szymańska z Instytutu Przemysłów Kreatywnych.

Według raportu z Okrągłego Stołu jeszcze w 2021 roku Polska była światowym liderem zestawienia Steam Top 200 Wishlist z 38 tytułami obecnymi na liście najbardziej oczekiwanych gier. W najnowszej edycji raportu liczba ta spadła jednak do 12, a nasz kraj spadł z pierwszego na siódme miejsce. Po raz pierwszy w historii branża notuje wyraźne spowolnienie. Cytowane w raporcie dane z „The Game Industry of Poland 2025” wskazują, że zatrudnienie w sektorze spadło z 15,3 tys. do 14,5 tys. osób, a w ciągu dwóch lat z rynku zniknęło ok. 120 studiów. Przychody branży zmniejszyły się z ok. 6 mld zł do 5,5 mld zł, a mniej niż jedna trzecia polskich studiów generuje dziś stabilne i regularne przychody.

– Branża gamedev była w dołku i cały czas próbuje się z niego wydostać, ale idzie w dobrym kierunku – ocenia Wojciech Trusz. – Potrzebuje ona zarówno wsparcia, jak i zmian legislacyjnych, bo rzeczywistość naokoło się zmienia, natomiast prawo nie nadąża. Proces legislacyjny trwa długo, więc zmiany technologiczne wymagają dostosowania głównie tempa powstawania nowych przepisów. 

Według autorów raportu jednym z powodów pogarszającej się sytuacji jest rosnąca przewaga państw, które od kilku lat intensywnie inwestują w rozwój branży gier. Niemiecki federalny program wsparcia dla gamedevu ma w 2026 roku dysponować budżetem 125 mln euro. Od 2019 roku wsparł ponad 640 projektów. W Wielkiej Brytanii funkcjonuje system ulg podatkowych dla producentów gier, a podobne instrumenty rozwijają także Czechy, Finlandia czy Estonia.

W Polsce po zakończeniu programu GameINN branża została praktycznie pozbawiona dużych instrumentów wsparcia. W ramach czterech edycji programu przekazano 474 mln zł na 150 projektów. Tymczasem obecny Program Wsparcia Gier Wideo realizowany przez Instytut Przemysłów Kreatywnych dysponuje budżetem 5 mln zł rocznie.

– Wsparcie dla gier nie jest dzisiaj w Polsce wystarczające. Nie upraszczałabym tego wyłącznie do wsparcia finansowego, bo polski sektor gier pokazał, jak świetnie sobie poradził bez niego. Optymistycznie patrzę na narzędzia, które dostaliśmy jako Instytut Przemysłów Kreatywnych w postaci programu wspierającego powstawanie gier wideo i programu Rozwój Sektorów Kreatywnych, w którym wspieramy działania edukacyjne oraz te dotyczące profesjonalizacji i promocji polskich gier. Ale to jest rzeczywiście namiastka. Dzisiaj budżet gry wideo jest porównywalny do budżetu filmowego, więc te środki są na pewno niewystarczające – przekonuje Aleksandra Szymańska.

Przedstawiciele branży podkreślają, że wsparcie dla gamedevu powinno obejmować także rozwój kompetencji twórczych, edukację oraz promocję polskich studiów na najważniejszych wydarzeniach branżowych na świecie. Wskazują też, że gry wideo łączą dziś technologie, kulturę i przemysły kreatywne, dlatego wymagają innego podejścia niż tradycyjne branże technologiczne.

– Ważne jest widzenie z jednej strony sektora gier w kontekście gospodarki, wspierania przedsiębiorstw, rozwijania eksportu, myślenia o naszym potencjale, ale z drugiej niezmiernie ważne jest wspieranie kompetencji twórczych. Przecież to ludzie, którzy kończą nie tylko szkoły informatyczne, ale też uczelnie artystyczne, decydują o tym, czy gra będzie arcydziełem. Dlatego na każdym poziomie wymaga to systemowego spojrzenia i wsparcia przez polityki publiczne – ocenia ekspertka z Instytutu Przemysłów Kreatywnych.

Jednym z problemów wskazywanych przez branżę pozostaje traktowanie gamedevu głównie jako części sektora IT, a nie pełnoprawnej branży kultury i przemysłów kreatywnych. Według przedstawicieli branży powoduje to niedostosowanie systemów wsparcia, prawa podatkowego i regulacji do specyfiki rynku gier, którego cykle produkcyjne trwają często kilka lat.

– Niejasny status branży gamingowej ma szerokie konsekwencje: od podatkowych, przez prawne, po proceduralne – wskazuje Piotr Jędrzejowski. – Ministerstwo przygotowuje sektorową strategię dla branży gamedevu. Jesteśmy po zamknięciu rozmów z przedstawicielami branży. Dwa miesiące temu opublikowaliśmy raport ze wszystkich spotkań, które się odbyły w ramach dużego Okrągłego Stołu z branżą gamingową. Zbiera on wszystkie postulaty środowiska, które w tym momencie są analizowane pod kątem tego, jak mają być uwzględnione w polskim prawodawstwie.

Wśród postulatów branży znalazły się m.in. zmiany w prawie autorskim i podatkowym, dotyczące m.in. IP Box i ulg B+R, a także uproszczenie zasad zawierania umów. Przedstawiciele sektora chcą również przejrzystszego systemu wsparcia i oceny projektów oraz stałego zespołu ekspertów ds. gier wideo, który współpracowałby z administracją publiczną.

Okazją do rozmowy o branży gamedev był wernisaż interaktywnej wystawy „Join the Game: 40 Years of Polish Games” przygotowanej z okazji 40. rocznicy premiery pierwszej polskiej gry przygodowej. Do 30 czerwca wystawa jest dostępna do obejrzenia w galerii Okno na Kulturę w Warszawie. Jej organizatorem jest Instytut Przemysłów Kreatywnych we współpracy z MKiDN.

Skala dezinformacji rośnie wraz z lawinowym przyrostem treści w internecie, a nowe technologie – w tym sztuczna inteligencja – dodatkowo wzmacniają jej oddziaływanie. Jak wskazują eksperci, odbiorcom treści coraz trudniej odróżnić prawdę od fałszu, a świadomość w tym obszarze jest kluczowa, by ograniczyć moc dezinformacji. Służyć temu mają także regulacje, ale wyzwaniem jest takie ich skonstruowanie, by nie naruszały wolności słowa.

– Dezinformacja to jednocześnie bardzo dynamiczne i wieloaspektowe zjawisko. Nie możemy mówić o tym, że ma ona stałą formę. To zjawisko, które bardzo się zmienia w czasie w zależności od tego, co się dzieje na świecie, ale też w zależności od tego, jakie są warunki i zmiany technologiczne – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria Katarzyna Bąkowicz z Uniwersytetu SWPS, ekspertka w Departamencie Bezpieczeństwa Narodowego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Z raportu „Dezinformacja oczami Polaków”, opracowanego przez Digital Poland, wynika, że już w 2024 roku 84 proc. Polaków zetknęło się z fake newsem, a dziewięć na 10 osób uwierzyło w choć jedną z takich informacji. Zdaniem 82 proc. badanych skala dezinformacji rozpowszechnianej w internecie wzrosła w ciągu minionej dekady.

– Ekosystem informacyjny, w którym funkcjonujemy obecnie, jest zupełnie inny od tego, który był jeszcze 10, 20 czy 100 lat temu. Dezinformacja jest od zawsze jakąś jego częścią. Problem, który obserwujemy teraz, polega na tym, że kiedy przybywa informacji, to przybywa też automatycznie dezinformacji. Treści zafałszowanych i zmanipulowanych zaczyna być coraz więcej. Widzimy zachwianie równowagi pomiędzy prawdą a fałszem, czyli pomiędzy informacjami a treściami dezinformacyjnymi – wskazuje ekspertka.

Autorzy raportu wskazują, że Polacy spotykają się z dezinformacją najczęściej w mediach społecznościowych (55 proc.). Co trzeci z badanych zetknął się z nią na internetowych portalach informacyjnych (33 proc.) oraz na blogach i forach internetowych (31 proc.). Więcej niż co drugi Polak otrzymał fake newsa od innej osoby (59 proc.). Jako dwa najczęstsze źródła tak przekazywanych fałszywych informacji wskazano przede wszystkim przekaz werbalny od znajomych i rodziny (57 proc.).

– Platformy społecznościowe są głównym, ale nie jedynym miejscem, gdzie tej dezinformacji jest dosyć sporo. Dezinformacja może być także niemedialna – zaznacza Katarzyna Bąkowicz.

Eksperci zwracają uwagę na szczególnie niebezpieczny trend wykorzystania nowych technologii do tworzenia fałszywych treści. 71 proc. ankietowanych przyznało, że w ciągu ostatnich 10 lat wzrosła skala manipulacji rozprzestrzenianych w internecie za pośrednictwem sztucznej inteligencji.

– Kiedy mówimy o relacji technologii i dezinformacji, to oczywiście mamy tu deepfejki, ale także cheapfejki – to są różnego rodzaju manipulacje, których wykreowanie ułatwiają narzędzia technologiczne. Mamy dezinformację w formie zorganizowanych kampanii, na przykład sponsorowanych przez Rosję, ale też mamy dezinformację w kategorii indywidualnej – każdy użytkownik internetu może ją tworzyć – podkreśla ekspertka z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów..

Raport NASK wskazuje, że w ubiegłym roku instytucja zgłosiła do platform społecznościowych ponad 46 tys. materiałów zawierających dezinformację. Moderacji poddano 68 proc. treści, a 12 proc. zostało usuniętych. Na 20 proc. zgłoszeń platformy w ogóle nie zareagowały. To oznacza, że ponad 9,3 tys. treści dezinformacyjnych nadal funkcjonuje w sieci. Jak dodaje Katarzyna Bąkowicz, tego zjawiska nie da się całkowicie wyeliminować z ekosystemu informacyjnego. Trzeba natomiast dokładać starań i rozwijać narzędzia, które pozwolą ograniczyć skalę jego rozprzestrzeniania się. 

– Bardzo dużym wyzwaniem są regulacje i przyglądanie się temu, gdzie ta sfera wymaga jakiejś interwencji. Nie możemy dopuścić do tego, żeby zacząć cenzurować treść, bo jednak wolność słowa to jest coś, na czym nam bardzo zależy – uważa specjalistka. – Do walki z dezinformacją mamy bardzo wiele narzędzi, nie tylko z kategorii cyber. Na pewno wyzwaniem jest to, żebyśmy zaczęli scalać ten system narzędziowy w jedno, żebyśmy działali wspólnie: politycy, naukowcy, przedsiębiorcy, organizacje pozarządowe. Potrzebna jest interdyscyplinarność, czyli wieloaspektowe spojrzenie na dezinformację, oraz współpraca, czyli to, że będziemy się uzupełniać w regulowaniu sfery informacyjnej – uważa specjalistka.

Jedną z kluczowych regulacji w tym zakresie jest unijne rozporządzenie Digital Services Act, które nakłada na duże platformy internetowe obowiązki w kwestii ograniczania ryzyk związanych z rozprzestrzenianiem się fałszywych lub manipulacyjnych treści. W Polsce ustawa dostosowująca polskie prawo do DSA została zawetowana przez prezydenta Karola Nawrockiego na początku stycznia, a głównym zarzutem była obawa o cenzurowanie treści. Ministerstwo Cyfryzacji zapowiedziało nową wersję przepisów. Na początku kwietnia weszły w życie nowe przepisy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa obejmujące sektor publiczny, które nakładają na podmioty między innymi obowiązek wdrożenia systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji.

Również na poziomie innych resortów, m.in. Ministerstwa Klimatu i Środowiska czy Ministerstwa Zdrowia, podejmowane są inicjatywy zmierzające do ograniczania ryzyka dezinformacji. Przykładem może być przyjęte właśnie przez rząd tzw. lex szarlatan, czyli projekt przepisów, które mają za zadanie walczyć z pseudomedycyną i dezinformacją medyczną.

– Dezinformacja w takiej skali jest stosunkowo nowym zjawiskiem, a żebyśmy odczuli efekty prowadzonych kampanii, potrzeba kilka lat. Te efekty nie pojawią się po dwóch czy trzech miesiącach. Praca u podstaw i głębokie zaangażowanie przyniosą efekty, ale musimy na nie niestety trochę poczekać – mówi Katarzyna Bąkowicz.

Ekspertka przypomina, że niezależnie od powstających regulacji podstawą w walce z dezinformacją jest czujność i świadomość odbiorców informacji.

– Po pierwsze, trzeba spojrzeć na tytuł, czy nie jest zbyt sensacyjny i nie pobudza nas emocjonalnie. Warto sprawdzić autora i datę publikacji. To, co jest najważniejszym elementem, to dać sobie czas na zagłębienie się w temat i powstrzymać swoją niecierpliwość, żeby nie przekazywać tej informacji dalej do innych użytkowników infosfery, dopóki nie zostanie ona potwierdzona – radzi.

Polska chce do 30 maja podpisać jak najwięcej kontraktów dla krajowego przemysłu obronnego w ramach programu SAFE. Później kolejne projekty mają być częściej realizowane wspólnie z partnerami z innych państw Unii Europejskiej. Dla polskiego sektora to szansa na zapoznanie się z tą formułą współpracy, ale także na zwiększenie eksportu. Unijny mechanizm pożyczkowy ma zapewnić Polsce dostęp do ok. 43,7 mld euro preferencyjnych pożyczek.  

– To, że Polska jest jedynym krajem, który jest w stanie skorzystać z preferencyjnych warunków pojedynczych zakupów, jest dowodem na to, że wszystkie ręce na pokład, była pełna kooperacja bardzo różnych polskich agend rządowych, co przyniosło konkretne efekty. Trzeba trzymać kciuki, żeby 30 maja skończył się fajerwerkami i jak największym poczuciem bezpieczeństwa Polaków – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Kamila Gasiuk-Pihowicz, posłanka do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej.

W piątek 8 maja w Warszawie została podpisana umowa dotycząca programu SAFE, którego Polska jest największym beneficjentem. Pozyska z niego prawie jedną trzecią całego budżetu, czyli ponad 180 mld zł. 89 proc. trafi do polskich firm zbrojeniowych, które będą musiały zrealizować produkcję do 2030 roku. Zaliczka z SAFE w wysokości 6,5 mld euro (ok. 27,5 mld zł) ma wpłynąć w ciągu kilku dni.

SAFE zasadniczo promuje wspólne zakupy uzbrojenia przez kilka państw Unii Europejskiej i wspólne projekty przemysłu obronnego, ale przewiduje możliwość finansowania zakupów realizowanych przez jedno państwo, pod warunkiem że umowa zostanie podpisana do 30 maja 2026 roku, a projekt będzie później otwarty na innych uczestników programu.

– Część pieniędzy będzie wydatkowana w sposób wymuszający kooperację pomiędzy państwami, co będzie niewątpliwie dużo większym wyzwaniem. Ale Polska postawiła na zakupy samodzielne i dzisiaj wszystkie siły są skoncentrowane na tym, aby ten termin zakończył się sukcesem – wskazuje Kamila Gasiuk-Pihowicz.

– Do 30 maja musimy podpisać umowy, które są kierowane wyłącznie do polskiego przemysłu i zamawiane są przez polskie wojsko. Po 30 maja będziemy szukać partnerów do każdego nowego zamówienia, czyli musimy znaleźć inny kraj, który także będzie zamawiał dany produkt, jeśli ma się on znaleźć w zamówieniu kierowanym także do polskiego przemysłu obronnego i Polskiej Grupy Zbrojeniowej – przypomina Adam Leszkiewicz, prezes Polskiej Grupy Zbrojeniowej.

PGZ prowadzi obecnie negocjacje kilkudziesięciu umów wykonawczych związanych m.in. z bojowymi wozami piechoty Borsuk, systemami antydronowymi, radarami czy uzbrojeniem artyleryjskim.

Jednym z celów programu jest rozwój wspólnych zakupów realizowanych przez grupy państw oraz tworzenie długoterminowych partnerstw przemysłowych. Komisja Europejska wskazuje, że państwa UE nadal w dużej mierze prowadzą zakupy uzbrojenia osobno, co utrudnia zwiększanie produkcji i współpracę przemysłową.

– Ustawa o obronie ojczyzny przewiduje, że minister obrony narodowej może wskazać podmiot, który do niedawna pozyskiwał wyłącznie na potrzeby polskich sił zbrojnych, i będziemy pozyskiwali na potrzeby innych sił zbrojnych. Aby to się stało, musi być strona w umowie, która musi wskazać środki finansowe – wyjaśnia gen. dyw. dr Artur Kuptel, szef Agencji Uzbrojenia. – Dementuję, że z naszych środków będzie finansowane coś, co będzie szło na potrzeby kogokolwiek innego. Jeśli kraj, który przystąpił do mechanizmu SAFE, stwierdzi, że na terytorium Polski jest asortyment, Agencja Uzbrojenia jako instytucja zakupowa, pod określonymi warunkami, będzie oferowała rozwiązania również dla innych sił zbrojnych.

Według Komisji Europejskiej SAFE ma ograniczać rozdrobnienie europejskiego rynku obronnego i zwiększać interoperacyjność uzbrojenia wykorzystywanego przez państwa członkowskie.

– Patrzymy na te mechanizmy jako na dużą szansę, między innymi dlatego, że wszystkie nowe środki europejskie, na przykład w Europejskim Funduszu Konkurencyjności w nowej perspektywie finansowej, będą obwarowane warunkiem partnerstwa – mówi Adam Leszkiewicz. – Będziemy szukać partnerów do produktów i starać się ich do nich przekonać, żebyśmy mogli mieć wspólne zamówienia nie tylko z polskiej armii, ale także z innych krajów. To jest też wielka nauka eksportu, który jest wielką szansą dla PGZ.

Z danych Europejskiej Agencji Obrony wynika, że w 2025 roku szacowane wydatki państw członkowskich na obronność wyniosły 381 mld euro i były o 11 proc. wyższe niż rok wcześniej. W sumie stanowi to ok. 2,1 proc. PKB tych krajów. Od 2020 roku wzrosły o niemal 63 proc., a tempo wydatkowania znacząco przyspieszyło po rosyjskiej agresji na Ukrainę.

– SAFE to niesamowity „booster” dla europejskiego przemysłu obronnego, ale dzisiaj w instytucjach europejskich rozmawia się o obecnym rozdaniu budżetowym. Tam fundamentalne są dwa filary. Po pierwsze, EDIP, który był maleńkim programem funduszowym, a teraz jest podwaliną do olbrzymiego Europejskiego Funduszu Konkurencyjności, który w obszarze obronności i bezpieczeństwa ma już 130 mld euro. To olbrzymia kwota funduszy, bezzwrotnych dotacji, a nie pożyczek – podkreśla Kamila Gasiuk-Pihowicz. – Drugim filarem, w którym widzimy odzwierciedlenie w różnych funduszach komponentu bezpieczeństwa i obronności, jest Connecting Europe Facility (CEF).

European Defence Industry Programme (EDIP) ma dysponować budżetem 1,5 mld euro w latach 2025–2027, które wspierają wspólne projekty przemysłowe, zwiększanie produkcji uzbrojenia oraz wspólne zakupy realizowane przez państwa Unii Europejskiej. Zgodnie z założeniami Rady UE część środków ma zostać przeznaczona także na wsparcie ukraińskiego przemysłu obronnego. W Parlamencie Europejskim trwają również prace nad nowym Europejskim Funduszem Konkurencyjności, który ma także obejmować finansowanie związane z bezpieczeństwem i obronnością.

Komisja Europejska proponuje jednocześnie zwiększenie wydatków związanych z bezpieczeństwem także w innych funduszach wspólnotowych. Dotyczy to m.in. instrumentu Łącząc Europę (Connecting Europe Facility, CEF), który obejmuje projekty transportowe, energetyczne i cyfrowe. Podczas Defence24 Days Kamila Gasiuk-Pihowicz wskazała konieczne obszary zmian w tym instrumencie, które mają zwiększyć bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej.

– Ochrona infrastruktury krytycznej pojawi się jako oddzielna, możliwa do finansowania kategoria. Wszyscy mamy w głowie obrazy z Ukrainy z tej zimy: 18 stopni mrozu, całe osiedla odcięte od prądu, ludzie, którzy umierają od zaczadzenia, szpitale, które pracują w trybie awaryjnym, montują w środku zimy panele, by móc przeprowadzać najpilniejsze operacje – tłumaczy europosłanka.

Jak podkreśla, drugim istotnym elementem jest rozwój energetycznego military mobility, żeby wojsko miało dostęp nie tylko do dróg i mostów, ale też energii i paliwa.

– Skoro mamy 10 razy więcej pieniędzy z military mobility niż w poprzednim rozdaniu budżetowym na wzmocnione drogi, to wyobrażamy sobie scenariusz, w którym dywizje przyjeżdżają na wschodnią flankę. I teraz pytanie, skąd wziąć paliwo i energię, by mogły one być w pełni operacyjne. Temu służy druga grupa poprawek, które wprowadzam, czyli energetyczne military mobility, bo musi być konkretna odpowiedź także na to zapotrzebowanie – podkreśla Kamila Gasiuk-Pihowicz.

Automaty paczkowe są stopniowo dostosowywane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami i starszych użytkowników. DPD Polska wdrożyło zmiany w ponad 70 proc. swoich maszyn, ale też w aplikacji DPD Mobile. Rekomendacje w tej sprawie przygotowała Politechnika Morska w Szczecinie na podstawie badań, które pozwoliły zidentyfikować największe bariery dla osób z niepełnosprawnościami.

– Projekt dostępności automatów paczkowych dla osób z niepełnosprawnościami rozpoczęliśmy głównie ze względu na to, co słyszeliśmy od naszych odbiorców. Często osoby poruszające się na wózkach czy niedowidzące zgłaszały nam problemy z odbiorem paczek z naszych maszyn. Dodatkowo widzimy, co się dzieje na świecie i w Polsce – społeczeństwo się starzeje, więc ten projekt jest przeznaczony również dla osób starszych – mówi agencji Newseria Rafał Nawłoka, prezes DPD Polska.

Firma kurierska dostosowała już ponad 70 proc. swoich automatów paczkowych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Zmiany oparto na wynikach pierwszych w Polsce kompleksowych badań dostępności automatów paczkowych, przeprowadzonych wspólnie z Wydziałem Inżynieryjno-Ekonomicznym Transportu Politechniki Morskiej w Szczecinie oraz zachodniopomorskim oddziałem Polskiego Związku Niewidomych.

– W pierwszej części naszego badania zrealizowaliśmy cztery etapy, w ramach których dokonaliśmy wstępnej oceny przydatności maszyn paczkowych dla osób z niepełnosprawnościami, następnie przeprowadziliśmy serię eksperymentów z wykorzystaniem dostarczonej maszyny paczkowej. W ramach tych eksperymentów osoby z różnymi niepełnosprawnościami – na wózkach, z niedowładem kończyn górnych lub dolnych, niedowidzące lub niewidome – zostały poproszone o przeprowadzenie odbioru czy nadania fantomu przesyłki. Przeprowadziliśmy analizę dostępności maszyny pod kątem wysokości poszczególnych skrytek, oznakowania i czytelności maszyny. Analizowaliśmy również dostępność urządzenia pin-pad, które zostało w tym czasie zainstalowane w maszynach paczkowych DPD Polska – wyjaśnia dr hab. Stanisław Iwan, prof. PM, dziekan Wydziału Inżynieryjno-Ekonomicznego Transportu Politechniki Morskiej w Szczecinie.

Ekspert wyjaśnia, że trudność osobom z ograniczoną mobilnością sprawiały m.in. maszyny umieszczane na podwyższeniach lub podjazdach. Z kolei osoby niedowidzące wskazywały na brak odpowiedniego oznakowania.

– Wykorzystaliśmy również specjalny symulator odczuć wieku starczego, który pozwalał nam sprawdzić, jak może się poczuć osoba starsza, która ma ograniczoną mobilność wynikającą z wieku, jak może współpracować z maszyną paczkową, na jakiej wysokości jest w stanie podjąć przesyłkę, a jakie wysokości będą dla niej uciążliwe – mówi dr hab. Stanisław Iwan.

W następnym etapie badań przeprowadzono analizę wykorzystania aplikacji DPD Mobile przez osoby niewidome i niedowidzące.

– W ramach tego eksperymentu pozyskaliśmy bardzo wiele bardzo istotnych wniosków dotyczących użyteczności aplikacji, na ile współpracuje ona z aplikacjami odczytującymi treść na urządzeniach przenośnych – wyjaśnia ekspert.

– Po otrzymaniu wyników badań Politechniki Morskiej nasza praca szła w dwóch kierunkach. Pierwszym było dostosowanie miejsca, gdzie stoi maszyna, do tego, żeby była dostępna dla osób z niepełnosprawnościami, ale też żeby panel, na którym wprowadza się kod odbioru paczki, był umieszczony na odpowiedniej wysokości – wyjaśnia prezes DPD Polska. 

Jednym z usprawnień, które firma wprowadziła na podstawie otrzymanych rekomendacji, było obniżenie paneli pin-pad we wszystkich automatach paczkowych. Wydzielono także strefy łatwego dostępu. Mowa o skrytkach, które znajdują się na wysokości 80–130 cm, czyli najwygodniejszej dla osób poruszających się na wózkach, osób starszych i z ograniczoną mobilnością. Dostosowane automaty paczkowe stoją na płaskich, utwardzonych powierzchniach, z minimum 1,5 m na 1,5 m wolnej przestrzeni przed automatem i bez przeszkód pionowych, takich jak słupki czy znaki drogowe. Dostosowane automaty są oznaczone w aplikacji i na stronach DPD.

– W naszych planach jest dalsze relokowanie maszyn, dopasowywanie lokalizacji i uczynienie ich bardziej dostępnymi – zapowiada Rafał Nawłoka. – Druga grupa działań miała za zadanie sprawić, żeby nasza aplikacja stała się przyjaźniejsza dla osób niedowidzących i osób starszych.

Firma wdrożyła nowe funkcje w aplikacji, m.in. pełną obsługę VoiceOver i TalkBack, które ułatwiają korzystanie z usług osobom niewidomym i słabowidzącym. Po wdrożeniu zmian 87 proc. ankietowanych w badaniu oceniło dostępność aplikacji DPD „bardzo dobrze” lub „dobrze”, a 80 proc. uznało nawigację za intuicyjną i logiczną.

– Otrzymaliśmy bardzo wiele pozytywnych opinii, zgodnie z którymi maszyny paczkowe mogą być używane przez osoby niewidome, jeżeli właśnie wykorzystuje się dobrze zbudowaną aplikacje. Wiele jej funkcji zostało tak przebudowanych, żeby były dostępne dla osób niewidomych – mówi ekspert Politechniki Morskiej w Szczecinie.

– Planujemy kolejne działania z aplikacją, bardziej skupione na komunikacji, głównie głosowej. Chcemy, żeby była narzędziem do dwustronnej komunikacji z odbiorcą – podkreśla Rafał Nawłoka.

Rozwój dostępności maszyn jest związany także z rosnącą liczbą osób powyżej 50. roku życia kupujących online. Zgodnie z raportem „E-commerce w Polsce 2025” 35 proc. internautów z tej grupy przyznaje, że robi zakupy w sieci. Dane GUS z 2024 roku wskazują, że w naszym kraju 3,9 mln osób ma ważne orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, lub orzeczenie równoważne.

– W 2015 roku największą grupą użytkowników handlu elektronicznego były osoby w wieku 25–34 lata, natomiast w roku 2025 była to grupa 55+ – przypomina prof. Stanisław Iwan.

– Dla nas to jasny sygnał. Dostępność automatów paczkowych to nie tylko kwestia społecznej odpowiedzialności, ale przede wszystkim odpowiedź na realne potrzeby rosnącej grupy klientów. Naszym celem jest dostosowanie jak najwięcej punktów w naszej sieci do potrzeb osób starszych i z niepełnosprawnościami – zaznacza prezes DPD Polska. 

W Polsce jest ponad 69,9 tys. automatów paczkowych – wynika z danych serwisu Cashless.pl na koniec pierwszego kwartału 2026 roku. To o blisko 5 proc. więcej niż pod koniec 2025 roku i o 30,4 proc. więcej niż na koniec marca 2025 roku. Sieć DPD Polska liczy ponad 12,5 tys. automatów paczkowych. 

Budowa dwóch fabryk – amunicji artyleryjskiej 155 mm i 40 mm, a także produkcja min przeciwpiechotnych – to główne kierunki rozwoju Niewiadowa Polskiej Grupy Militarnej. Ma to być odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie Sił Zbrojnych RP, ale również krok w stronę budowania europejskiego potencjału eksportowego. Grupa ma za sobą debiut na warszawskiej giełdzie, który umożliwi pozyskanie dodatkowych źródeł finansowania rozwijanych projektów.

– Niewiadów Polska Grupa Militarna jest pierwszą w nowożytnej historii Polski spółką z obszaru defence, która jest na głównym parkiecie Giełdy Papierów Wartościowych. Zdecydowaliśmy się na taki krok, bo była to naturalna możliwość pozyskiwania dodatkowych źródeł finansowania naszego rozwoju oraz inwestycji zarówno w infrastrukturę, jak i technologię. Te projekty są przed nami – mówi agencji Newseria dr inż. Przemysław Kowalczuk, prezes Grupy Niewiadów. – Innym powodem wejścia na giełdę była chęć weryfikacji przez rynek, która nastąpiła już w pierwszym dniu debiutu. Niewiadów Polska Grupa Militarna została wyceniona powyżej progu, którego ostrożnie oczekiwaliśmy, czyli w okolicach 3 mld zł. Rynek pokazuje wysoki poziom zaufania dla naszych spółek, co jest wartością dodaną takiego debiutu.

Kluczową inwestycją grupy jest budowa fabryki amunicji artyleryjskiej kalibru 155 mm w zakładzie w Niewiadowie. Zgodnie z przyjętym harmonogramem na III kwartał 2026 roku zaplanowano montaż linii technologicznych, co ma umożliwić rozpoczęcie seryjnej produkcji amunicji 155 mm jeszcze w IV kwartale br. Na realizację inwestycji zabezpieczono środki w wysokości ponad 250 mln zł.

– Plany inwestycyjne całej Grupy Niewiadów są śmiałe i bardzo wyraziste. Kluczowe rezultaty inwestycji będą widoczne już w 2026 roku dla amunicji wielkokalibrowej, w szczególności artyleryjskiej kalibru 155 mm. Będziemy rozszerzać te zdolności w kolejnych kwartałach 2027 roku – wyjaśnia prezes Grupy Niewiadów podczas Defence24 Days.

Głównymi rynkami zbytu dla amunicji 155 mm w standardzie NATO, kompatybilnej m.in. z systemami Krab i K9A1, priorytetowo mają być Siły Zbrojne RP, ale także rynki sojusznicze NATO. Liczba systemów 155 mm w Europie ma wzrosnąć o ponad 110 proc. z około 2,2 tys. w 2025 roku do 4,5 tys. w 2035 roku.

– Nasze docelowe zdolności produkcyjne określamy na 180 tys. zestawów amunicji dalekiego zasięgu, czyli powyżej 40 km. Dialog z instytucjami państwowymi trwa i z naszego punktu widzenia zmierza do zaoferowania i dostaw znacznej części tych zestawów na potrzeby polskich Sił Zbrojnych. Naszą ambicją i celem jest bycie wiarygodnym partnerem, który na czas wypełni znaczną część tych potrzeb – podkreśla dr inż. Przemysław Kowalczuk. – Grupa Niewiadów deklaruje rozpoczęcie dostaw już w IV kwartale tego roku.

Polska potrzebuje 1–3 mln sztuk amunicji w ramach zapasu wojennego. Grupa Niewiadów szacuje, że obecny stan jest poniżej wymaganego minimum.

– Amunicja artyleryjska kalibru 155 mm jest gorącym tematem dla wielu sił zbrojnych zarówno w Europie, jak i poza nią. Faktem jest, że potrzeby znacznie przewyższają zdolności produkcyjne, te obecne i te rozwijane w najbliższych latach – ocenia dr inż. Przemysław Kowalczuk. – Z punktu widzenia biznesowego nasza grupa na tym korzysta. Już teraz, mając możliwość dostaw pewnej liczby zestawów amunicyjnych, realizujemy to poprzez kontrakty bezpośrednio z klientami eksportowymi oraz z NSPA, czyli Agencją Wsparcia i Zamówień NATO.

W Niewiadowie powstanie również fabryka produkująca amunicję średniego kalibru 40 mm. Na realizację inwestycji zabezpieczono ok. 70 mln zł.

– Tylko w armiach europejskich, w naszym najbliższym regionie, w zależności od szacunków znajduje się w użyciu operacyjnym ponad 48 tys. granatników. Oznacza to dosyć głęboki rynek z dużymi potrzebami amunicyjnymi kalibru 40 mm – uważa ekspert. – W Niewiadowie już jakiś czas temu rozpoczęliśmy inwestycje ze środków własnych w nowe linie produkcyjne dla amunicji granatnikowej kalibru 40 mm, nie tylko na potrzeby polskich sił zbrojnych, ale też na potrzeby wielu innych podmiotów.

Zapotrzebowanie na amunicję 40 mm w europejskich państwach NATO szacowane jest na ok. 40 mln sztuk. Po 2022 roku nastąpił gwałtowny wzrost zapotrzebowania, który wynika z konieczności uzupełniania zapasów operacyjnych oraz intensyfikacji szkoleń w odpowiedzi na sytuację geopolityczną.

– Nasz docelowy wolumen produkcyjny dla kalibru 40 mm to 480 tys. sztuk produkcji rocznej. To sporo, ale taką sprzedaż przewidujemy w najbliższych latach. Patrząc na głębokość rynku, oczywiście przy uwzględnianiu konkurentów i jednocześnie kooperantów, są to liczby realistyczne – uważa prezes Niewiadowa PGM.

Projekt fabryki jest oparty na umowie licencyjnej transferu technologii z ST Engineering Advanced Material Engineering z siedzibą w Singapurze.

– ST Engineering jest kluczowym producentem wielu rodzajów uzbrojenia, posiadającym rozmaite technologie z obszaru defence nie tylko w Singapurze. Stąd też wybór spółki na naszego partnera technologicznego nie był przypadkowy. Jest to dostawca technologii produkcji, która podlega licencjonowaniu na okres co najmniej 30 lat, czyli jest gwarantowana na bardzo stabilnym poziomie, umożliwia szybkie wdrożenie i produkcję amunicji kalibru 40 mm w wielu wariantach – wyjaśnia dr inż. Przemysław Kowalczuk. 

Produkcja amunicji 40 mm w standardzie NATO będzie obejmować dwa kalibry. Pierwszy to 40 x 53 mm (High Velocity) przeznaczony do automatycznych granatników, a drugi to 40x46 mm (Low Velocity) do ręcznych granatników. Uruchomienie seryjnej produkcji zaplanowano na połowę 2027 roku. Głównymi rynkami zbytu dla amunicji mają być rynek krajowy i rynki europejskie, w tym DACH (Austria, Niemcy, Szwajcaria), kraje skandynawskie i bałtyckie, Beneluks czy Europa Południowa.

– ST Engineering zapewnia też swoje łańcuchy dostaw, które w szczególności w pierwszym okresie bardzo pomagają nam wypełniać zobowiązania produkcyjne, które będą wynikać z kontraktacji, ale też zapewniają dostęp do swoich naturalnych odbiorców – zaznacza prezes Grupy Niewiadów. – To jest umowa typu win-win, ponieważ każda strona na niej korzysta. Singapur ze względu na znaczne oddalenie geograficzne ma problematyczną logistykę do Europy, stąd też początkowa konkurencja pomiędzy nami bardzo szybko została zmitygowana poprzez okazje biznesowe, które wspólnie możemy wypełnić.

W Niewiadowie trwają również prace nad wznowieniem seryjnej produkcji min przeciwpiechotnych. Mowa m.in. o minach odłamkowo-kierunkowych, odłamkowo-powierzchniowych oraz naciskowych (wersje bojowe i ćwiczebne). Łączne zapotrzebowanie w Polsce na te produkty oszacowano na 16,17 mln sztuk do 2028 roku.

– Konflikt w Ukrainie pokazał istotność tematu zabezpieczenia obszarowego znacznych połaci terenu. Miny są jednym ze środków bojowych, które są naturalnym wyborem do zabezpieczenia całych linii granicznych, obszarów, które mogą się przekształcić w obszary działań zbrojnych. Stąd przygotowanie do produkcji min było, pod względem głównie technologicznym, ale też infrastrukturalnym, przedmiotem zainteresowania Grupy Niewiadów już od jakiegoś czasu. Blokowała nas konwencja ottawska, która w znaczny sposób ograniczała możliwość produkcji i sprzedaży min przeciwpiechotnych – podkreśla dr inż. Przemysław Kowalczuk. 

W marcu 2025 roku o chęci wypowiedzenia tzw. konwencji ottawskiej zakazującej użycia, produkcji, składowania i przekazywania min przeciwpiechotnych informowali ministrowie obrony Estonii, Łotwy, Litwy i Polski. W naszym kraju wypowiedzenie nabrało mocy 20 lutego 2026 roku.

– Konwencja już nie obowiązuje, a potrzeby zostały. Stąd też obserwujemy swego rodzaju wyścig potencjalnych lub obecnych producentów min do ich zaspokojenia. Te potrzeby są coraz bardziej widoczne nie tylko na naszej wschodniej flance – wyjaśnia prezes Grupy Niewiadów.

ZSP Niewiadów posiada wieloletnie doświadczenie w produkcji min. Dysponuje również odpowiednią do tego infrastrukturą, w tym budynkami i liniami. Dokumentacja techniczna produktów jest gotowa, podobnie jak zespół z kompetencjami inżynierskimi i produkcyjnymi. 

– W tym obszarze nie ma potrzeby intensywnych inwestycji, jak w przypadku amunicji wielkokalibrowej czy średniego kalibru. Mamy wystarczającą infrastrukturę w ramach naszych spółek – wyjaśnia dr inż. Przemysław Kowalczuk. – Niemniej jednak same zdolności produkcyjne osiągną swój szczyt w najbliższych kwartałach na poziomie miliona min rocznie.

Prowadzenie gospodarstwa rolnego staje się dziś coraz większym wyzwaniem ekonomicznym. Jak podkreślają przedstawiciele producentów rolnych, problemem nie są już wyłącznie wahania cen skupu, ale też trwałe zachwianie relacji między kosztami produkcji a przychodami. To powoduje, że dla wielu gospodarstw nie sprzedaż produktów, tylko dopłaty i instrumenty publiczne są podstawowym elementem stabilizującym.

– Rentowność gospodarstw jest dzisiaj bardzo mocno zachwiana. Szczególnie widać to w kalkulacjach prowadzonych przez Wielkopolską Izbę Rolniczą, z których wynika, że od kilku sezonów nie zarabiamy na produkcji zbóż takich jak pszenica ozima czy kukurydza – mówi agencji Newseria Mateusz Stankiewicz, ekspert Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych. – Są oczywiście rośliny, które w tych podsumowaniach generują nadwyżki, jak rzepak ozimy i buraki, ale dziś to przede wszystkim kwestia skali pozwalającej obniżać koszty determinuje nadwyżkę finansową, którą gospodarstwo jest w stanie wypracować.

Ekspert dodaje, że pewną rolę stabilizacyjną pełnią instrumenty wspólnej polityki rolnej, jednak konieczna jest praca nad stworzeniem mechanizmów, które przywrócą rentowność sektora, ponieważ obecnie nie utrzymuje się on z produkcji, lecz tylko dzięki instrumentom europejskim czy krajowym.

Twarde dane potwierdzają, że presja kosztowa jest silna. Najnowsze kalkulacje Wielkopolskiej Izby Rolniczej za kwiecień 2026 roku wskazują, że wynik finansowy z 1 ha pszenicy ozimej wynosi ponad -1 tys. zł, a z 1 ha kukurydzy na ziarno ponad -4 tys. zł. Jednocześnie dodatni wynik w tych samych kalkulacjach notuje rzepak (+710,79 zł/ha). Sama izba podkreśla, że jej wyliczenia obejmują większość kosztów ponoszonych przez gospodarstwo, w tym amortyzację, co pokazuje realną skalę obciążenia ekonomicznego produkcji.

– Ujemna rentowność jest związana przede wszystkim z kosztami produkcji, które ponosimy – wyjaśnia Mateusz Stankiewicz. – My jako rolnicy nie mamy wpływu na rynki globalne, które decydują dzisiaj o cenach zbóż czy rzepaku, ale możemy pracować nad kosztami. Widzimy kilka rozwiązań. Na pewno jedną z odpowiedzi jest skala, czyli większa współpraca pomiędzy samymi rolnikami. Potrzebna jest też troska wszystkich uczestników sektora rolno-spożywczego o to, by ten najsłabszy element, którym dzisiaj są rolnicy, nie wywrócił całego systemu.

Jak wskazuje, chodzi przede wszystkim o marże, które zdaniem rolników są rozłożone w sposób niesprawiedliwy. Przykładowo sprzedają oni ziemniaki za kilkadziesiąt groszy za kilogram, który później w sklepie kosztuje 2–2,50 zł.

Problem nie dotyczy wyłącznie Polski. Według Eurostatu realny dochód z działalności rolniczej w przeliczeniu na pełnozatrudnionego w całej UE wzrósł w 2024 roku jedynie o 0,6 proc. wobec 2023 roku, a w Polsce spadł o 1,3 proc. Spadki odnotowano też m.in. we Francji, Rumunii, Niemczech i Holandii, co pokazuje, że napięcie dochodowe w rolnictwie ma charakter szerszy niż tylko krajowy.

Komisja Europejska od kilku lat próbuje wzmacniać pozycję rolników w łańcuchu żywnościowym. Unijna dyrektywa zakazuje 16 nieuczciwych praktyk handlowych, a z raportu Komisji wynika, że w 2023 roku w państwach członkowskich wszczęto ok. 1500 postępowań, z czego ok. 17 proc. zakończyło się stwierdzeniem naruszenia i sankcją. Najwięcej wykrytych nieuczciwych praktyk przypadało na poziom detaliczny. W Polsce za nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej grozi kara do 3 proc. obrotu z roku poprzedzającego jej nałożenie.

– Niską rentowność gospodarstw obserwujemy w skali europejskiej. Nie dotyczy to tylko producentów zbóż w Polsce. Oczywiście poszczególne rynki funkcjonują inaczej. Dobrym przykładem są Włochy, gdzie mamy dużą produkcję żywności, ale też bardzo silny rynek wewnętrzny i konsumpcję napędzaną przez turystykę – mówi ekspert Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych. – Tam małe przetwórstwo, z którego słyną włoskie gospodarstwa, dobrze się odnajduje w takich realiach. W Polsce struktura rynku jest inna i dlatego musimy znaleźć sposób na zachowanie równowagi między rolnikami a sieciami handlowymi.

W debacie o przyszłości sektora coraz częściej wraca więc pytanie nie tylko o wysokość dopłat, ale też o trwały model podziału wartości w całym łańcuchu „od pola do stołu”. Komisja Europejska uruchomiła już unijne obserwatorium łańcucha rolno-spożywczego AFCO, którego celem jest większa przejrzystość cen, kosztów oraz podziału marż i wartości dodanej. Równolegle trwają rozmowy o WPR po 2027 roku. Komisja zaproponowała, by w nowej perspektywie po 2027 roku co najmniej 300 mld euro przeznaczyć na wsparcie dochodów i kryzysowe wsparcie dla rolników, co pokazuje, że publiczne instrumenty nadal mają pozostać jednym z filarów stabilności sektora.

– Jeśli chodzi o powszechny dostęp do żywności, musimy współpracować z sieciami spożywczymi. W swoistym trójkącie – rolnicy, sektor zakupowy i państwo – potrzebne jest wsparcie regulacyjne, które unormuje relacje między rolnikami, pośrednikami a handlem. Dziś praktycznie każdy, kto porównuje ceny u rolnika i w sklepie, zadaje sobie pytanie, z czego wynika tak duża różnica – zwraca uwagę Mateusz Stankiewicz.

W Polsce istnieją już rozwiązania pozwalające rolnikom skracać łańcuch dostaw, w tym rolniczy handel detaliczny, w ramach którego możliwe jest przetwarzanie i sprzedaż żywności własnej produkcji konsumentom końcowym, pod nadzorem odpowiednich służb sanitarnych i weterynaryjnych. Z punktu widzenia producentów to jednak wciąż raczej uzupełnienie modelu biznesowego niż odpowiedź na systemowy problem relacji cenowych w całym sektorze.

– Często znacznie korzystniejsze ceny niż na półkach sklepowych można znaleźć bezpośrednio w gospodarstwach, dlatego zachęcam do korzystania ze sprzedaży bezpośredniej oferowanej przez rolników – podkreśla ekspert. – Rozwiązań jest wiele. Mamy propozycje dotyczące lokalnych półek czy większego korzystania z produktów wytwarzanych lokalnie, ale do tego potrzebna jest zgoda i zaangażowanie wszystkich stron. Nasze rekomendacje muszą być zbieżne z tym, co jest w stanie zaproponować administracja krajowa, ale też z tym, na co będą gotowe sieci handlowe. Bez wspólnego działania nie uda się trwale poprawić sytuacji dochodowej gospodarstw – konkluduje.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nowelizuje rozporządzenie o opłatach reprograficznych. W zaktualizowanym katalogu czystych nośników, przy których sprzedaży naliczane są te opłaty, znalazły się m.in. smartfony, tablety, komputery stacjonarne i laptopy. Zdaniem przedstawicieli resortu pierwsze od 15 lat zmiany były potrzebne, a ich skutków nie powinni odczuć konsumenci.

Polska pozostaje jednym z ostatnich państw Unii Europejskiej, w którym smartfony i tablety nie są objęte opłatami reprograficznymi, podobnie jak komputery PC i nowoczesne telewizory.

– Nowelizacja rozporządzenia o opłatach reprograficznych była konieczna. Jest to norma na rynku unijnym i do tego zobowiązują nas przepisy Unii Europejskiej. Rozporządzenie w polskim prawie funkcjonuje od 1994 roku. Nie jest to więc nowa opłata. Do dzisiaj są nią objęte chociażby ryzy papieru drukarskiego, które kupujemy do naszych drukarek – mówi agencji Newseria Piotr Jędrzejowski, rzecznik prasowy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Ministra Marta Cienkowska 30 kwietnia br. podpisała nowelizację rozporządzenia, które dotyczy opłat od urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów. Przepisy wejdą w życie po sześciu miesiącach od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Nowelizacja rozporządzenia dostosowuje polskie prawo do współczesnych realiów technologicznych oraz standardów Unii Europejskiej. Ostatnie aktualizacje prawa miały miejsce w latach 2008 i 2011. Wiele urządzeń objętych wcześniejszymi regulacjami albo wyszło całkowicie z powszechnego użycia, albo jest coraz mniej obecnych w ofercie rynkowej. To m.in. kasety VHS, faks czy nagrywarki DVD. Pojawiły się za to nowe urządzenia cyfrowe umożliwiające przechowywanie i kopiowanie utworów. Po nowelizacji na listę włączone zostaną m.in. smartfony, tablety, komputery stacjonarne i przenośne, telewizory i dekodery telewizyjne z wbudowaną pamięcią lub funkcją nagrywania na nośnik zewnętrzny.

– Ostatnia nowelizacja, żebyśmy mogli sobie to dobrze wyobrazić, wprowadzała opłatę na czytniki mp3 i mp4. Rzeczywistość cyfrowa zmieniła się diametralnie. Wszyscy producenci i importerzy sprzętu elektronicznego funkcjonują na rynku europejskim w bardzo określonych ramach i na bardzo określonych zasadach, które uwzględniają nowe urządzenia z możliwością powielania dzieł sztuki i własności intelektualnej. Do tej pory byliśmy w tym obszarze niechlubnym wyjątkiem w Unii Europejskiej. Tą nowelizacją to zmieniamy – uważa Piotr Jędrzejowski.

Brak aktualizacji listy nośników powodował, że wpływy z opłat reprograficznych w Polsce należą do najniższych w UE, na czym tracą tysiące polskich twórców i wykonawców. Nowelizacja ma zapewnić wpływy z opłat na poziomie porównywalnym do innych państw Unii Europejskiej.

– Środki z opłaty reprograficznej trafiają zawsze wyłącznie do artystów, nie do budżetu państwa. Przekazywane są bezpośrednio do organizacji zbiorowego zarządzania, które wtedy na zasadach swojego funkcjonowania wypłacają je zarejestrowanym w nich artystom – wyjaśnia rzecznik MKiDN. – Do tej pory wpływy z opłaty reprograficznej wynosiły 30–35 mln zł rocznie. Po wejściu w życie nowelizacji rozporządzenia wpływy te mogą sięgnąć 150, może nawet 200 mln zł.

W Polsce wpływy z opłat w 2024 roku wyniosły 35,8 mln zł, czyli ok. 8,5 mln euro. Dla porównania w Hiszpanii wyniosły one 86,37 mln euro, w Belgii – 21,36 mln euro, a w Austrii – 15,81 mln euro. W Niemczech są one ponad 20-krotnie wyższe niż w Polsce.

– Mamy doświadczenie całej Unii Europejskiej i nie ma żadnych danych na temat tego, żeby opłata reprograficzna wpływała na ceny urządzeń, których dotyczy. Dla porównania – dzisiaj funkcjonujemy w rzeczywistości, w której pensja w Niemczech jest dużo wyższa niż w Polsce, a urządzenia cyfrowe, w tym smartfony, są tańsze – wyjaśnia Piotr Jędrzejowski. – Jest to związane chociażby z tym, że bardzo duża część importerów, producentów szacuje ceny na dany obszar rynkowy, w naszym przypadku Unii Europejskiej, a nie na poszczególne rynki krajowe.

W większości przypadków wysokość opłaty reprograficznej liczona od ceny netto sprzedaży urządzenia lub nośnika została ustalona na poziomie 1 proc. Opłaty na magnetofony i magnetowidy wyniosą 0,01 proc., co odzwierciedla ich znikomy rynkowy udział. Utrzymane zostaną opłaty na zapisywalne płyty optyczne (CD, DVD, Blu-ray) oraz ich przenośne nagrywarki, jak również na cyfrowe odtwarzacze audio i audio-wideo, choć udział rynkowy tych sprzętów znacznie zmalał. 

W ocenie skutków regulacji resort wskazuje, że wpływ nowych przepisów na sytuację konsumentów nie będzie znaczący, biorąc pod uwagę stosunkowo niski poziom opłat przyjęty w rozporządzeniu.

– Ta opłata będzie dotyczyła importerów i producentów. Nie jest to koszt urządzenia, którego reprografia dotyczy. Jest to koszt udziału we wspólnym europejskim rynku. Producenci i importerzy tych urządzeń powinni dorzucić niewielką kwotę do tego rynku – podkreśla rzecznik prasowy resortu kultury. – Opłata reprograficzna nie dotyczy realnego wykonywania kopii przez użytkownika. Jest opłatą za to, że urządzenia, których używamy, służą przede wszystkim do dwóch rzeczy: do kontaktów zewnętrznych, dzwonienia, wysyłania SMS-ów, ale też do konsumowania treści objętych prawem autorskim, czyli własności intelektualnych. 

Resort podaje, że w Polsce jest 258 producentów i importerów objętych opłatami urządzeń i związanych z nimi czystych nośników. Jest to liczba podmiotów ewidencjonowanych jako płatnicy na koniec 2024 roku.

MKiDN podkreśla, że wzrost wpływów z opłat musi się wiązać z ich efektywnym i przejrzystym zarządzaniem, dlatego jeszcze w tym roku ma być gotowy projekt zmian w przepisach dotyczących prawa autorskiego oraz zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi. Ich celem będzie uszczelnienie systemu zbiorowego zarządzania, zwiększenie transparentności działania organizacji zbiorowego zarządzania oraz umożliwienie ministrowi skuteczniejszej oceny operacji finansowych prowadzonych przez organizacje zbiorowego zarządzania.