Przemysł chce zmniejszać koszty energii i inwestować w efektywność energetyczną – wynika z raportu „ABB Trends 2026/2027”. Coraz większe znaczenie mają też nakłady na modernizację infrastruktury elektroenergetycznej, automatyzację oraz cyberbezpieczeństwo. Inwestycje w technologie są jednak hamowane przez ograniczenia budżetowe oraz luki kompetencyjne.

– W zakresie cyfryzacji polskiego przemysłu szczególnie dużo mówi się o sztucznej inteligencji, ale w naszym badaniu tylko 6 proc. respondentów związanych z przemysłem zadeklarowało, że wdrożyło tego typu rozwiązania. Nieco ponad 20 proc. tworzy pilotaże i testuje nową technologię. Z drugiej strony może niepokoić, że 25 proc. przedsiębiorstw na razie nie planuje wdrożeń sztucznej inteligencji do swoich procesów produkcyjnych – mówi agencji Newseria Maksymilian Pawłowski, dyrektor komunikacji korporacyjnej ABB w Polsce.

Badanie ABB, przeprowadzone na grupie 145 respondentów reprezentujących polski przemysł, pokazuje, że realne wykorzystanie także innych zaawansowanych technologii, które pozwalają przejść od zwykłego monitorowania procesów do ich automatyzacji, jest niskie. Dla przykładu cyfrowe bliźniaki wykorzystuje 7 proc. firm, a roboty i coboty – 13 proc.

– W technologie związane z AI inwestuje obecnie stosunkowo niewielki odsetek firm przemysłowych. Wzrost inwestycji w tym obszarze jest konieczny – mówi Stanisław Tański, prezes ABB Sp. z o.o.

Równolegle do postępującej cyfryzacji produkcji rośnie znaczenie cyberochrony. Z raportu ABB wynika, że ponad jedna trzecia firm doświadczyła incydentu związanego z cyberbezpieczeństwem. Przekłada się to na coraz większe inwestycje w zabezpieczenie systemów produkcyjnych i danych. Ale nie tylko.

– Polskie przedsiębiorstwa mają pozytywne nastawienie do inwestycji w cyfryzację i efektywność energetyczną, zdając sobie sprawę, że to pomoże w budowaniu konkurencyjności zarówno w Polsce, jak i na rynkach europejskich – wskazuje Maksymilian Pawłowski.

Głównymi barierami inwestycyjnymi przedsiębiorstw pozostają jednak ograniczenia budżetowe – twierdzi tak 50 proc. respondentów. Wyzwanie stanowią również wymogi regulacyjne i formalne (41 proc. wskazań). Na przeszkodzie stają też czynniki organizacyjne: procedury i procesy decyzyjne są ograniczeniem dla blisko 30 proc. firm. Czynniki te mogą wpływać na wolniejsze tempo transformacji polskiego przemysłu.

– Według naszego raportu podstawowymi barierami inwestycyjnymi, które wpływają na rozwój firm, są przede wszystkim ograniczone budżety, co samo w sobie nie jest zaskoczeniem. Kolejny czynnik to jednak złożone procesy decyzyjne i biurokracja, a trzeci – niepewność co do ROI, czyli zwrotu z danej inwestycji – wymienia dyrektor komunikacji korporacyjnej ABB w Polsce. – Czwarty element to coś, co nas bardzo zaskoczyło, czyli braki kadrowe i kompetencyjne związane z umiejętnościami poprowadzenia strategii transformacyjnej polskiego przemysłu.

W badaniu 90 proc. respondentów wskazało, że ma trudności z pozyskaniem i utrzymaniem kadry technicznej. To oznacza, że tylko jedna firma na 10 nie odczuwa deficytów w tym zakresie. Dla blisko połowy przedsiębiorstw jest to obecnie istotnym lub wręcz krytycznym wyzwaniem dla dalszej działalności, wpływającym na możliwości modernizacji. Problem przestaje więc mieć charakter wyłącznie kadrowy. 

Najtrudniej pozyskać specjalistów z obszaru automatyki, integracji systemów IT i OT oraz cyberbezpieczeństwa przemysłowego. Autorzy raportu oceniają, że wraz z rozwojem automatyzacji i cyfryzacji firmy będą coraz mocniej odczuwać niedobór specjalistów odpowiedzialnych za integrację systemów, utrzymanie infrastruktury oraz bezpieczeństwo procesów produkcyjnych.

Wśród innych wyzwań związanych z transformacją przemysłu badane przez ABB firmy wskazują także na bariery natury technicznej i geopolitycznej. 30 proc. zwraca uwagę na ryzyko niezawodności infrastruktury, co zwiększa ryzyko przestojów i kosztów nieplanowanych napraw, a 27 proc. – na niestabilność łańcuchów dostaw skutkującą nieprzewidywalnością terminów i cen komponentów. Szans na przyspieszenie procesów transformacji przedsiębiorstwa upatrują za to w dostępnych europejskich funduszach spójnościowych, trendzie przenoszenia produkcji bliżej Europy oraz dalszej cyfryzacji.

Firmy transportowe coraz ostrożniej podejmują decyzje inwestycyjne. Przy zakupie nowych pojazdów liczą już nie tylko cenę, ale także koszty paliwa, serwisu, finansowania i opłat drogowych. Przewoźnicy częściej wybierają rozwiązania, które pozwalają szybciej dostosować flotę do zmieniającej się sytuacji rynkowej. Mimo ostrożniejszego podejścia do inwestycji rynek nowych pojazdów użytkowych nadal notuje dwucyfrowe wzrosty.

– Z perspektywy producenta koszty, jakie ponoszą firmy transportowe, są dla nas bardzo istotne, przede wszystkim liczymy tzw. TCO, czyli całkowity koszt użytkowania floty. Najważniejsze, żeby inwestycja dla firmy transportowej zwracała się jak najszybciej, samochód zużywał jak najmniej paliwa, aby były jak najniższe koszty serwisowe i przede wszystkim jak najmniejsze przestoje – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Piotr Werner, dyrektor ds. marketingu i komunikacji w Volvo Trucks Polska.

Z raportu Volvo 4Poland „Trendbook – Przyszłość transportu ciężkiego w Polsce 2026/2027” wynika, że 77 proc. badanych przedstawicieli branży wskazuje koszty działalności jako czynnik, który będzie miał największy wpływ na firmy w perspektywie najbliższych trzech–pięciu lat. Na kolejnych miejscach znalazły się niedobór pracowników (63 proc.) oraz regulacje klimatyczne (49 proc.). Jednocześnie 66 proc. respondentów uważa, że obecne regulacje ograniczają rozwój sektora, a 75 proc. wskazuje na pogarszającą się dostępność pracowników.

– Transport jest pod bardzo dużą presją kosztową. Z jednej strony przewoźnicy są przez swoich klientów namawiani do obniżania stawek, natomiast z drugiej strony ponoszą bardzo duże koszty prowadzenia działalności – tłumaczy Piotr Werner.

Paliwo odpowiada średnio za 25–30 proc. kosztów działalności przewoźników, a w okresach wysokich cen nawet za 40–45 proc. W ostatnich latach znacząco wzrosły również opłaty drogowe. Od 2023 roku w Niemczech podwyżki sięgnęły ok. 80 proc., w Austrii 40 proc., na Węgrzech 50 proc., a w Polsce stawki e-TOLL wzrosły o 40–42 proc.

Producenci coraz częściej oferują już nie tylko same pojazdy, ale także usługi serwisowe, telematyczne i finansowe, które pomagają ograniczać koszty użytkowania floty.

– Volvo Trucks prezentuje dziś trzy ścieżki technologiczne – samochody zasilane olejem napędowym, gazem bioLNG i samochody elektryczne. W przypadku diesli korzyści to najmniejsze zużycie paliwa oraz jak najwyższa klasa euro, jeżeli chodzi o emisję spalin. Gaz bioLNG gwarantuje niższy poziom cenowy i jego stabilność – to nie jest już gaz LNG podatny na sytuację geopolityczną. Inwestycje w samochody elektryczne są znacząco wyższe od tradycyjnych, natomiast mamy dostępne programy dopłat do samochodów ciężarowych czy infrastruktury – mówi dyrektor ds. marketingu i komunikacji w Volvo Trucks Polska.

Rosnąca niepewność gospodarcza wpływa także na sposób finansowania inwestycji. Przewoźnicy coraz częściej szukają rozwiązań, które pozwalają szybciej reagować na zmiany popytu i ograniczać ryzyko związane z długoterminowymi zobowiązaniami.

– W warunkach niepewności, co już zauważamy, wybierają produkty, które umożliwiają im skrócenie okresu finansowania, wyjścia z kontraktu i sprzedaż pojazdu na rynku, żeby reagować na zmieniającą się sytuację rynkową. Widzimy już od kilku lat taką tendencję, że zmienia się model wyboru produktu finansowego. Wcześniej był to głównie leasing, który stanowiło ponad 90 proc. finansowania, dzisiaj do głosu dochodzi pożyczka leasingowa – wskazuje Piotr Gąska, dyrektor Departamentu Współpracy z Dostawcami w PKO Leasing.

– Firmy stawiają na bardzo elastyczne produkty, pozwalające im w dowolnym momencie zwiększać bądź też zmniejszać liczbę samochodów we flocie w zależności od tego, jak wygląda rynek zleceń – mówi Marcin Kerner, szef sprzedaży Volvo Financial Services.

Ma to związek także z postępującą elektryfikacją transportu ciężkiego.

– Gdy zaczęły wchodzić pojazdy zeroemisyjne, wzrósł poziom produktów wynajmu długo- bądź krótkoterminowego, w których dajemy klientom możliwość zapoznania się z technologią, obalenia mitów związanych z awaryjnością, dostępnością ładowarek i całej infrastruktury – podkreśla Marcin Kerner. – Klienci mogą wypróbować te pojazdy w pracy oraz rozwiązania finansowe i usługi, żeby potem, w momencie gdy te technologie staną się popularniejsze, a bariera wejścia będzie niższa, byli na to gotowi, mieli te produkty rozpoznane w swoich łańcuchach dostaw i we wszystkich działach serwisowych.

Koszt zakupu elektrycznej ciężarówki jest dziś zdecydowanie wyższy niż pojazdu z napędem spalinowym. Autorzy Trendbooka wskazują, że przy niskich marżach i krótkoterminowych kontraktach wielu przewoźnikom trudno uzasadnić taką inwestycję bez gwarancji przyszłych przychodów. Dodatkowym wyzwaniem pozostaje niepewność dotycząca wartości pojazdu po kilku latach eksploatacji.

– Formuła finansowania pod technologię, którą się zna, jest zdecydowanie łatwiejsza, bo czynnik ryzyka jest zdecydowanie inny. W przypadku pojazdów elektrycznych cały czas jesteśmy na rynku nieznanym, przede wszystkim ze względu na ich przyszłą wartość – mówi Piotr Gąska. – Zmienia się technologia przede wszystkim baterii i to jest powód największej niepewności klienta. Jeżeli dzisiaj kupuję pojazd, to co zrobię za trzy–pięć lat, kiedy rynek się zmieni, z pojazdem, który ma mniejszy zasięg, inną technologię, czy on będzie na tyle atrakcyjny na rynku, że go szybko upłynnię. Podejmując decyzję o udzieleniu finansowania, my również bierzemy to pod uwagę. Na pewno nam, ale przede wszystkim samym producentom trudniej określić, jaka będzie przyszła wartość takich pojazdów.

Dla przewoźników duże znaczenie ma wartość po zakończeniu okresu użytkowania. Przy wyborze technologii i sposobu finansowania firmy analizują już nie tylko koszt zakupu, ale także możliwość późniejszej odsprzedaży pojazdu oraz jego przewidywaną wartość na rynku wtórnym.

– Kwestia związana z kosztami jest czynnikiem decydującym przy wyborze zarówno formuły finansowania, samego pojazdu, bo klienci postrzegają już również wartość rezydualną, usługi dodatkowe, które mogą dostać od producenta, np. pakiety serwisowe. Elementów, które biorą pod uwagę, jest zdecydowanie więcej niż wcześniej – mówi dyrektor Departamentu Współpracy z Dostawcami w PKO Leasing.

Kontrakty serwisowe obejmują już blisko 60 proc. nowo sprzedawanych pojazdów ciężkich. Trendbook wskazuje, że sprzyjają temu rosnąca złożoność technologii oraz coraz wyższe koszty napraw i obsługi. Dla wielu przewoźników oznacza to większą przewidywalność kosztów i mniejsze ryzyko nieplanowanych przestojów.

Mimo trudnego otoczenia rynkowego branża nie ogranicza inwestycji. Z danych Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego wynika, że w maju liczba rejestracji nowych pojazdów użytkowych o DMC powyżej 3,5 t była wyższa o 23 proc. niż rok wcześniej. Od początku roku wzrost wyniósł 32,2 proc. W okresie styczeń–maj zarejestrowano 16 533 nowe pojazdy użytkowe, w tym 14 878 samochodów ciężarowych (+29,3 proc.). Rejestracje ciągników samochodowych były o 35 proc. wyższe niż rok wcześniej i w sumie wyniosły 11 338.

– Na razie nie widać spowolnienia. Branża radzi sobie bardzo dobrze, to też zasługa tego, że zapóźnienia w wymianie ciągników, samochodów ciężarowych z lat COVID-u są teraz nadrabiane. Dodatkowo polityka podatkowa, np. związana ze stawkami myta w zależności od klasy emisji VECTO pojazdu, też determinuje wybór klienta, czy już wymieniać, na co wymieniać i na jaką klasę – mówi Piotr Gąska. – Dostęp do finansowania jest bardzo atrakcyjny, bo duża liczba firm leasingowych po latach covidowych, gdzie też rynek wzrósł, ma bardzo duże apetyty na finansowanie transportu.

Znaczenie zyskują również usługi towarzyszące zakupowi pojazdu. Z Trendbooka 4Poland wynika, że największe zaufanie do producentów i dostawców budują transparentność kosztów oraz relacje z klientem (po 43 proc. wskazań). Dla 40 proc. respondentów kluczowa jest gwarancja dyspozycyjności pojazdu, a dla 37 proc. czas naprawy.

Wśród najczęściej wskazywanych oczekiwań branży w najbliższych dwóch–trzech latach znalazły się: wzrost liczby zleceń (34 proc.), poprawa rentowności działalności (31 proc.) oraz zwiększenie inwestycji (26 proc.).

– Widzimy, że jest coraz więcej transakcji wielowolumenowych. To by potwierdzało, że średnie i duże floty mocno ruszyły na zakupy. Widzimy też, że często pojedyncze firmy transportowe, mające tabor 5–10 samochodów, mają największe wyzwania, żeby się przestawić na różnego rodzaju rosnące koszty – ocenia Marcin Kerner.

Polskie start-upy mają potencjał do tego, aby podbijać zagraniczne rynki – oceniają przedstawiciele Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Warunkiem ich rozwoju jest jednak odpowiednie wsparcie, przede wszystkim dostęp do finansowania i współpraca z większymi podmiotami, które będą w przyszłości odbiorcami ich produktów i usług. PARP oferuje wsparcie dla małych spółek, zapewniając im dostęp m.in. do programów inkubacyjnych. Jednymi z głównych kierunków rozwoju polskich start-upów będą sztuczna inteligencja i deep tech.

– Polscy przedsiębiorcy już od jakiegoś czasu zdobywają rynki europejskie i azjatyckie. Dokonują ekspansji w krajach Ameryki Północnej i Południowej. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ma instrumenty, które wspierają zarówno firmy dojrzałe, jak i start-upy w pozyskiwaniu klientów oraz kapitału na rynkach międzynarodowych – mówi agencji Newseria Krzysztof Gulda, prezes PARP. – Talenty, technologia, pracowitość i nasza determinacja powodują, że jesteśmy w stanie wejść w europejskie łańcuchy dostaw i na rynki międzynarodowe.

Jak wskazuje raport z badania przedsiębiorczości Global Entrepreneurship Monitor 2025, współtworzony przez PARP, start-upy chętniej niż inne firmy wdrażają najnowsze technologie (5 proc. vs. 1 proc.) oraz technologie dostępne od roku do pięciu lat (10 proc. vs. 4 proc.). Nowoczesne technologie przekładają się na innowacyjność oferowanych produktów i usług – start-upy częściej niż inne firmy wprowadzają nowe rozwiązania zarówno w skali światowej (0,5 proc. vs. 0,4 proc.), jak i lokalnej (11 proc. vs. 8 proc.).

– Międzynarodowa ekspansja dla start-upów to pewien etap rozwoju. Niektóre, w zależności od branży, mogą od niej zaczynać, szukać kapitału i klientów na rynkach zagranicznych, a niektóre powinny dojrzewać, budować swój potencjał na rynku krajowym, a dopiero później szukać możliwości rozwoju poza granicami. Nie ma jednego modelu rozwoju na rynkach międzynarodowych – podkreśla prezes PARP. – Staramy się dobierać ścieżki sektorowe, wychodzić naprzeciw potrzebom specyficznym dla pewnych sektorów gospodarki. Pomagając start-upom, chociażby poprzez udział w misjach, targach i różnych imprezach międzynarodowych, grupujemy je według technologii i sektorów, ponieważ każdy ma swoją specyfikę, a wsparcie musi temu odpowiadać.

Eksperci podkreślają istotną i wciąż rosnącą rolę start-upów w rozwoju polskiej gospodarki. Wyniki badania z 2024 roku wskazują jednak na potrzebę wzmocnienia wsparcia dla młodych firm, szczególnie w takich obszarach jak działania szkoleniowo-doradcze w zakresie umiejętności budowania współpracy z dużymi i średnimi przedsiębiorstwami, dostępności przestrzeni coworkingowej, platform networkingowych, mentoringu czy finansowania. Największą barierą w zakładaniu start-upów, w opinii samych zainteresowanych, jest brak kapitału, a głównymi utrudnieniami – obciążenia podatkowe, biurokracja i formalności.

– Dysponujemy całym wachlarzem wsparcia, od rozwoju innowacji „garażowych”, czyli Laboratorium Innowatora, gdzie indywidualnie możemy udzielać wsparcia mentorskiego, zweryfikować, czy dany pomysł ma szansę na rozwój i zdobycie rynku, poprzez „Platformy startowe dla nowych pomysłów” i cały system akceleratorów zwanych przez nas boosterami, działających w skali całego kraju, gdzie już dojrzalsze pomysły mogą testować model biznesu, budować tzw. MVP, czyli minimalne wersje produktów, i badać reakcje klientów – wyjaśnia Krzysztof Gulda.

Program mentoringowy Laboratorium Innowatora, finansowany z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), zapewnia bezpłatne wsparcie eksperckie dla pomysłodawców, więc pozwala dopracować pomysł pod względem biznesowym.

Według „Raportu o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w 2024 roku” ponad 68 proc. nowopowstałych spółek przetrwało pierwszy rok działalności. Dlatego w programie „Platformy startowe dla nowych pomysłów”, realizowanym z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW), wsparcie obejmuje najtrudniejszy dla start-upu etap, czyli skuteczne wejście na rynek i pokazanie odbiorcom swojego potencjału. W czerwcu br. PARP ogłosiła nowy nabór – „Platformy startowe dla nowych pomysłów, Komponent IIa – Wsparcie rozwoju działalności gospodarczej startupu”. Z dostępnej puli wsparcia w wysokości 40 mln zł jedna firma może otrzymać kwotę do 600 tys. zł w ramach bezzwrotnej dotacji na zakup środków trwałych, oprogramowania czy usług, wynagrodzenia, materiałów i surowców do wytworzenia pierwszej serii produktu, a także na koszty pośrednie niezbędne w pierwszych miesiącach działania. To kolejny krok dla młodych firm, które po inkubacji w ramach pierwszego etapu działania szukają wsparcia na wdrożenie modelu biznesowego i dalszy rozwój firmy.

– Poprzez programy akceleracyjne i pracę z dużymi akceleratorami pomagamy start-upom rozwijać produkt w bezpiecznych warunkach. Współfinansujemy proces rozwoju produktu do 400 tys. zł. Akceleratory pomagają start-upom testować i wdrażać ich rozwiązania poprzez współpracę z sektorem dużych korporacji – krajowych i międzynarodowych, spółek Skarbu Państwa, firm przemysłowych, produkcyjnych, banków czy telekomów – podkreśla Marcin Seniuk, dyrektor Departamentu Rozwoju Startupów w PARP. – To całe spektrum organizacji, które wdrażają, pozyskują technologię od startupów, po to, żeby sprawdzić, na ile mogą włączyć te rozwiązania o przełomowym, potencjalnym zastosowaniu w swój biznes.

Jednym z programów akceleracyjnych jest „Startup Booster Poland – Smart UP”, który oferuje wsparcie innowacyjnych przedsiębiorstw na wczesnym etapie rozwoju poprzez programy rozwojowe o charakterze akceleracyjnym i postakceleracyjnym. Uczestnicy programu przechodzą obecnie proces akceleracji. Obecnie młode firmy mogą aplikować do PARP o wsparcie w ramach „Startup Booster Poland – Scale Up Green”, a wkrótce „Startup Booster Poland – Startups Exchange”. Wszystkie programy akceleracyjne są finansowane z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki.

– Akceleratory poszukują przede wszystkim start-upów, które dysponują pewnym produktem, mają już klienta, tylko chcą ten biznes przyspieszyć, przenieść go na półkę międzynarodową, być może globalną, zbudować grupę odbiorców liczoną w tysiącach. Tutaj sprawdzają się produkty skalowalne, które można przy niewielkich nakładach i w krótkim okresie tak rozbudować, aby dostarczać je do dużo większej liczby klientów i aby monetyzacja i przychodowość rosła w sposób radykalny. Dzięki programom akceleracyjnym można zbudować dojrzały, międzynarodowy biznes – uważa Marcin Seniuk.

– Pomagamy w samej fazie zakładania firmy i dajemy granty, które są pierwszym zasileniem kapitałowym, a później umożliwiamy ekspansję na rynki międzynarodowe, czyli pokrywamy cały łańcuch wartości, od pomysłu do rynku międzynarodowego – podkreśla Krzysztof Gulda.

– Polski ekosystem start-upów ma się bardzo dobrze. Ten wzrost notujemy między innymi dzięki aktywności Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości i wsparciu innych spółek, połączonemu ekosystemowi i networkingowi – mówi Hubert Adamczyk, ekspert Departamentu Komunikacji i Marketingu w PARP. – Jeżeli patrzymy na polskie start-upy, które mają największą szansę na sukces, to są to rozwiązania, które dotyczą deep techu i med techu, technologie, które pozwalają nam lepiej wykorzystywać zasoby energetyczne, mówimy tu też o zielonej energii.

Z badania przedsiębiorczości wynika, że narzędzia sztucznej inteligencji są istotnym elementem modelu biznesowego i strategii 6 proc. młodych i 13 proc. dojrzałych firm. Jednocześnie 8 proc. właścicieli młodych przedsiębiorstw w Polsce i 15 proc. dojrzałych uważa, że narzędzia AI będą bardzo ważnym elementem ich działalności.

– Długa droga przed nami, ponieważ w Polsce nie mamy takiego kapitału jak w Stanach Zjednoczonych, ale za to mamy kompetencje, świetnych inżynierów i founderów, którzy już dziś podbijają rynek nie tylko polski, europejski, lecz także Dolinę Krzemową. Zresztą bardzo często mówi się o tym, że mamy społeczność founderów, „Polish Tech Mafia”, której głos coraz mocniej wybrzmiewa w Dolinie Krzemowej – mówi Hubert Adamczyk.

– Polskie talenty są rozpoznawane w niektórych branżach, tak jak kariery polskich informatyków, osób działających w branży AI – uważa prezes PARP. – Młode talenty potrzebują przede wszystkim odwagi w myśleniu, stawianiu sobie ambitnych celów. Polska słynie z doskonałego przygotowania młodych ludzi, jeśli chodzi o edukację na poziomie wyższym. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości widzi ten potencjał i dlatego podejmujemy specjalne działania, takie jak Future Camp. Chcemy zaprosić 300 młodych przedsiębiorców, studentów, osoby na bardzo wczesnym etapie swojej kariery zawodowej, żeby pokazać im, jak wielkie możliwości przed nimi stoją, ale z drugiej strony jak wiele pracy jest do wykonania.

PARP była partnerem Carpathian Startup Fest 2026, czyli jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych start-upom i nowym technologiom w Polsce. Odbyło się ono 7–8 czerwca w Rzeszowie i zgromadziło przedsiębiorców, inwestorów, przedstawicieli administracji publicznej oraz ekspertów z kraju i zagranicy.

– Takie wydarzenia pokazują, jak dobrze ma się polski system start-upów. Jesteśmy tu jako Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, żeby pokazać nowe możliwości, trendy, być źródłem pierwszego kontaktu i wiedzy, w którą można wyposażyć młode firmy – podkreśla Hubert Adamczyk. – To bardzo dobre miejsce, żeby mieć kontakt z rynkiem, zbierać benchmark oraz kalibrować nasze programy i projekty.

Postępująca cyfryzacja kolei sprawia, że równie istotna co rozwój systemów staje się budowa ich cyberodporności. Ten aspekt jest uwzględniany już na etapie projektowania nowych inwestycji kolejowych. Kolejnym wyzwaniem jest dostosowywanie planowanych inwestycji do potrzeb mobilności wojskowej w sytuacjach kryzysowych.

– Głównym wyzwaniem z obszaru cyberbezpieczeństwa w branży kolejowej jest rozproszenie geograficzne infrastruktury cyfrowej, którą zarządza PKP Polskie Linie Kolejowe. Jest to również coraz większa integracja systemów informacyjnych IT z technologiami operacyjnymi OT. Mówię o systemach automatyki przemysłowej i sterowania, czyli coś, co wpływa na bezpieczeństwo ruchu i pasażerów – mówi agencji Newseria Grzegorz Kuta, dyrektor Biura Cyberbezpieczeństwa w PKP Polskich Liniach Kolejowych.

Jak wynika ze „Sprawozdania Pełnomocnika Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa za 2025 rok”, cyfryzacja procesów państwowych i gospodarczych, w połączeniu z kluczową pozycją geopolityczną Polski, w tym trwającą wojną w Ukrainie i działaniami hybrydowymi obcych służb, sprawiły, że krajowa infrastruktura krytyczna znajdowała się pod stałą presją zaawansowanych cyberataków.

Dane Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA) z 2025 roku wskazują, że sektor transportowy był drugim najczęściej atakowanym przez hakerów w Unii Europejskiej (odpowiadał za 7,5 proc. cyberataków). Na szczycie zestawienia znalazła się administracja publiczna (38,2 proc.), a na trzeciej pozycji infrastruktura i usługi cyfrowe (4,8 proc.).

– Kolej się cyfryzuje, więc siłą rzeczy ryzyka i wyzwania związane z zapewnieniem cyberodporności są dużo większe niż jeszcze kilka lat temu – podkreśla Grzegorz Kuta.

Dodaje, że w PKP Polskich Liniach Kolejowych wraz ze zmianą wymogów z zakresu cyberbezpieczeństwa wprowadzono obowiązek uwzględniania tego obszaru już na etapie dokumentacji przedprojektowej i projektowej planowanych inwestycji, np. budowy nowych linii kolejowych. Dotyczy to wszystkich inwestycji, gdzie pojawia się komponent cyfrowy.

– Na etapie dokumentacji projektowej chodzi o to, żeby była przeprowadzona analiza ryzyka, co jest związane z tym, że dany element może podlegać zakłóceniom cybernetycznym, i żeby był wprowadzony plan postępowania z ryzykiem, czyli środek mitygujący go, żeby już na etapie budowy, a później eksploatacji można było ten element monitorować i zapobiegać potencjalnym cyberatakom i zagrożeniem z tym związanym – wyjaśnia dyrektor Biura Cyberbezpieczeństwa w PKP PLK.

– Projektujemy linie kolejowe i jesteśmy na etapie przygotowania dokumentacji projektowej, więc zapewnienie cyberbezpieczeństwa dla tej infrastruktury jest dla nas elementem kluczowym. Zaprojektowanie całej infrastruktury urządzeń kluczowych i urządzeń sieciowych w taki sposób, żeby potem, w drugim kroku móc zapewnić im odpowiednią cyberodporność, to moment, kiedy projektanci się na tym bardzo koncentrują – mówi Włodzimierz Sosnowski, wiceprezes WASKO, prezes FONON.

Jak podkreśla, rynek wykonawców stale podnosi swoje kompetencje w zakresie budowania cyberzabezpieczeń.

– Wyzwaniem jest to, że problemy w tym obszarze zmieniają się z dnia na dzień, a proces projektowy jest długoterminowy, w związku z czym bardzo trudno jest dzisiaj na etapie projektowym nadążać za zmianami, które wynikają z wyzwań dotyczących cyberbezpieczeństwa – podkreśla Włodzimierz Sosnowski.

W budowę cyberodporności infrastruktury zaangażowanych jest wiele stron. W 2023 roku Polskie Koleje Państwowe zawarły porozumienie z Ministerstwem Cyfryzacji oraz spółkami PKP PLK i PKP Informatyka, którego celem jest współpraca spółek kolejowych z administracją państwową w zakresie zwiększenia poziomu bezpieczeństwa polskiej cyberprzestrzeni. Dzięki nawiązanej współpracy jej uczestnicy mogą konsultować proponowane lub przyjęte przez sygnatariuszy rozwiązania techniczne i technologiczne, wykorzystywane w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa danych, systemów teleinformatycznych oraz informacji w obszarze cyfrowym. 

Powstaje także sektorowy zespół reagowania na incydenty cyberbezpieczeństwa – CSIRT Infrastruktura, czyli wyspecjalizowana jednostka, która ma wzmocnić ochronę przed cyberatakami i skrócić czas reakcji na incydenty cyfrowe w obszarze transportu i zaopatrzenia w wodę.

Kwestia cyberodporności nabiera dodatkowego znaczenia w kontekście rozwoju infrastruktury dual-use, która opiera się na przygotowaniu infrastruktury cywilnej do wykorzystania do celów obronnych i na potrzeby wojska w sytuacjach kryzysowych.

– Dostosowanie infrastruktury cywilnej do zadań obronnych jest trudne ze względu na to, że zarówno infrastruktura cywilna, jak i obronna rządzą się innymi wymaganiami. Muszą służyć trochę innym celom, więc nie jest to trywialna sytuacja – mówi wiceprezes WASKO, prezes FONON.

– Sfera militarna, przepisy wojskowe i natowskie mają swoje wymagania, które czasami mają klauzule niejawności, więc chcąc na etapie projektowania uwzględnić potrzeby sił zbrojnych, czy to w zakresie infrastruktury technicznej, odporności przewozów, transportów wojskowych na budowanej infrastrukturze, musielibyśmy na tym etapie je otrzymać, aby uwzględnić je w procesie eksploatacji – wskazuje dyrektor Biura Cyberbezpieczeństwa w PKP PLK.

W poniedziałek 15 czerwca zaprezentowano nowy plan dla polskiej kolei na kolejne dekady, czyli założenia Zintegrowanej Sieci Kolejowej, w których uwzględniono wątek obronności państwa i przystosowania kolei do potrzeb mobilności wojskowej. Jak poinformowało Ministerstwo Infrastruktury, magistrale tworzące układ ZSK zaplanowano jako infrastrukturę podwójnego zastosowania. W dokumencie wskazano, że kluczowe znaczenie mają tu takie elementy jak: zapewnienie parametrów umożliwiających przejazd transportów wojskowych, tworzenie alternatywnych tras objazdowych, pozwalających utrzymać ruch nawet w przypadku uszkodzenia jednej z linii, zapewnienie infrastruktury umożliwiającej szybki załadunek i przeładunek sprzętu wojskowego i zaopatrzenia czy odporność infrastruktury na akty sabotażu oraz możliwość jej szybkiej naprawy. Dzięki uwzględnieniu tych kwestii ZSK ma zwiększyć mobilność wojskową, wzmocnić odporność państwa na zagrożenia i podnieść poziom bezpieczeństwa.

Administracja skarbowa coraz rzadziej sięga po tradycyjne kontrole, a coraz częściej weryfikuje rozliczenia przedsiębiorców na podstawie danych z Jednolitego Pliku Kontrolnego i Krajowego Systemu e-Faktur. Jak wynika z raportu MDDP i Konfederacji Lewiatan, w 2025 roku fiskus przeprowadził blisko 2,3 mln czynności sprawdzających, czyli średnio otwierano 19 nowych procedur na minutę. Dzięki nim wykrył niemal 11 mld zł zaległości podatkowych, o ponad 25 proc. więcej niż rok wcześniej.

– Widzimy zmianę charakteru relacji między fiskusem a podatnikami. Inny jest sposób weryfikacji rozliczeń podatników. O ile w latach ubiegłych w znacznie większym stopniu ta weryfikacja następowała przez standardowe kontrole celno-skarbowe, o tyle ostatnio przyjmuje bardzo uproszczoną, przyjazną formę czynności sprawdzającej – mówi agencji Newseria Tomasz Michalik, partner, doradca podatkowy z Kancelarii MDDP.

Dane z drugiej edycji raportu „Przedsiębiorcy pod lupą fiskusa”, przygotowanego przez MDDP i Konfederację Lewiatan, pokazują, że w latach 2021–2025 przeprowadzono ponad 12,4 mln tzw. czynności sprawdzających, z czego 10,6 mln dotyczyło VAT, PIT, CIT i akcyzy. Pozwoliły one wykryć 38,8 mld zł zaległości podatkowych, z czego ponad 37 mld zł dotyczyło VAT, PIT, CIT i akcyzy. Według autorów raportu czynności sprawdzające przynoszą budżetowi większe efekty niż kontrole podatkowe i celno-skarbowe łącznie.

Od 2022 roku liczba czynności sprawdzających realizowanych każdego roku systematycznie wzrasta. Tylko w ubiegłym roku przeprowadzono ich niemal 2,3 mln – o 10 proc. więcej niż rok wcześniej i o 23 proc. więcej niż w 2022 roku. Wyjątkiem był 2021 rok, kiedy liczba czynności sprawdzających wynosiła ponad 2,4 mln.

– Czynność sprawdzająca to procedura, w której organy podatkowe sprawdzają pewne rozliczenia podatników, ewentualnie zadają pytania doprecyzowujące, czy to rozliczenie jest prawidłowe. Generalnie albo dają zalecenia, czyli protokół z czynności sprawdzających, na bazie którego firma koryguje zeznanie, albo jeśli stwierdzą, że nie ma nieprawidłowości, to takie czynności niczym się nie kończą – tłumaczy Przemysław Pruszyński, dyrektor Departamentu Podatkowego w Konfederacji Lewiatan.

Czynności sprawdzające są prostsze i mniej sformalizowane niż klasyczne kontrole, pozwalają na szybką i masową weryfikację wybranych obszarów rozliczeń, nie są też obciążone ograniczeniami proceduralnymi wynikającymi z przepisów. Duże znaczenie ma również coraz szerszy dostęp organów do danych oraz narzędzi analitycznych, które umożliwiają weryfikację rozliczeń „zza biurka”, często bez konieczności wcześniejszego kontaktu z podatnikiem.

– Administracja skarbowa wie więcej o podatnikach. Podatnicy przesyłają coraz więcej informacji, począwszy od plików JPK_VAT po tegoroczną nowość, jaką jest Krajowy System e-Faktur. Administracja widzi praktycznie pełne rozliczenia podatników, zatem też nie musi prowadzić kontroli na miejscu u podatnika, tylko zdalnie kontroluje poprawność rozliczeń firmy – wyjaśnia Przemysław Pruszyński.

W 2021 roku przeciętna wartość ustaleń przypadająca na jedną czynność sprawdzającą wynosiła 1705 zł, podczas gdy w 2025 roku było to już 4681 zł, przy podobnej liczbie procedur. Może to wskazywać, że organy podatkowe coraz skuteczniej typują podmioty do weryfikacji oraz lepiej wykorzystują dostępne narzędzia analityczne.

– Fiskus w dużo większym niż dotychczas stopniu potrafi wykorzystywać informacje, które dotychczas był w stanie zebrać przez Jednolity Plik Kontrolny czy inne sposoby, i najwyraźniej jest w stanie w sprawny sposób analizować źródła pozyskania tych danych. W związku z tym czynności weryfikujące są nastawione na konkretnych podatników, na konkretne działania i sfery, do których fiskus jest już przygotowany. Dzięki temu te działania są efektywne, sprawne i skuteczne – podkreśla doradca podatkowy z Kancelarii MDDP.

Bardziej sformalizowane narzędzia, takie jak JPK, KSeF, DAC7 czy STIR, sprawiają, że przedsiębiorcy funkcjonują dziś w stanie ciągłego monitoringu 24/7. Organy podatkowe, kontaktując się z danym podmiotem, często posiadają większość potrzebnych im informacji.

– Może to spowodować niemal permanentną inwigilację podatników, bo prawie wszystkie informacje będą dostępne w czasie albo rzeczywistym, albo niemal rzeczywistym dla organów podatkowych. Jesteśmy w przededniu dużej zmiany, jeżeli chodzi o możliwości kontrolne i prawdopodobnie sposób prowadzenia kontroli – przekonuje Tomasz Michalik.

Z badania przeprowadzonego na potrzeby raportu wynika, że 91,3 proc. respondentów miało w ciągu ostatnich pięciu lat styczność z czynnościami sprawdzającymi. Przedsiębiorcy generalnie pozytywnie oceniają tę formę kontaktu z fiskusem. Dobrze lub bardzo dobrze oceniło ją 47,1 proc. badanych, a źle lub bardzo źle – 15,4 proc.

– Czynność sprawdzająca jest łatwa, prosta i przyjemna w relacjach między obydwiema stronami, jednak nie gwarantuje tych samych praw podatnikom, a przez to potrafi być niestety nadużywana – ocenia doradca podatkowy z Kancelarii MDDP.

Przedsiębiorcy badani na potrzeby raportu oczekują większej przewidywalności tej procedury. Za formalnym informowaniem o ich zakończeniu opowiedziało się 89,5 proc. badanych, 87,5 proc. chciałoby otrzymywać dokument z wynikiem i ustaleniami, a 85,5 proc. wskazuje na potrzebę określenia maksymalnego czasu trwania takich działań. Odpowiedzi przedsiębiorców, jak podkreślają autorzy raportu, należy odczytywać jako wyraz oczekiwania elementarnego standardu informacyjnego, a nie postulat nadmiernej formalizacji. Bez informacji, że sprawa została zakończona i z jakim rezultatem czynności sprawdzające pozostają procedurą nieprzejrzystą dla podatnika. Równie istotny jest drugi obszar – czas trwania czynności i ich powtarzalność. Wyniki ankiety pokazują, że przedsiębiorcy nie kwestionują elastyczności procedury, bieżących kontaktów mailowych i telefonicznych z urzędnikami, lecz nie mogą one trwać w nieskończoność.

Jednocześnie ważne dla podatników jest zachowanie właściwych granic tej procedury. Nie chcą, aby czynności sprawdzające upodobniły się do pełnych kontroli podatkowych. Z raportu wynika, że 61,5 proc. ankietowanych sprzeciwia się rozszerzeniu uprawnień dowodowych organów podatkowych, a 72,1 proc. nie popiera możliwości przesłuchiwania świadków i stron czy przeprowadzania oględzin w ramach tej procedury.

– Generalnie system podatkowy jest coraz bardziej skomplikowany, mamy coraz więcej wątków, interpretacji i sporów podatników z administracją skarbową, których rozstrzygnięcia są bardzo różne. Funkcjonowanie przedsiębiorców z tego powodu jest coraz bardziej wymagające – ocenia ekspert Konfederacji Lewiatan.

Podstawowym oczekiwaniem przedsiębiorców jest ograniczenie liczby zmian w prawie podatkowym. Jeżeli już są one wprowadzane, biznes oczekuje dłuższego vacatio legis, które pozwoli się przygotować do nowych obowiązków.

W rankingu International Tax Competitiveness Index 2025, przygotowywanym przez amerykański think tank Tax Foundation, Polska znalazła się w dolnej części zestawienia. Nasz kraj zajął 35. miejsce wśród 38 państw OECD, podczas gdy rok wcześniej był na 31. pozycji. Oznacza to, że pod względem konkurencyjności systemu podatkowego Polska wypada słabiej niż większość rozwiniętych gospodarek.

– Ciągłe zmiany są najtrudniejsze dla przedsiębiorców, ponieważ to wymaga permanentnego wdrażania, przygotowywania, ponoszenia kosztów i wypełniania obowiązków podatkowych. Potem okazuje się, że kiedy przedsiębiorca wszystko to zrobił i już miałby płacić na danych zasadach, w kolejnym roku pojawia się następna zmiana i kolejna – mówi Przemysław Pruszyński.

O relacjach na linii przedsiębiorcy–fiskus eksperci rozmawiali podczas Kongresu Rady Podatkowej Konfederacji Lewiatan, który odbył się 16 czerwca w Warszawie.

Niedobór kierowców jest obecnie jednym z największych problemów rynku TSL (transport, spedycja, logistyka). Stopa nieobsadzonych miejsc pracy w tym sektorze jest o 44 proc. wyższa niż średnia dla całej polskiej gospodarki. Zawód kierowcy się starzeje, a młodzi ludzie coraz rzadziej chcą wiązać z nim swoją przyszłość ze względu na m.in. wysokie koszty osobiste. Firmy mogą ich zachęcić m.in. poprzez nowe technologie i szkolenia.

Raport Volvo 4Poland „Trendbook. Przyszłość transportu ciężkiego w Polsce 2026/2027” pokazuje, że sektor TSL funkcjonuje w warunkach gęstej sieci regulacji, a zakres ich wdrażania stale rośnie. Pakiet Mobilności zwiększył koszty pracy. Presję kosztową zwiększają także: rosnące opłaty drogowe, obowiązkowa wymiana tachografów oraz planowane objęcie transportu systemem ETS2. 66 proc. badanych w Polsce firm ocenia, że wpływ otoczenia regulacyjnego hamuje lub ogranicza rozwój sektora.

– Firmy ostrożnie planują zatrudnienie przede wszystkim ze względu na sytuację makroekonomiczną. Jest to najważniejszy czynnik, wpływający również na to, że pracownicy boją się utraty pracy. Sytuacja globalna związana z konfliktem zbrojnym, który bardzo mocno wpływa na branżę transportową, nasila te emocje – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Adrian Wilisz, dyrektor operacyjny w Omega Transport. – Koszty zatrudnienia w branży TSL od momentu wprowadzenia Pakietu Mobilności bardzo mocno na nią oddziałują. Każdorazowa zmiana przeciętnego wynagrodzenia powoduje ogromny skok kosztów z perspektywy dużych przedsiębiorstw.

Raport wskazuje, że w 2024 roku w Unii Europejskiej pozostawało nieobsadzonych ponad 426 tys. stanowisk kierowców samochodów ciężarowych, a liczba ta ma się niemal podwoić do 2028 roku.

– Niedobór kierowców na rynku TSL jest ogromny. Spowodowany jest w większości brakiem napływu młodych osób do tego zawodu, jak również brakiem kształcenia w zawodzie kierowca zawodowy – mówi Adrian Wilisz.

Jak wynika z badań przeprowadzonych w ramach raportu Volvo 4Poland, 94 proc. firm transportowych deklaruje, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy często (34 proc.) lub bardzo często, praktycznie przez cały czas (60 proc.) odczuwała problem niedoboru pracowników. Tylko 6 proc. spotykało się z tymi trudnościami sporadycznie.

Część przedsiębiorców wskazuje, że średnia wieku kierowców to już 50+. Podkreślają także, że wyczerpują się dotychczasowe kanały pozyskiwania nowych pracowników. Ukraińscy kierowcy są dziś mniej dostępni niż przed wojną, a rekrutację pracowników z Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej utrudniają bariery językowe, formalne i kulturowe. Sytuacja kadrowa w transporcie ciężkim już dawno przestała być chwilowym problemem rekrutacyjnym. Ma on charakter długoterminowy i wynika jednocześnie z demografii, zmian społecznych oraz transformacji oczekiwań wobec pracy.

Raport wskazuje, że dla młodych osób problemem są koszty prywatne związane z zawodem kierowcy, czyli niedogodności w postaci długich nieobecności w domu czy niekomfortowych warunków pracy. Branża zaczyna więc konkurować o pracowników nie tylko wynagrodzeniem. Pieniądze pozostają ważnym warunkiem rekrutacji i retencji (60 proc.), ale rośnie świadomość, że utrzymanie kierowców wymaga dziś szerszego pakietu: inwestycji w komfort pracy (49 proc.), elastyczne grafiki pracy (43 proc.), benefity pozapłacowe (26 proc.) czy szkolenia i rozwój. Ten ostatni czynnik związany jest z transformacją sektora, który mocno inwestuje w zaawansowane systemy wspomagające jazdę, telematykę czy adaptacyjne tempomaty.

– W związku z tym, że cała branża się zmienia, z typowo transportowej, produktowej na wysoko wyspecjalizowaną i technologiczną, najbardziej będziemy poszukiwać specjalistów o wysokich kompetencjach. Zaczynając od techników, którzy będą musieli mieć zupełnie inne spektrum kompetencji związanych z nowymi technologiami, zupełnie nową wiedzę, żeby móc dostarczać klientom produkty związane z elektromobilnością i nowymi napędami. Takich techników już zatrudniamy, ale potrzebujemy ich więcej – uważa Katarzyna Skorupka-Podziewska, dyrektor People & Culture w Volvo Trucks Polska.

Jeden z przedstawicieli firm ankietowanych w badaniu Volvo 4Poland szacuje, że samo prowadzenie to obecnie około 70 proc. pracy kierowcy. Resztę stanowią dokumenty elektroniczne, obsługa narzędzi, przesyłanie danych, komunikacja ze spedytorem. Klasyczna wiedza mechaniczna ustępuje więc zdolnościom cyfrowym i organizacyjnym.

Eksperci w Trendbooku wskazują, że dotychczasowy model szkolenia kierowców w Polsce nie buduje atrakcyjnej i nowoczesnej ścieżki wejścia do zawodu. Nie nadąża również za technologiczną transformacją branży. Dlatego firmy podejmują próby zmiany sytuacji. W Skandynawii czy Niemczech szkoły zawodowe współpracują bezpośrednio z producentami i firmami transportowymi, a uczniowie już na etapie nauki mają kontakt z nowoczesnymi pojazdami, symulatorami jazdy i cyfrowymi systemami zarządzania flotą.

– Mamy wdrożone programy, gdzie pozyskujemy nowych przyszłych pracowników, zaczynając od szkół. Mamy wybrane szkoły partnerskie, do których wchodzimy z naszymi programami i w których uczniowie mogą już w trakcie edukacji uczyć się nowych technologii. Zmieniamy też wizerunek typowego mechanika, co powoduje, że jest coraz więcej chętnych młodych ludzi, żeby wchodzić w branżę mechaniczną, bo jest ona coraz bardziej związana z nowymi technologiami – wymienia Katarzyna Skorupka-Podziewska. – Drugi poziom to rozwój naszych pracowników. Bardzo mocno stawiamy nie tylko na pozyskiwanie, ale też na utrzymywanie naszej kadry poprzez dostarczanie nowej wiedzy i szkoleń opartych na nowych technologiach.

Jak podkreślają przedstawiciele Volvo Trucks, takie działania są odpowiedzią na stojący w miejscu – mimo ogromnego skoku technologicznego – wizerunek zawodów kierowcy czy mechanika samochodowego w Polsce. Młodzi rzadziej widzą dziś transport ciężki jako rozwojową, ciekawą branżę czy opcję stabilnej kariery zawodowej. Wśród najczęściej wskazywanych w badaniu czynników, które mogą przyciągnąć młodych do zawodu kierowcy transportu ciężkiego, znajdują się m.in. dobre wynagrodzenie, nowoczesny sprzęt, kontakt z technologią, bezpieczne wejście do zawodu, stabilność zatrudnienia, bardziej przewidywalna organizacja pracy czy też ograniczenie uciążliwości związanych z długą nieobecnością w domu.

– Nawet jeśli firma ma wyśmienite produkty i technologię, ale nie ma zaangażowanych pracowników, to nie jest w stanie konkurować na tym rynku. My w to bardzo mocno wierzymy. Od momentu, kiedy pracownik wchodzi do naszej firmy, chcemy mu dostarczyć autentyczne doświadczenie. Łamiemy silosy, dostarczamy nowe technologie, w szkoleniu na wejściu pracownicy już testują z wykorzystaniem VR – podkreśla dyrektorka People & Culture w Volvo Trucks Polska.

O największych wyzwaniach kadrowych i przyszłości branży TSL w Polsce dyskutowano podczas targów rozwiązań transportowych 4Poland, które odbyły się 11 czerwca 2026 roku na Torze Wyścigowym Jastrząb niedaleko Radomia.

Polska branża transportowa pozostaje jedną z najmocniejszych w Europie, ale jej przewaga konkurencyjna jest w coraz większym stopniu wystawiana na próbę. Przewoźnicy mierzą się ze spowolnieniem rynku, rosnącymi kosztami, niepewnością geopolityczną, brakiem kierowców i coraz bardziej złożonym otoczeniem regulacyjnym. Jednocześnie transformacja energetyczna i cyfrowa może się stać dla sektora szansą, pod warunkiem że będzie wsparta stabilnymi przepisami, dostępem do finansowania, rozwojem infrastruktury i sprawniejszą administracją.

Skalę znaczenia polskich przewoźników potwierdzają dane Eurostatu. W 2024 roku transport drogowy w Unii Europejskiej wykonał łącznie 1869 mld tkm pracy przewozowej, a Polska – z wynikiem 368 mld tkm – pozostała największym rynkiem w Unii, odpowiadając za prawie 20 proc. całego wolumenu. Jednocześnie dane krajowe pokazują pogorszenie koniunktury. Według GUS w 2024 roku wszystkimi rodzajami transportu przewieziono w Polsce 2138,5 mln t ładunków, o 3,9 proc. mniej niż rok wcześniej, a sam transport samochodowy odnotował spadek przewozów o 4,2 proc.

– Polska stała się dominującą siłą w transporcie drogowym, nie tylko w regionie Europy Środkowej i Wschodniej. Polskie firmy transportowe i ich ciężarówki są bardzo widoczne w całej Europie – mówi agencji informacyjnej Newseria Robert Grozdanovski, wiceprezes Volvo Trucks na Europę Środkowo-Wschodnią i Wschodnią.

Jak podkreśla, jedną z przewag polskiego rynku pozostaje dostępność kierowców. Polska korzysta zarówno z relatywnie dużej populacji, jak i z napływu pracowników z krajów sąsiednich, którzy chcą pracować w tym sektorze. W dłuższej perspektywie branża będzie jednak musiała zadbać o dopływ nowych kadr.

– Nawet jeśli obecnie mamy całkiem niezłą kadrę kierowców, musimy zadbać o to, by zawód ten przyciągał młodsze pokolenie. System edukacji i ośrodki rozwoju kompetencji muszą podjąć wysiłki, aby zapewnić nam odpowiednią kadrę w przyszłości, kiedy wielu obecnych kierowców przejdzie na emeryturę – wskazuje Robert Grozdanovski.

Problem kadrowy jest jednym z czynników, które mogą ograniczać konkurencyjność polskich przewoźników na rynku europejskim. Z danych GITD wynika, że na koniec 2025 roku ważne były 43 924 licencje wspólnotowe na międzynarodowy przewóz rzeczy oraz 301 320 wypisów dla pojazdów powyżej 3,5 t. Rok wcześniej było to odpowiednio 45 054 licencji i 304 120 wypisów. Spadła również liczba wydawanych świadectw kierowców dla obywateli państw spoza UE.

– Na horyzoncie bardzo mocno doskwiera nam brak kierowców. Cały proces legalizacji obcokrajowców do pracy w branży transportowej to jedna wielka tragedia. Przeciąganie tej sytuacji spowoduje, że coraz mocniej będziemy tracić na kabotażowym rynku europejskim przez brak konkurencyjności – ocenia Jan Załubski, prezes Zet Transport. – W branży słyszymy o mocnym spowolnieniu, wręcz o najpoważniejszym kryzysie od dwóch dekad. Faktycznie widzimy dużo upadłości, spowolnienie rynku i załamanie łańcuchów eksportowych, ale sytuacja przedsiębiorstw jest zróżnicowana.

Branża wskazuje, że obecne spowolnienie szczególnie mocno uderza w mniejsze firmy, które przez lata były fundamentem polskiego transportu drogowego. Widać to także w danych dotyczących postępowań restrukturyzacyjnych. Według raportu MGBI w 2024 roku restrukturyzację rozpoczęło 635 przedsiębiorstw transportowych, z czego 534 stanowiły firmy zajmujące się drogowym przewozem towarów.

Jak podkreśla Jan Załubski, część większych i lepiej zorganizowanych przedsiębiorstw nadal inwestuje, ale obecne warunki wymagają zupełnie nowego modelu zarządzania. Przewoźnicy muszą znacznie dokładniej analizować rentowność zleceń, klientów, tras i pojazdów, a do tego coraz częściej potrzebują zaawansowanych narzędzi cyfrowych.

– Bardzo zaawansowane metody informatyczne i AI są konieczne do wdrożenia w naszej branży. Mam na myśli analizę danych w czasie rzeczywistym i dashboardy AI, które pozwolą analizować rentowność praktycznie online: na kilometr, na ciężarówkę, na klienta – mówi prezes Zet Transport. – Odpowiedzią jest zmiana modelu zarządzania pojazdem i szukanie maksymalnej optymalizacji w każdym obszarze.

Na decyzje inwestycyjne firm z sektora TSL silnie wpływa obecne otoczenie makroekonomiczne i geopolityczne. Konflikty zbrojne, niestabilność rynków paliw i surowców oraz niepewność gospodarcza powodują, że część przedsiębiorstw ogranicza wydatki do inwestycji odtworzeniowych. Potwierdzają to także dane GUS: w 2024 roku przychody ze sprzedaży usług w jednostkach transportu wzrosły o 3,5 proc., do 489 mld zł, ale koszty własne sprzedanych usług zwiększyły się znacznie szybciej – o 10,2 proc., do 453,2 mld zł.

– Konflikty i niepewność, zarówno związane z wojną za naszą granicą, jak i sytuacją na Bliskim Wschodzie, wpływają na powstrzymywanie się od inwestycji w dalszej perspektywie. Floty przede wszystkim wymieniają tabor, czyli jest to działanie odtwórcze, a nie wzmacnianie floty – wskazuje Adrian Wilisz, dyrektor operacyjny OMEGA Transport.

Jego zdaniem największym ryzykiem strategicznym w najbliższych latach pozostaną niepewność geopolityczna oraz sytuacja paliwowa. Wahania cen paliw i surowców powiązanych z ropą naftową wpływają nie tylko na koszty przewozów, ale też na funkcjonowanie całych łańcuchów dostaw.

Mimo trudnego otoczenia transformacja energetyczna i ekologiczna może być dla polskiego sektora szansą na dalsze budowanie przewagi konkurencyjnej.

– Ważne jest maksymalne wykorzystanie środków, które można pozyskać, i ustawienie ścieżki dotyczącej całego cyklu transformacji, począwszy od infrastruktury drogowej czy zakupu środków transportu – wskazuje Adrian Wilisz.

Tematy związane z przyszłością sektora – dekarbonizacją, elektryfikacją, cyfryzacją, finansowaniem, bezpieczeństwem i zarządzaniem flotą – były jednymi z głównych osi siódmej edycji Targów Rozwiązań Transportowych 4Poland – Przyszłość Transportu, które odbyły się 11 czerwca 2026 roku. Wydarzenie pokazuje, że transformacja branży nie ogranicza się dziś do wymiany pojazdów. To cały ekosystem obejmujący energię, infrastrukturę, dane, finansowanie, ubezpieczenia, serwis i kadry.

Producenci ciężarówek deklarują gotowość technologiczną do dekarbonizacji, ale zwracają uwagę, że sam dostęp do nisko- i zeroemisyjnych pojazdów nie wystarczy, jeżeli równolegle nie powstanie odpowiednia infrastruktura i system zachęt dla przewoźników. Przedstawiciele branży podkreślają jednak, że regulacje powinny wyznaczać ramy rozwoju, a nie nadmiernie obciążać przedsiębiorców. Transport jest sektorem silnie regulowanym, a częste zmiany przepisów utrudniają firmom planowanie inwestycji i utrzymanie konkurencyjności.

– Jesteśmy gotowi, nasze produkty są gotowe już od kilku lat, ale brakuje odpowiedniego ekosystemu i politycznego impetu. Potrzeba więcej działań ze strony ustawodawców i polityków, aby ustanowić przepisy kierujące nas w stronę bardziej zrównoważonego transportu – ocenia Robert Grozdanovski. – Prowadzenie firmy transportowej dzisiaj naprawdę nie jest łatwe. To ogromna liczba przepisów, a mniejszym firmom trudno jest zachować zgodność ze wszystkimi wymogami. Ogólnie w Unii Europejskiej regulujemy zbyt wiele. Powinniśmy wyznaczać granice, ale jednocześnie dać branży więcej swobody w zakresie rozwoju i ustalania standardów.

Na przeregulowanie zwracają uwagę także sami przewoźnicy. Ich zdaniem część krajowych i unijnych przepisów, w tym regulacje wdrażane pod wpływem Pakietu Mobilności, zwiększyła koszty prowadzenia działalności i osłabiła konkurencyjność polskich firm wobec przedsiębiorstw z innych państw.

– To, co zostało zaimplementowane do przepisów krajowych pod wpływem Pakietu Mobilności, jest dla nas kontrproduktywne. Wysokie koszty utrzymania kierowcy powodują, że dużo firm poszukuje przeniesienia działalności np. do Rumunii. Dobrze byłoby, aby branża i politycy znaleźli wspólne zrozumienie tego problemu – mówi Jan Załubski. – Rynek europejski to nasze wielkie dobrodziejstwo. Prawie 500 mln konsumentów i otwarte granice pozwoliły polskiej branży transportowej się rozwinąć. Natomiast różnego rodzaju regulacje w poszczególnych krajach trochę zamykają ten rynek i zakłócają swobodny, konkurencyjny przepływ usług.

Zdaniem ekspertów najbliższe lata zdecydują o tym, czy Polska utrzyma dominującą pozycję w europejskim transporcie drogowym. Kluczowe będą stabilne przepisy, szybsze procedury administracyjne, dostęp do kierowców, rozwój infrastruktury, finansowanie transformacji oraz cyfryzacja firm. Bez tych elementów przewaga budowana przez polskich przewoźników przez ostatnie dwie dekady może stopniowo słabnąć, szczególnie wśród mniejszych przedsiębiorstw.

Rosnące inwestycje w odnawialne źródła energii to jeden z najważniejszych elementów globalnej odpowiedzi na kryzys klimatyczny. Naukowcy zwracają jednak uwagę, że równie istotne staje się wzmacnianie naturalnych systemów – lasów, mokradeł, rzek i oceanów, które pomagają pochłaniać dwutlenek węgla, regulują obieg wody i zwiększają odporność społeczeństw na skutki kryzysu klimatycznego. Bez ochrony ekosystemów osiągnięcie celów klimatycznych może się okazać niemożliwe.

– Antropogeniczna zmiana klimatu następuje bardzo szybko i zdecydowanie szybciej, niż kiedyś szacowaliśmy. Średnia temperatura globalna w stosunku do średniej temperatury ery przedprzemysłowej w 2024 roku była powyżej 1,5 st. C. To zatrważający sygnał, który wysyła nam planeta. Naukowcy apelowali od dawna, żebyśmy zrobili wszystko, aby zatrzymać wzrost średniej temperatury poniżej 1,5 st. C, a my już ten próg przekroczyliśmy – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Maria Andrzejewska, dyrektor generalna UNEP/GRID-Warszawa. – Dlatego tegoroczny Światowy Dzień Środowiska odbywa się pod hasłem HASHNowForClimate. Oznacza to takie zawołanie: bierzmy się do roboty, nie bądźmy bierni, działajmy.

Zgodnie z porozumieniem paryskim z 2015 roku kraje zobowiązały się do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, by zatrzymać globalne ocieplenie na poziomie poniżej 1,5 st. C. Jak jednak podaje Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP), pomijając drobne spadki, od lat 50. XIX wieku emisje stale rosną i w 2024 roku osiągnęły rekordowy poziom prawie 58 mld t.

Ostatnie 11 lat było najcieplejszymi w historii pomiarów. Mimo rozwoju odnawialnych źródeł energii i kolejnych deklaracji państw świat wciąż nie zbliża się do celu ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5 st. C. Według UNEP zwłoka oznacza konieczność podejmowania w przyszłości znacznie bardziej kosztownych i radykalnych działań.

– Działania na rzecz klimatu przyspieszają w niektórych częściach naszej planety, a w niektórych są stopowane. Europa mówi o transformacji klimatycznej, również w Chinach następuje ogromna zmiana i widzimy, jak szybko rośnie zastosowanie zielonych technologii i produkcja zielonej energii. Z drugiej strony Stany Zjednoczone blokują swoje działania i wręcz negują informacje przekazywane przez naukowców – wskazuje Maria Andrzejewska. – Decyzją administracji prezydenta Trumpa może nie tyle likwiduje się, ile w znacznym stopniu ogranicza system pomiarów i badań oceanicznych, który jest niezbędny do tego, żebyśmy w ogóle wiedzieli, w jaki sposób planeta się zmienia.

Jak wynika z raportu „Renewable Capacity Statistics 2026” Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA), w 2025 roku na świecie przybyło rekordowe 692 GW mocy w odnawialnych źródłach energii, co oznacza wzrost o 15,5 proc. rok do roku. Największe tempo rozwoju utrzymuje się w Azji, która odpowiadała za 74,2 proc. wszystkich nowych mocy OZE. Raport podaje, że w 2025 roku region ten zwiększył swoje moce o 21,6 proc. Wysokie tempo wzrostu odnotowano również w Afryce (15,9 proc.) i na Bliskim Wschodzie (28,9 proc.). W Europie dynamika r/r wyniosła 9 proc., a w Ameryce Północnej – 7,4 proc. Łącznie odnawialne źródła energii odpowiadają już za 49,4 proc. globalnej mocy wytwórczej energii elektrycznej.

– Inwestycje, które wspierają transformację klimatyczną, mają swój koszt, ale są też innego rodzaju inwestycje, o których mówimy w ramach Światowego Dnia Środowiska. To inwestycje w przyrodę, czyli odtwarzanie, utrzymywanie i ochronę środowiska, które jest naturalnym pochłaniaczem dwutlenku węgla. Najbardziej blokuje nas niewystarczająca wiedza na temat wagi ekosystemów przyrodniczych, ale z drugiej strony też brak myślenia w perspektywie wielu lat – tłumaczy dyrektor generalna UNEP/GRID-Warszawa.

UNEP podaje, że jeśli kraje utrzymają obecną ścieżkę, Ziemia może się ocieplić o 2,5–4,6 st. C do końca tego stulecia. Jeśli jednak dotrzymają swoich zobowiązań klimatycznych, ten zakres zmniejszy się do przedziału 2,1–2,9 st. C. Jak wskazują prognozy tej organizacji, przekroczenie granicy 2 st. C oznacza prawdopodobieństwo, że prawie wszystkie ciepłowodne koralowce wyginą, niszcząc rafy podtrzymujące ekosystemy przybrzeżne. Jeśli temperatury wzrosną o 3 st. C, pokrywy lodowe Grenlandii i Antarktydy Zachodniej najprawdopodobniej się załamią, co spowoduje wzrost poziomu mórz i zalanie linii brzegowych. Przy ociepleniu o 4 st. C lasy deszczowe Amazonii mogą się przekształcić w sawannę, uwalniając ogromne ilości zmagazynowanego węgla, co jeszcze bardziej pogłębi kryzys klimatyczny.

– Dotychczasowa strategia walki o klimat, jak widzimy, nie przynosi wystarczająco dobrych efektów, bo inaczej nie mielibyśmy takich zmian w środowisku. Bardzo silnie akcentujemy konieczność przyspieszenia transformacji klimatycznej, wykorzystania technologicznych rozwiązań, które sprawią, że będziemy mogli zwiększać efektywność energetyczną, czyli konsumować jak najmniej energii, oraz aby ta energia była zielona, a nie oparta na paliwach kopalnych – przekonuje Maria Andrzejewska. – Powinniśmy też zawsze zastanowić się nad tym, czy to, co kupujemy, jest nam potrzebne, bo nadprodukcja dóbr konsumpcyjnych też bardzo negatywnie wpływa na planetę i pogłębia antropogeniczną zmianę klimatu.

UNEP podkreśla, że transformacja energetyczna i ochrona przyrody powinny iść w parze. Naturalne ekosystemy nie tylko pochłaniają dwutlenek węgla, ale także pomagają ograniczać skutki susz, powodzi i innych ekstremalnych zjawisk pogodowych. Dlatego degradacja ekosystemów osłabia ich zdolność do magazynowania węgla, zatrzymywania wody i łagodzenia skutków zmian klimatu. Według IPBES, Międzyrządowej Platformy Naukowo-Politycznej ds. Różnorodności Biologicznej i Usług Ekosystemowych, nawet milion gatunków roślin i zwierząt jest zagrożonych wyginięciem, a tempo utraty bioróżnorodności jest bezprecedensowe w historii ludzkości.

– Najczęściej myślimy o tym, co będzie jutro, za tydzień czy za rok. Tymczasem w przypadku ekosystemów przyrodniczych musimy patrzeć w perspektywie wielu dziesięcioleci. Odtworzenie części z nich, choćby lasów, wymaga bardzo dużo czasu, a część gatunków utraconych w wyniku presji człowieka nie wróci już nigdy – podkreśla dyrektor generalna UNEP/GRID-Warszawa.

Glejak, choroba do niedawna kojarzona z osobami starszymi, coraz częściej dotyka młodych dorosłych, aktywnych zawodowo. W tej grupie częściej diagnozuje się guzy o niższym stopniu złośliwości i – jak podkreślają lekarze – współczesna medycyna pozwala im dłużej zachować aktywność zawodową. Brak świadomości społecznej może utrudniać chorym codzienne funkcjonowanie w pracy i życiu społecznym. W badaniu przeprowadzonym w ramach kampanii „Widzimy się jutro” większość Polaków przyznaje, że niewiele wie na temat glejaka.

– Diagnozę glejaka słyszy co roku 1,5–1,8 tys. osób. Przede wszystkim są to osoby w wieku starszym, czyli generalnie z wiekiem zwiększa się ryzyko zachorowania. Zaczynamy jednak obserwować coraz więcej zachorowań w przypadku młodszych, aktywnych dorosłych, którzy pełnią role rodzinne, społeczne i zawodowe – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria prof. dr hab. n. med. Rafał Stec, kierownik Kliniki Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Glejaki stanowią 70–80 proc. pierwotnych nowotworów złośliwych ośrodkowego układu nerwowego. Choroba może się rozwijać przez długi czas bez charakterystycznych objawów, dlatego jej rozpoznanie bywa opóźnione. Specjaliści wyróżniają zarówno nowotwory o niskim stopniu złośliwości, które rosną wolniej, jak i agresywne postacie wymagające szybkiego leczenia.

– W przypadku guzów wolno rosnących, które częściej występują u młodych dorosłych, najczęstszym objawem jest pierwszy w życiu napad padaczkowy. To jest powodem wykonania dalszej diagnostyki obrazowej i postawienia rozpoznania – mówi dr hab. n. med. Tomasz Dziedzic z Kliniki Neurochirurgii i Neurochirurgii Dziecięcej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. – U osób starszych, 60–70-letnich, u których mamy guzy szybciej rosnące, pacjenci zgłaszają się z powodu wystąpienia niedowładu kończyn, zaburzeń mowy i pamięci. Te objawy czasami mogą wystąpić w sposób nagły, więc może się zdarzyć, że pacjenci trafiają na izbę przyjęć z podejrzeniem udaru.

Rodzaj zastosowanego leczenia zależy od wielu czynników, m.in. typu nowotworu, jego lokalizacji oraz stanu pacjenta. Dlatego dokładne określenie charakteru guza ma kluczowe znaczenie dla dalszych decyzji terapeutycznych. Podstawowym badaniem wykorzystywanym w diagnostyce glejaków jest rezonans magnetyczny. W bardziej skomplikowanych przypadkach lekarze korzystają także z dodatkowych metod obrazowania, które pozwalają dokładniej określić charakter zmiany oraz zaplanować leczenie.

– W niektórych przypadkach ten obraz nie jest jednoznaczny i standardowe badanie rezonansu magnetycznego możemy poszerzyć o badanie perfuzji i spektroskopii, które dają więcej informacji na temat rodzaju guza. W przypadku guzów położonych w okolicach ważnych czynnościowo możemy zaplanować badania oceniające położenie ważnych ośrodków czynnościowych w mózgu za pomocą rezonansu czynnościowego, traktografii dróg istoty białej – tłumaczy dr hab. n. med. Tomasz Dziedzic. – Po operacji, poza oceną neuropatologiczną materiału, podstawą diagnostyki jest również badanie molekularne, badanie genetyczne, żeby ocenić odpowiednie mutacje w obrębie guza, które nas ukierunkują na odpowiednie rozpoznania.

Współczesna diagnostyka glejaków coraz silniej się opiera na badaniach molekularnych. Znaczenie mają m.in. mutacje IDH oraz inne biomarkery pozwalające lepiej dopasować terapię do konkretnego pacjenta.

Eksperci podkreślają, że leczenie wymaga współpracy wielodyscyplinarnego zespołu specjalistów i indywidualnego podejścia do każdego chorego. Najczęściej obejmuje kilka metod stosowanych łącznie. W zależności od rodzaju nowotworu i stanu pacjenta wykorzystuje się leczenie operacyjne, radioterapię oraz terapię systemową. Coraz większą rolę odgrywa również indywidualne leczenie na podstawie cech biologicznych guza.

– W zasadzie leczenie glejaka w Polsce bardzo się pokrywa z leczeniem glejaka w Stanach Zjednoczonych, jeśli chodzi o standardy postępowania, natomiast mamy niedobór pewnego leku dostępnego dla naszych pacjentów. Wierzę w to mocno, że ten lek będzie niedługo refundowany i wyrównamy możliwości leczenia – wskazuje prof. Rafał Stec. – Od niedawna mamy lek zarejestrowany na glejaki o niskim stopniu złośliwości, który może znacznie wydłużyć życie pacjentom mającym specyficzną mutację. Tak jak klucz do zamka, ten lek blokuje aktywność mutacji i dzięki temu chorzy żyją dłużej, lepiej, bez dodatkowego leczenia agresywnego, jak radio- czy chemioterapia.

Leczenie glejaka może wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjentów także długo po zakończeniu hospitalizacji. Chorzy często mierzą się z konsekwencjami neurologicznymi, które utrudniają pracę, samodzielność i życie społeczne. Jednocześnie wiele z tych problemów nie jest widocznych na pierwszy rzut oka.

– Diagnoza glejaka wywraca życie pacjenta do góry nogami, pojawiają się bardzo skomplikowane procedury medyczne, diagnostyka, a potem leczenie. Dostęp do nowoczesnych form terapeutycznych coraz bardziej pozwala tym pacjentom – do czego my jako lekarze czy psycholodzy również zachęcamy – jak najbardziej zachować swoją codzienność, pracować, jeśli tylko ich stan zdrowia na to pozwala, oraz pozostać aktywnymi społecznie – mówi Adrianna Sobol, psychoonkolog z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, prezeska Fundacji „W trosce o pacjenta”.

Jak wskazuje, pacjenci z glejakiem często mówią właśnie o potrzebie normalności, zachowaniu relacji, pracy i nawyków codziennego życia sprzed choroby. Diagnoza wpływa jednak nie tylko na zdrowie i aktywności, ale także poczucie bezpieczeństwa i przynależności.

– Tej chorobie często towarzyszą zaburzenia emocjonalne, lękowe czy depresyjne, w związku z tym profesjonalne wsparcie z zakresu psychoonkologii, pozwala pacjentowi nie tylko lepiej funkcjonować emocjonalnie, ale czasem też po prostu lepiej się leczyć – przekonuje Adrianna Sobol. – Psychoonkolog jest wsparciem nie tylko dla pacjenta, ale także dla rodziny, żeby poukładać to, nauczyć się żyć z diagnozą, nie pogubić się w tych emocjach.

Jak pokazują wyniki badania opinii publicznej, wiedza Polaków na temat glejaków pozostaje ograniczona. 77 proc. badanych ocenia, że za mało się mówi o tej chorobie, a 44 proc. słyszało jej nazwę, ale nie wie dokładnie, czym jest. Wielu respondentów nie potrafiło wskazać charakterystycznych objawów glejaka, a część błędnie zakłada, że nowotwory mózgu dotyczą wyłącznie osób starszych.

– Nasza wiedza jest dość powierzchowna, deklarujemy, że mamy bardzo dużą empatię i chcemy pomagać, ale jednocześnie nie wiemy, jak to robić, nie mamy praktycznych narzędzi do pomagania, nie wiemy, jak się komunikować, mamy bardzo dużo obaw dotyczących tego, w jaki sposób możemy rozmawiać i wspierać na co dzień osoby chore – mówi Ewa Eron z K+Research.

Badanie wskazuje, że ograniczona wiedza na temat glejaka może się przekładać na trudności w rozumieniu problemów, z jakimi chorzy mierzą się na co dzień.

– Pacjenci, którzy na co dzień borykają się z takimi objawami jak zaburzenia mowy i koncentracji, mogą mieć trudności w pracy. Badania pokazały, że praca jest miejscem, w którym osoba z diagnozą glejaka może być niezrozumiana i w jakiś sposób źle oceniana – wskazuje Ewa Eron.

Dlatego tegoroczna odsłona kampanii „Servier – Wyłącz Raka”, która odbywa się pod hasłem „Widzimy się jutro. Glejak. Choruję. Jestem…”, pokazuje życie z glejakiem z perspektywy pacjentów, którzy mimo diagnozy chcą pozostać obecni w życiu swoich rodzin, pracy i relacjach społecznych. Organizatorzy podkreślają, że celem akcji jest zwiększanie świadomości, empatii i praktycznej wiedzy o codziennym funkcjonowaniu osób chorych.

Rosnące koszty działalności, niedobór pracowników i niepewność regulacyjna to największe wyzwania sektora transportu ciężkiego. Raport Volvo 4 Poland wskazuje, że branża stoi u progu głębokiej transformacji związanej z dekarbonizacją, cyfryzacją i całym modelem operacyjnym. Coraz większe znaczenie będą mieć nie wielkość floty, lecz efektywne zarządzanie kosztami, wykorzystanie danych i zdolność szybkiego dostosowywania się do zmian rynkowych.

– Jesteśmy w przededniu największej transformacji branży transportowej. W dużej mierze jest ona wymuszona regulacjami dotyczącymi dekarbonizacji transportu. Wymogi redukcji emisji dwutlenku węgla o 45 proc. do 2030 roku są na razie utrzymane w mocy, a to oznacza, że niezależnie od tego, jak bardzo sceptyczni są niektórzy klienci do tych rozwiązań, od pewnych rzeczy nie uciekniemy – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Małgorzata Kulis, dyrektor zarządzająca Volvo Trucks Polska.

Raport przygotowany na zlecenie Volvo 4Poland „Trendbook – Przyszłość transportu ciężkiego w Polsce 2026/2027” wskazuje, że zdaniem 77 proc. badanych firm transportowych rosnące koszty działalności to czynnik, który najmocniej wpłynie na branżę w ciągu najbliższych trzech–pięciu lat. Na niedobór pracowników wskazało 63 proc. respondentów, a na regulacje klimatyczne i środowiskowe – 49 proc. Jednocześnie 66 proc. badanych ocenia, że obecne otoczenie regulacyjne hamuje lub ogranicza rozwój sektora.

– Sama transformacja nie jest dużym wyzwaniem. Ekonomia dyktuje, które rozwiązania sprzedają się lepiej, a które słabiej. W transporcie i w całym biznesie wyzwaniem są cały czas rosnące koszty i konkurencyjność. Kluczami do uzyskania przewag konkurencyjnych są innowacyjność i szukanie lepszych rozwiązań, niż posiada konkurencja – wskazuje Andrzej Kamionka, prezes KH-Kipper, producent m.in. przyczep i naczep.

Według raportu udział paliwa w kosztach działalności, historycznie wynoszący 25–30 proc., w okresach największych zawirowań może wzrastać do 40–45 proc. Dodatkowym obciążeniem są opłaty drogowe. Od końca 2023 roku wzrosły one w Niemczech o ok. 80 proc., w Austrii o 40 proc., a na Węgrzech o 50 proc. W Polsce stawki e-TOLL zwiększyły się średnio o 40–42 proc. Następne warstwy kosztów administracyjnych i inwestycyjnych wiążą się z unijnymi regulacjami – od Pakietu Mobilności, przez obowiązkową wymianę tachografów drugiej generacji, po zapowiedź ETS II.

Wyzwaniem dla sektora jest także niedobór pracowników. 94 proc. spośród badanych firm deklaruje, że w ciągu ostatniego roku często lub bardzo często odczuwało braki kadrowe, a trzy czwarte respondentów ocenia, że w perspektywie dwóch–trzech lat dostępność pracowników będzie jeszcze gorsza niż obecnie. W całej Unii Europejskiej w 2024 roku nieobsadzonych pozostawało ponad 426 tys. stanowisk kierowców samochodów ciężarowych. Firmy transportowe muszą uwzględniać także kwestie związane ze zmieniającymi się oczekiwaniami nowych pokoleń, potrzebą rozwoju kompetencji oraz przeformułowaniem atrakcyjności zawodów związanych z transportem.

– Bardzo mocno wchodzi cyfryzacja, która w dużej mierze będzie się opierała na bardzo szczegółowej analizie danych. Ci, którzy te dane będą w rozsądny i mądry sposób analizować i wyciągać wnioski, będą wygrywali kolejne zlecenia, dlatego że z niskiej marżowości transportu wycisną to, co trzeba, żeby dalej inwestować – ocenia Małgorzata Kulis.

Cyfryzacja staje się jednym z głównych kierunków inwestycji w branży. Tylko 14 proc. badanych firm nie wdraża nowych technologii w żadnym obszarze działalności. Najwięcej przedsiębiorstw inwestuje w technologie w obszarze monitoringu czasu pracy (54 proc.), zarządzania flotą (37 proc.), automatyzacji procesów administracyjnych (34 proc.) oraz optymalizacji tras (31 proc.). Jak wskazuje raport „Trendbook 4Poland”, dane to nowe paliwo dla branży, która buduje nową warstwę operacyjną opartą na analizie danych, predykcji, automatyzacji procesów oraz cyberbezpieczeństwie. Celem jest przede wszystkim stopniowe zwiększanie efektywności i odporności operacyjnej.

– W przeszłości wygrywali ci, którzy mieli największy tabor. W przyszłości wygrają ci, którzy w bardziej przewidywalny sposób będą w stanie zaplanować przejechane kilometry w tym nieprzewidywalnym środowisku, czyli ci, którzy najłatwiej będą się dostosowywać do nowych okoliczności – podkreśla dyrektor zarządzająca Volvo Trucks Polska.

To konieczność, ponieważ branża transportowa funkcjonuje dziś pod presją czynników kosztowych, geopolitycznych, regulacyjnych i kadrowych, które coraz częściej uniemożliwiają długoterminowe planowanie. Dla wielu firm najważniejszymi zasobami stają się zdolność adaptacji i szeroko rozumiana dywersyfikacja.

– Sytuacja potrafi się bardzo dynamicznie zmienić raz czy dwa razy w roku. Kluczem do uzyskania stabilności działalności jest posiadanie dostaw dla wielu rynków w różnych rejonach świata. Ta dywersyfikacja może też być na poziomie działalności krajowej: posiadając wielu klientów, ma się dużo większą stabilność, niż polegając na tylko jednym czy dwóch dużych odbiorcach. To także kwestia obsługi klientów z różnych branż – tłumaczy Andrzej Kamionka.

Niepewność dotyczy również kierunku transformacji energetycznej transportu ciężkiego. Ponad połowa firm (54 proc.) deklaruje, że wykorzystuje lub planuje wykorzystanie pojazdów nisko- lub zeroemisyjnych, jednak tylko 14 proc. już z nich korzysta. Jednocześnie 34 proc. respondentów uważa, że takie pojazdy staną się istotną częścią flot dopiero za ponad 10 lat, a 23 proc. jest zdania, że nigdy nie będą odgrywać znaczącej roli w transporcie ciężkim.

– Wyzwaniem dla branży jest  brak przewidywalności. Wielu klientów pyta, czy wiemy, w jakim kierunku pójdzie rozwój technologii, czy inwestować w pojazdy elektryczne, czy raczej wodorowe. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Te technologie będą się rozwijały równolegle i w zależności od wykonywanych zadań sprawdzą się różne rozwiązania – ocenia dyrektor zarządzająca Volvo Trucks Polska. – Ci, którzy będą długo sceptyczni, będą rozpatrywać zakup taboru w kategoriach inwestycji w najtańszy środek trwały, ale nie będą analizować całkowitego kosztu użytkowania pojazdu, w dłuższym okresie nie będą wygrywać nowoczesnych zleceń transportowych. Ich klienci będą wymagali od nich dobrej łączności i liczenia redukcji dwutlenku węgla.

– W transformacji transportu w Polsce obecnie największymi wyzwaniami są dostępność paliw, za pomocą których możemy się transformować, i ogólny kierunek, w jakim powinniśmy iść. Od pewnego czasu skupiamy się na redukcji CO₂, właśnie dlatego zostały wprowadzone silniki elektryczne. Niektóre kraje wspierają napędy elektryczne czy wodorowe poprzez obniżanie podatków drogowych, natomiast te rozwiązania nie zawsze są wygodne z punktu widzenia prowadzenia biznesu – tłumaczy Michał Niemiec, head of Shell Fleet Solutions w Shell Polska.

Według raportu głównymi barierami transformacji są: ograniczony zasięg pojazdów (58 proc. wskazań), wysokie koszty zakupu (56 proc.), brak infrastruktury ładowania i tankowania (53 proc.) oraz niewystarczający popyt na zielony transport (53 proc.).

– Wydaje się, że legislatorzy zrozumieli, że nie każdy rodzaj alternatywnego napędu można efektywnie wykorzystać. W związku z tym warto spojrzeć na emisję CO₂ w inny sposób. Może warto dopuścić dłuższe i cięższe zestawy. Ograniczenie emisji spalin nie musi się odbywać tylko poprzez unowocześnianie napędów – mówi Michał Niemiec.

Polski rynek transportowy nadal jest mocno rozdrobniony. Z danych przytaczanych w raporcie wynika, że w 2022 roku działało na nim ponad 103 tys. przedsiębiorstw transportu drogowego, z czego ponad 60 proc. zatrudniało najwyżej jedną osobę. Jednocześnie postępuje konsolidacja rynku. Liczba firm zatrudniających co najmniej 250 pracowników wzrosła względem 2016 roku o 50–60 proc. W samym 2025 roku z rynku ubyło 4431 przewoźników posiadających licencję na transport międzynarodowy (ok. 10 proc.).

– Były lata, kiedy mieliśmy przewagę konkurencyjną w postaci niższych kosztów niż na sąsiednich rynkach oraz większej dostępności zasobów ludzkich. Te przewagi bardzo szybko topnieją, ale mimo wszystko polscy przedsiębiorcy bardzo dobrze sobie radzą w szybkim dopasowywaniu się do zmieniającego się otoczenia biznesowego – ocenia Andrzej Kamionka.

Autorzy raportu wskazują, że firma przyszłości w branży transportowej buduje odporność operacyjną, jest otwarta na specjalizacje i różne kompetencje, wykorzystuje dane do podejmowania decyzji, jest gotowa na transformację energetyczną, cyfrową i kadrową oraz rozwija ludzi razem z technologią.

Premiera raportu „Trendbook – Przyszłość transportu ciężkiego w Polsce 2026/2027” miała miejsce podczas targów rozwiązań transportowych 4Poland, które odbyły się 11 czerwca na torze wyścigowym Jastrząb pod Radomiem.

Cyberataki coraz częściej są wymierzone nie tylko w firmy, ale także w infrastrukturę krytyczną, administrację publiczną i sektory odpowiedzialne za funkcjonowanie państwa. Eksperci podkreślają, że ich skutki wykraczają daleko poza obszar finansowy – cyberataki mogą osłabiać konkurencyjność gospodarek, odporność kluczowych systemów oraz wizerunek państw na arenie międzynarodowej.

– Systemy IT są kluczowe dla działania państwa. Kontrolują systemy energetyczne, wodociągi, komunikację miejską – nie ma obszaru, który nie byłby w tej chwili związany w większy czy mniejszy sposób z IT. W związku z tym bezpieczeństwo systemów i narzędzi IT jest krytyczne dla obrony przed atakami z zewnątrz – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Piotr Ferszka, prezes SAP Polska.

Z raportu ENISA, czyli Agencji UE ds. Cyberbezpieczeństwa, „Threat Landscape 2025”, w którym przeanalizowano 4875 incydentów cyberbezpieczeństwa w Europie między lipcem 2024 a czerwcem 2025 roku, wynika, że ataki najczęściej dotyczyły administracji publicznej (38,2 proc.), a następnie transportu, infrastruktury i usług cyfrowych, finansów i produkcji. W 60 proc. incydentów wykorzystano phishing, m.in. fałszywe wiadomości e-mail, reklamy internetowe i oszustwa telefoniczne. ENISA zwraca również uwagę na rosnącą rolę działań cyberprzestępców wykorzystujących socjotechnikę oraz narzędzia oparte na sztucznej inteligencji.

– Cyberataki osłabiają sprawność przedsiębiorstw działających w Polsce, a przez to obniżają konkurencyjność naszej gospodarki, co może powodować zmniejszenie podatków, przez co mamy mniej pieniędzy na obronność związaną z atakami kinetycznymi. W związku z tym obszar IT jest kluczowy i krytyczny dla ciągłości działania państwa – tłumaczy Piotr Ferszka.

CERT Polska podkreśla, że cyberincydenty dotyczą dziś nie tylko samych systemów IT, ale również danych klientów, łańcuchów dostaw oraz funkcjonowania przedsiębiorstw i instytucji. Z kolei ENISA wskazuje, że ataki obejmują już nie tylko największe korporacje, ale także mniejsze firmy uczestniczące w cyfrowych łańcuchach dostaw.

– To jest element osłabiania gospodarczego kraju, ale też jego reputacji. Jeżeli są atakowane instytucje publiczne, państwowe, zmniejsza to zaufanie obywateli, ale też szkodzi wizerunkowi Polski na scenie międzynarodowej. W związku z tym ma to wielowymiarowy wpływ na to, w jakim stanie polska gospodarka i polska obronność się znajdą – mówi prezes SAP Polska.

Jak wynika z „Barometru cyberbezpieczeństwa 2026” KPMG, w ubiegłym roku 96 proc. firm w Polsce doświadczyło przynajmniej jednego incydentu bezpieczeństwa – jest to wzrost o 13 pp. w ujęciu rocznym i rekordowy odczyt w dziewięcioletniej historii tego badania.

– Firmy, zarówno te duże, jak i małe i średnie, podchodzą w sposób poważny do zagrożeń cyberbezpieczeństwa. Zdają sobie sprawę, że dane, które posiadają, są ich naturalnym źródłem przewagi konkurencyjnej, w związku z tym w sposób naturalny myślą, w jaki sposób zabezpieczyć się przed cyberatakiem i zapewnić ciągłość działania przedsiębiorstwa. Ostatnie cztery lata, od lutego 2022 roku, pokazują, że Polska jest miejscem zmasowanych cyberataków – przypomina Piotr Ferszka. – Mamy kilka przykładów, kiedy okazały się one skuteczne, natomiast przy tej masie setek tysięcy ataków wydaje się, że przygotowanie i poziom zabezpieczeń jest na całkiem przyzwoitym poziomie.

Jak podaje CERT Polska, 29 grudnia 2025 roku doszło do skoordynowanych ataków wymierzonych w polską infrastrukturę energetyczną. Objęły one ponad 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych, spółkę prywatną z sektora produkcyjnego oraz elektrociepłownię dostarczającą ciepło dla blisko pół miliona odbiorców. Ataki miały charakter destrukcyjny i były wymierzone zarówno w systemy informatyczne, jak i urządzenia sterujące infrastrukturą przemysłową. Do incydentów doszło w okresie niskich temperatur i zamieci śnieżnych. Eksperci wskazują, że w przypadku elektrociepłowni atak poprzedziły przejęcie uprzywilejowanych kont i obecność napastników w systemach zakładu. Mimo skali działań nie doszło do przerw w dostawach energii, a system elektroenergetyczny zachował stabilność.

– To był dość poważny test i go przeszliśmy, natomiast to jest niestety niekończąca się historia. Powinniśmy na co dzień ulepszać nie tylko nasze technologie, ale i procedury, procesy, które pozwalają nam w sposób zwięzły i spójny trzymać dostęp do informacji, również edukować użytkowników, w jaki sposób nie ulegać socjotechnice i wyłudzeniom informacji – wskazuje prezes SAP Polska. – Pracownicy powinni czuć się odpowiedzialni za bezpieczeństwo w firmie, zarówno fizyczne, jak i cyber, ale chodzi też o procedury – jasno zdefiniowane, transparentne, prowadzące do tego, że każdy zna swoje miejsce w przypadku cyberzagrożenia czy zagrożenia fizycznego. Na te obszary trzeba zwracać uwagę i one leżą zdecydowanie w gestii każdego przedsiębiorcy.

Badanie firmy KPMG wskazuje, że w 2026 roku najwięcej miejsca w budżecie cyberbezpieczeństwa zajmą inwestycje w ochronę przed złośliwym oprogramowaniem, programy podnoszenia świadomości pracowników oraz bezpieczeństwo sieci wewnętrznej.

Jak wskazują eksperci, takie kompleksowe inwestycje przynoszą efekty w wielu wymiarach. Widać to m.in. w spadku średniego kosztu naruszenia bezpieczeństwa danych. Według „IBM Cost of a Data Breach Report 2025” w ubiegłym roku globalnie sięgnął on 4,4 mln dol., co oznacza spadek o 9 proc. w ujęciu rocznym. Głównymi przyczynami spadku były szybsze wykrywanie incydentów oraz skuteczniejsze działania mające na celu ich powstrzymanie i ograniczenie skutków. Szybkie przywracanie działania organizacji po atakach oraz ograniczanie skutków wycieku danych pozostają jednak jednym z najpoważniejszych wyzwań.

– Mamy wśród naszych klientów takie przypadki, gdzie przywrócenie podstawowej sprawności zajmowało dni, czasami godziny, natomiast przywrócenie pełnej sprawności i wykaraskanie się z problemów, które były związane choćby z kradzieżą danych i utratą reputacji, trwa często tygodniami, miesiącami i latami. W szczególności jeżeli mówimy o prywatnych przedsiębiorcach, których naturalną cechą jest konkurowanie na rynku polskim czy zagranicznym. Utrata reputacji bezpośrednio przekłada się na wyniki finansowe. Jej odbudowa, w przeciwieństwie do odbudowy technologicznej i proceduralnej, jest znacznie trudniejsza – podkreśla Piotr Ferszka.

Rozwój nowoczesnej gospodarki coraz bardziej zależy od zdolności do przyciągania i utrzymania naukowych talentów. W Polsce od 34 lat wspiera je program START Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. W tegorocznej edycji wyróżniono 100 młodych badaczy prowadzących prace m.in. nad przyszłością rynku pracy, bardziej zrównoważoną produkcją chemiczną oraz technologiami fotonicznymi i kwantowymi. Do konkursu zgłoszono 807 kandydatów, a łączna wartość stypendiów przekroczyła 3 mln zł.

– Wspieranie młodych talentów, głównie w dziedzinie nauki, to inwestowanie w przyszłość naszego kraju, gospodarki i kultury – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria prof. Krzysztof Pyrć, prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. – Program START wspiera młodych naukowców na bardzo różne sposoby, najbardziej oczywistym jest wsparcie finansowe. Jeszcze ważniejsze jest to, że stypendium jest pewnego rodzaju dowodem na doskonałość naukową.

Program START jest najstarszym w Polsce programem stypendialnym dla młodych naukowców reprezentujących wszystkie dziedziny nauki. Od 1993 roku Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznała ponad 4,3 tys. stypendiów o łącznej wartości ponad 102,5 mln zł.

– Zawsze się staramy, żeby wybierać tych najlepszych z różnych dziedzin, zawsze wspieramy całą naukę, począwszy od chemii, biologii, fizyki, matematyki, poprzez inżynierię, aż po humanistykę – mówi prof. Krzysztof Pyrć. – Te młode osoby, oprócz samego stypendium, otrzymają w przyszłości różnego rodzaju wsparcie, od mentoringu, czyli możliwości pracy z najwybitniejszymi naukowcami w naszym kraju, po wsparcie w postaci wyjazdu i możliwość networkingu. Co roku nominujemy z Polski sześć–siedem osób, które mogą wyjechać do Lindau, żeby się spotkać z noblistami.

Wyzwania dotyczą nie tylko konkurencji o talenty, ale również finansowania badań. Według danych GUS nakłady krajowe brutto na działalność badawczo-rozwojową (B+R) wyniosły w 2024 roku 51,5 mld zł, czyli o 3,1 proc. mniej niż rok wcześniej. Spadł także udział wydatków na B+R w PKB – z 1,56 proc. do 1,41 proc., a liczba podmiotów prowadzących działalność B+R zmniejszyła się o 3,7 proc. O rosnącej konkurencji o talenty świadczą również dane dotyczące umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego. Choć cudzoziemcy stanowili już 8,5 proc. wszystkich studentów w Polsce, raport Fundacji Edukacyjnej Perspektywy „Studenci zagraniczni w Polsce 2025” wskazuje, że liczba nowo przyjętych studentów zagranicznych spadła z 38,4 tys. do 32,4 tys. w ciągu dwóch lat.

– Obecnie nie tak wiele osób wyjeżdża już z Polski jak jeszcze dekadę czy dwie temu, natomiast ci najlepsi, najbardziej utalentowani bardzo szybko są wyciągani z kraju przez najlepsze uniwersytety i firmy. O te osoby musimy zawalczyć. Chociaż nie widać tego w statystykach, to musimy się zatroszczyć o największe talenty, które powinny wyjechać za granicę, żeby się uczyć, ale chcielibyśmy, żeby miały do czego wracać, kiedy zdobędą kontakty i doświadczenie, żeby budować Polskę – tłumaczy prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

O talenty konkurują dziś nie tylko uczelnie i instytuty badawcze. To właśnie młodzi naukowcy rozwijają rozwiązania, które mogą wpływać na funkcjonowanie rynku pracy czy transformację przemysłu. Wśród tegorocznych laureatów programu START są badacze zajmujący się m.in. skutkami pracy zdalnej, zieloną chemią i fotoniką.

Jedną z tegorocznych laureatek jest Agnieszka Kasperska z Uniwersytetu Warszawskiego. Jej badania koncentrują się na zmianach zachodzących na rynku pracy, w tym konsekwencjach pracy zdalnej oraz korzystania z urlopów rodzicielskich. Analizuje, jak decyzje związane z życiem rodzinnym wpływają na ocenę pracowników przez pracodawców oraz ich dalszą karierę zawodową.

– W naszych badaniach skupiamy się na tym, jak pracodawcy postrzegają ojców i matki, którzy biorą takie urlopy. Wyniki pokazują, że kobiety, które biorą krótsze urlopy, są w pewien sposób nagradzane na rynku pracy, natomiast mężczyźni, którzy biorą dłuższe urlopy, są karani. Te kary zazwyczaj są związane z niższym prawdopodobieństwem bycia zatrudnionym, gorszą płacą czy też gorszą ewaluacją w pracy – mówi Agnieszka Kasperska, doktorantka Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego.

Badaczka analizuje m.in. wpływ pracy zdalnej i urlopów rodzicielskich na kariery zawodowe. Jej wcześniejsze badania wykazały występowanie tzw. piętna elastyczności, czyli negatywnego postrzegania osób korzystających z pracy zdalnej. Obecnie koncentruje się na tym, jak pracodawcy oceniają kobiety i mężczyzn korzystających z urlopów rodzicielskich.

– Pracownicy często są postrzegani jako osoby, które nie pasują do idealnego obrazu pracownika, jeżeli korzystają z form elastycznego zatrudnienia. Idealny pracownik to często osoba, która jest zawsze aktywna, dostępna, aby pracować więcej, dłużej, jest to też osoba, dla której priorytetem jest praca. Jeżeli chodzi o urlopy rodzicielskie, działa podobny mechanizm – wskazuje laureatka programu.

Laureaci podkreślają, że programy takie jak START odgrywają istotną rolę zwłaszcza na początku kariery naukowej. Oprócz wsparcia finansowego pomagają budować rozpoznawalność w środowisku akademickim i dają większą swobodę w planowaniu dalszego rozwoju zawodowego.

– START to na pewno bardzo dobry gest uznania, co jest ważne zwłaszcza na początku kariery. Jest to również realne wsparcie finansowe, które może się przełożyć na większą swobodę w moich kolejnych krokach zawodowych. Na początku naszej kariery bardzo często czujemy presję związaną z publikacjami, jak również mniejsze bezpieczeństwo zawodowe – mówi Agnieszka Kasperska.

Nagrodzona dr inż. Anna Wolny z Politechniki Śląskiej rozwija z kolei rozwiązania z zakresu zielonej chemii. Jej celem jest ograniczenie wykorzystania toksycznych substancji oraz odpadów powstających podczas produkcji leków, kosmetyków czy materiałów przemysłowych.

– Przemysł chemiczny od dziesięcioleci wykorzystuje do swoich produkcji lotne rozpuszczalniki, toksyczne katalizatory oraz surowce kopalne, co generuje ogromne ilości odpadów. Moją odpowiedzią na te wyzwania jest zastosowanie inteligentnych materiałów katalitycznych opartych na enzymach oraz innowacyjnych materiałach, w tym nanomateriałach, do zrównoważonej produkcji związków chemicznych. Dodatkowo w moich procesach staram się wykorzystywać związki pochodzące z biomasy, a więc z odpadów – tłumaczy adiunktka Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej.

Jeden z uzyskanych przez laureatkę katalizatorów, wykorzystujących stały nośnik SILLP i ciecz jonową, osiągnął aż 97 proc. wydajności pracy w trybie ciągłym przez 432 godziny. To jeden z najlepszych wyników opisywanych dla tego typu rozwiązań.

– Najbardziej perspektywiczne wyniki, które otrzymałam, związane są z technologią otrzymywania estrów furfurylowych w sposób ciągły. Estry to bardzo szeroka gama związków wykorzystywana do produkcji kosmetyków, leków, materiałów specjalistycznych, których używamy na co dzień, a estry furfurylowe mają dodatkową wartość dodaną, ponieważ mogą być otrzymywane z biomasy lignocelulozowej, czyli z odpadów pochodzących z leśnictwa, rolnictwa czy produkcji żywności – dodaje dr inż. Anna Wolny.

Laureaci programu podkreślają, że na początku kariery naukowej szczególne znaczenie mają nie tylko środki na badania, ale również możliwość budowania rozpoznawalności w środowisku akademickim i międzynarodowych kontaktów.

– Program taki jak START jest bezcenny, ponieważ nie tylko daje wsparcie finansowe, ale daje też poczucie, że to, co robimy, jest przez kogoś doceniane. Jeżeli młody naukowiec zastanawia się, czy kontynuować karierę naukową, czy przejść do przemysłu, to po otrzymaniu takiego wyróżnienia decyzja jest znacznie łatwiejsza – ocenia laureatka.

W gronie wyróżnionych znalazła się również dr Katarzyna Rechcińska z Sieci Badawczej Łukasiewicz, zajmująca się fotoniką i technologiami kwantowymi. Rozwijane przez nią rozwiązania mogą znaleźć zastosowanie m.in. w nowej generacji czujników, laserów oraz systemów komunikacji optycznej.

– Obecnie w laserach światłowodowych są wykorzystywane materiały domieszkowane jonami ziem rzadkich, co zawęża zakresy spektralne emisji laserów światłowodowych. Jeżeli moglibyśmy stworzyć takie lasery wykorzystujące inny rodzaj materiału jak kropki kwantowe, których rozmiar można modyfikować, to dzięki temu moglibyśmy się precyzyjnie dopasowywać do różnych zakresów długości fal światła emitowanego – mówi badaczka z Zakładu Fotoniki Instytutu Geofizyki Wydziału Fizyki UW, Sieci Badawczej Łukasiewicz – Instytutu Mikroelektroniki i Fotoniki.

Fotonika jest uznawana za jedną z kluczowych technologii wspierających rozwój nowoczesnej telekomunikacji, medycyny, systemów pomiarowych i technologii kwantowych. Badania nad nowymi źródłami światła i światłowodami mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie m.in. w diagnostyce medycznej, czujnikach środowiskowych czy szybkiej transmisji danych.

W tegorocznej edycji programu START największą grupę laureatów stanowili przedstawiciele nauk biologicznych, medycznych i nauk o Ziemi. W gronie nagrodzonych znaleźli się również badacze rozwijający technologie kwantowe, fotonikę czy nowoczesne materiały.

– Dzięki właśnie takim programom jak START kariera naukowa może być atrakcyjniejsza i motywować ludzi do tego, żeby odkrywać świat i żeby nie tracić ciekawości, którą się ma jako dziecko – podkreśla dr Katarzyna Rechcińska.

Bielik to jeden z polskich modeli językowych AI, który w odróżnieniu od zagranicznych jest wyspecjalizowany w języku polskim. Jego przewagą dla krajowych użytkowników jest to, że można go uruchomić lokalnie, na własnej infrastrukturze, bez konieczności wysyłania danych na zewnątrz. Twórcy Bielika na czerwiec zapowiedzieli premierę nowej wersji, która będzie obsługiwać 50 języków, w tym chiński i arabski.

– Zainteresowanie projektem Bielik jest dość duże. Dlaczego? Po pierwsze, jest to mały, kompaktowy model, co jest jego zaletą. Możemy go uruchomić na własnej infrastrukturze, a wszędzie tam, gdzie jest tajemnica państwowa, bankowa, medyczna, tam jest potrzeba używania modeli na własnej infrastrukturze. Bielik jest odpowiedzią na tę potrzebę – mówi agencji Newseria Sebastian Kondracki, prezes Bielik.AI.

Jak wskazuje Ministerstwo Cyfryzacji, wiele narzędzi AI uprzywilejowuje języki dominujące, podczas gdy użytkownicy mówiący językami „mniejszymi” mają dostęp do gorzej działających modeli lub do żadnych narzędzi w swoim języku. Wyspecjalizowane modele narodowe mają tę lukę zniwelować. Polskie modele LLM (ang. Large Language Models) rozumieją polski język, kulturę i kontekst, a także działają lokalnie. Rozwijane są przede wszystkim na podstawie polskojęzycznych zbiorów danych i dziedzictwa kulturowego.

– Specjalizacja w języku polskim powoduje też, że Bielik najlepiej radzi sobie w polskich zadaniach, prawie, niuansach językowych, na przykład gdy pojawia się język potoczny – wyjaśnia Sebastian Kondracki. – Jego popularność jest na tyle duża, że mamy 2,8 mln pobrań i wyprzedziliśmy w ostatnim miesiącu Mistrala. To jest alternatywa francuska, która ma bardzo dużo modeli, ale w modelach kompaktowych miesięczna liczba pobrań była większa w Bieliku.

Bielik.AI to rodzina europejskich otwartoźródłowych modeli językowych. Od początku 2026 roku obsługuje 30 języków europejskich i stanowi część ekosystemu europejskich projektów społecznych, takich jak Eskadra Bielik, czyli budowania kompetencji twórców agentów AI w całej Polsce, a także Obywatel Bielik. To obywatelska inicjatywa rozwijająca multimodalną, inkluzywną i dostępną dla wszystkich sztuczną inteligencję.

– Bardzo ważne jest to, że Bielik już nie musi pracować na własnej infrastrukturze tylko w polskich firmach, ale także zagranicznych. W czerwcu chcemy jeszcze wypuścić wersję 3.1, która będzie miała 50 języków, łącznie z chińskim i arabskim – tłumaczy prezes Bielik.AI. – Rozwijamy się, a to jeszcze nie koniec. Organizujemy bardzo dużo edukacyjnych spotkań, konferencji, m.in. w listopadzie odbędzie się Bielik Summit. Dużo się więc dzieje, nie tylko w obszarze modeli, ale też budowania kompetencji cyfrowych związanych ze sztuczną inteligencją.

Zgodnie z zapowiedziami 26 listopada 2026 roku odbędzie się Bielik Summit, gdzie na czterech scenach ma wystąpić 120 prelegentów z Polski i zagranicy. Uczestnicy będą mogli się zapoznać z ponad 200 case studies wykorzystania AI, Bielika i modeli kompaktowych w biznesie i administracji publicznej.

Bielik.AI został opracowany, aby wspierać polskie przedsiębiorstwa w przetwarzaniu danych, a także zwiększać efektywność operacyjną dzięki automatyzacji procesów obsługi klienta, analizie danych oraz wsparciu dokumentacji urzędowej.

– Główne zastosowania są w tych obszarach, gdzie modele kompaktowe są silne. Po pierwsze więc – język polski. Jest bardzo dużo zastosowań w upraszczaniu języka. Kiedy chcemy uprościć bardzo biurokratyczny tekst, na przykład dla seniorów, Bielik fantastycznie sobie radzi. Nawet tak dobrze, że jest aplikacja Proste Pismo stworzona na Bieliku przez poznańskich naukowców – wyjaśnia Sebastian Kondracki..

Proste Pismo to narzędzie do upraszczania warstwy językowej pism urzędowych, powstałe przy współpracy z językoznawcami z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Urzędem Miasta Poznania oraz specjalistami z Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego. Aplikacja wspierała m.in. upraszczanie treści publikowanych na stronie polskiej prezydencji w Radzie UE oraz w innych materiałach związanych z komunikacją.

– Po drugie, tam gdzie jest duża wolumetria danych, kiedy musimy przetworzyć ogromne ilości danych, np. e-commerce, Bielik świetnie sobie radzi, ponieważ nie płacimy za każde słowo czy token. Im więcej produktów musimy przetworzyć, tym większe rachunki, tzw. paragony grozy. Pobieramy go bezpłatnie, musimy zainwestować w infrastrukturę, ale już nie płacimy za każde przetworzenie. Bielik sprawdza się więc tam, gdzie jest dużo danych, dokumentacji, produktów – zaznacza ekspert. – Również wszelkich danych wrażliwych. Na Bieliku powstają aplikacje, które wspierają rejestrację pacjentów. Może  on przetwarzać dane medyczne bez wysłania ich do chmury.

Bielik.AI został stworzony przez Fundację SpeakLeash we współpracy z naukowcami i Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH, które udostępniło zasoby obliczeniowe dwóch superkomputerów: Heliosa i Atheny. Modele mają charakter open source lub działają na przystępnych licencjach, dlatego każdy może je pobrać, używać i rozwijać, dostosowując do własnych potrzeb. Na jego bazie można budować modele wyspecjalizowane, np. medyczne. Bielik.AI został objęty patronatem przez Ministerstwo Cyfryzacji, a wspierają go firmy.

– Pamiętajmy, że my nie jesteśmy firmą, tylko fundacją. Za dnia pracujemy w biznesie, a wieczorami trenujemy Bielika. Nie stoją za nami ogromne kapitały i fundusze inwestycyjne. Utrzymujemy się ze sponsorów i patronów. Oczywiście największym wyzwaniem jest to, żeby polski biznes nas wspierał również finansowo – podkreśla Sebastian Kondracki. – Drugą rzeczą jest to, żeby ludzie, którzy zaczynają używać sztucznej inteligencji i Bielika, dzielili się z nami opinią z uzasadnieniem. Powtarzam, że potrzebujemy bardzo dużo kciuków w dół i niech ktoś nam powie, że w niektórych obszarach powinniśmy jeszcze coś ulepszyć. To jest największa wiedza, której potrzebujemy, żeby Bielik był coraz lepszy i pracował sprawnie w biznesie.

Jak podkreśla, działanie w takim modelu daje twórcom elastyczność, która jest konieczna w pracach nad AI.

– Jeśli chodzi o wsparcie z sektora publicznego czy od państwa, my je dostajemy w formie tego, że możemy trenować na polskich superkomputerach. To jest duże wsparcie. Natomiast nie staramy się o duże dotacje czy granty, bo musielibyśmy mieć stały harmonogram, a w sztucznej inteligencji wszystko dzieje się tak szybko, że musimy się poruszać bardzo elastycznie – wyjaśnia prezes Bielik.AI. – Wystarczy, że gdzieś na świecie pojawi się nowy artykuł naukowy i my już musimy zacząć trening w tych obszarach. Gdybyśmy mieli grant z harmonogramem na dwa–trzy lata, bardzo trudno byłoby nam o tę elastyczność. Moc obliczeniowa i dane są nam potrzebne od państwa, czasami obywateli, natomiast będziemy się starać realizować to z własnych środków czy też od sponsorów.

– Przyspieszenie transformacji energetycznej w Polsce wymaga skoku technologicznego, który nie będzie możliwy bez większego zaangażowania polskich naukowców i ścisłej współpracy z biznesem – ocenił minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek podczas Dnia Innowacji PGE. Energetyczna spółka w trakcie tego wydarzenia podpisała umowy z dziewięcioma uczelniami i instytutami naukowymi, które mają wspierać realizację wspólnych projektów, przyspieszyć testowanie innowacji i ich wdrożenia na rynek. Mowa o pracach w zakresie m.in. OZE, magazynów energii, zielonych paliw czy cyberbezpieczeństwa infrastruktury.

– Komercjalizacja badań naukowych, użycie ich w szeroko rozumianym przemyśle i gospodarce to jest kierunek, na który stawia Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale przede wszystkim cała polska nauka i środowisko akademickie. Jesteśmy 20. gospodarką na świecie i chcemy być w tym rankingu jeszcze wyżej, a nie odbędzie się to bez polskich naukowców, komercjalizacji badań naukowych i współpracy nauki z przemysłem czy biznesem – mówi agencji Newseria Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego. – Dzień Innowacji na PGE Narodowym był wydarzeniem, które miało na celu połączyć biznes, gospodarkę i przemysł z polską nauką i naukowcami.

Podczas Dnia Innowacji PGE 2026 energetyczna spółka podpisała umowy ramowe o współpracy w zakresie innowacji z dziewięcioma ośrodkami akademickimi: Politechniką Krakowską, Politechniką Warszawską, Instytutem Technologii Paliw i Energii, Instytutem Maszyn Przepływowych PAN, Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie, Instytutem Energetyki – Państwowym Instytutem Badawczym, Politechniką Gdańską, Politechniką Łódzką i Politechniką Wrocławską. Przedstawiciele PGE podkreślają, że jest to początek nowego etapu strategicznej współpracy ze środowiskiem naukowym oraz partnerami instytucjonalnymi, ukierunkowanej na wspólne budowanie nowoczesnego, bezpiecznego i konkurencyjnego sektora energetycznego.

– Umowy te umożliwią nam bardzo dobrą współpracę i zwiększenie możliwości zarówno testowania, jak i szybszego wdrażania rozwiązań innowacyjnych przez polską myśl techniczną – wyjaśnia Dariusz Lubera, prezes PGE Polskiej Grupy Energetycznej. – Współpraca z polskimi uczelniami jest dla nas bardzo ważna. Trwa już od wielu lat, ale w tej chwili przyjmuje charakter formalny.

– To krok w kierunku szybszego wdrażania innowacji, skuteczniejszego wykorzystania krajowego potencjału badawczo-rozwojowego i budowy nowoczesnej, bezpiecznej energetyki – podkreśla Marcin Kulasek.

Jak podsumował minister nauki i szkolnictwa wyższego, wydarzenie to udowadnia, że polska nauka i energetyka grają do jednej bramki. Bez potencjału uczelni i instytutów naukowych trudno będzie wykonać skok technologiczny potrzebny do transformacji energetycznej.

– Transformacja energetyczna jest wielkim procesem, który nie miał odzwierciedlenia wcześniej w historii polskiej energetyki, dlatego innowacje w sposób znakomity mogą ją przyspieszyć, przede wszystkim w zakresie szybszego testowania, a później wdrażania zgodnie z potrzebami biznesowymi Grupy PGE. To przestrzeń, w której krajowe uczelnie, instytuty badawcze i zespoły inżynierskie mogą realnie kształtować przyszłość polskiego sektora energetycznego. Dlatego właśnie w Grupie PGE konsekwentnie stawiamy na local content, rozumiany nie tylko jako współpraca z polskimi firmami, ale także jako aktywne włączanie polskich kompetencji w tworzenie i wdrażanie nowoczesnych rozwiązań, które będą fundamentem bezpiecznej i konkurencyjnej energetyki – mówi Dariusz Lubera.

Według zapowiedzi współpraca obejmie zarówno duże projekty technologiczne, jak i mniejsze inicjatywy usprawniające codzienne funkcjonowanie organizacji. Chodzi m.in. o rozwiązania w zakresie magazynowania energii, integracji odnawialnych źródeł energii, cyfryzacji i wykorzystania sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, zielonych paliw, rozwiązań dla ciepłownictwa, elektromobilności, gospodarki obiegu zamkniętego czy poszukiwania nowych materiałów i technologii dla infrastruktury energetycznej.

– Współpraca uczelni wyższych z Grupą PGE jest bardzo ważna i mam nadzieję, że przyniesie bardzo wiele korzyści dla obu stron. Przede wszystkim jest w stanie dostarczyć dla przemysłu nowe rozwiązania, które są rozwijane w warunkach laboratoryjnych przez pracowników uczelni. Dla uczelni powinna z kolei przynieść możliwość weryfikowania i rozwijania swoich rozwiązań dzięki współpracy z rzeczywistymi obiektami – tłumaczy dr hab. inż. Paweł Madejski z Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

– W Instytucie Energii na Politechnice Gdańskiej prowadzimy sporo prac, które naszym zdaniem będą bardzo użyteczne dla PGE, zarówno w zakresie energetyki rozproszonej, jak i wielkoskalowej, wykorzystania energii odpadowej, magazynów energii, również tych cieplnych. Chcielibyśmy to realizować tak, żeby skorzystał na tym odbiorca końcowy. Stąd bardzo cenna dla nas współpraca z PGE, bo jest to duży podmiot, który, po pierwsze, ma możliwości finansowania, po drugie, jest w stanie bardzo precyzyjnie przekazać informacje, czego oczekuje klient i co podnosi bezpieczeństwo – mówi dr hab. inż. Jacek Kropiwnicki, profesor Politechniki Gdańskiej.

Dzięki zawartym porozumieniom PGE oraz partnerzy naukowi zyskują możliwość realizacji wspólnych projektów innowacyjnych, ale także aplikowania o krajowe i europejskie środki pomocowe na działalność badawczo-rozwojową. Współpraca obejmie również tworzenie laboratoriów, platform testowych i środowisk demonstracyjnych dla najnowszych technologii, co pozwoli na szybszą weryfikację nowych rozwiązań w warunkach zbliżonych do rzeczywistych oraz ich sprawniejsze wdrażanie w spółkach Grupy PGE.

– Grupa PGE działa w skali, w której każdy procent poprawy efektywności i jakości ma realne znaczenie biznesowe. Ponad 61 mld zł przychodów, ponad 55 TWh wyprodukowanej energii elektrycznej i blisko 41 TWh energii dystrybuowanej w 2025 roku pokazują, że potencjał do wdrażania innowacji jest ogromny – podkreślił podczas Dnia Innowacji Piotr Dziubałtowski, wiceprezes PGE ds. wsparcia i rozwoju.

– Sam Dzień Innowacji PGE, jak również podpisanie umów ramowych z dziewięcioma instytucjami naukowo-akademickimi są kluczowe z punktu widzenia przyjętej przez Grupę Kapitałową PGE strategicznej agendy badawczo-rozwojowej. Jest to jeden z fundamentów współpracy zewnętrznej oraz budowy obszaru B+R i innowacji w ramach Grupy PGE – mówi Paweł Kaszubski, dyrektor Departamentu Rozwoju i Zarządzania Innowacjami w PGE.

Przyjęty 8 czerwca br. przez rząd Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 roku z perspektywą do 2040 roku (KPEiK) zakłada stopniowy wzrost nakładów i optymalne kierowanie środków na B+R w obszarach transformacji do gospodarki neutralnej klimatycznie. Bardzo istotnym zmianom podlegać będą m.in. energetyka, ciepłownictwo, budownictwo czy też przemysł. Ich skuteczna realizacja będzie wymagała wzmocnienia potencjału ośrodków akademickich jako centrów tworzenia i transferu wiedzy oraz innowacji. 

Zdaniem przedstawicieli branży logistycznej niskoemisyjne dostawy przesyłek są jednym z wiodących trendów, który będzie zyskiwał na znaczeniu. Firmy inwestują w elektryczne pojazdy i nowe rozwiązania dla logistyki miejskiej, chcąc ograniczać emisje i poprawiać efektywność transportu. DACHSER, który w tym roku obchodzi 20-lecie obecności w Polsce, w ubiegłym roku uruchomił w aglomeracji warszawskiej strefę dostaw realizowanych elektrycznymi pojazdami i zapowiada dalszy rozwój bezemisyjnych połączeń.

– Dostawy do aglomeracji miejskiej za pomocą pojazdów niskoemisyjnych to przyszłość logistyki. Idealnie wpisuje się to w rozwój logistyki miejskiej i tego oczekują nasi klienci. Bacznie obserwujemy rozwój technologii i stopniowo wdrażamy tego typu rozwiązania w naszym łańcuchu dostaw. To trend, który będzie się rozwijał i w najbliższym czasie będziemy coraz częściej obserwowali tego typu pojazdy na naszych drogach – zapowiada w rozmowie z agencją Newseria Seweryn Zawko, kierownik oddziału DACHSER Warszawa.

Jak podkreśla, zielone rozwiązania to jeden z kierunków rozwoju warszawskiego oddziału firmy logistycznej DACHSER, która w tym roku świętuje 20-lecie działalności w Polsce. Warszawski oddział był jedną z pierwszych uruchomionych lokalizacji. W 2013 roku przeniósł się do aktualnej siedziby w Brwinowie, a w 2024 roku poszerzono jego przestrzeń magazynową o 30 proc. 

– Zaczynaliśmy w zespole 11 pracowników, bardzo dynamicznie rozwijając nasze usługi – zaznacza Seweryn Zawko.

Jak wynika z analizy PEVO Index, na koniec marca 2026 roku flota całkowicie elektrycznych samochodów dostawczych i ciężarowych w Polsce zwiększyła się do 11 621. To oznacza wzrost o 36 proc. r/r. Raport PwC „W labiryncie dekarbonizacji” wskazuje, że w UE transport drogowy odpowiada za blisko trzy czwarte śladu węglowego sektora transportu. Jednocześnie jest najczęściej wybieranym środkiem przewozu osób i towarów, co czyni go priorytetem w strategiach klimatycznych UE. Dekarbonizacja dróg to nie tylko wyzwanie technologiczne, ale również społeczna i infrastrukturalna rewolucja. Przyszłością transportu drogowego jest napęd elektryczny ze względu na wysoką efektywność energetyczną, zaawansowanie technologiczne i rosnącą dostępność infrastruktury.

– Przyszłość logistyki to zdecydowanie optymalizacja procesów oraz inwestycja w środki niskoemisyjne. W kolejnych latach będziemy inwestowali w połączenia liniowe między naszymi oddziałami, zasilając je środkami transportu o niskiej emisji – podkreśla kierownik oddziału DACHSER Warszawa.

Na koniec 2025 roku bezemisyjne dostawy DACHSER realizował w 25 europejskich miastach, korzystając z 60 pojazdów elektrycznych i 13 rowerów cargo. Tylko w ubiegłym roku pojazdy te pokonały łącznie ok. 1,8 mln km bez emisji gazów cieplarnianych, czyli średnio ok. 7 tys. km dziennie, uwzględniając dni robocze. Dzięki temu udało się ograniczyć emisję o ok. 1 tys. t CO₂e. Program DEFD jest także odpowiedzią na rosnącą liczbę zakazów wjazdu pojazdów spalinowych do centrów europejskich miast.

– W DACHSER transport drogowy to podstawa, ale bez transportu lotniczego i morskiego nie bylibyśmy w stanie obsłużyć całego łańcucha dostaw naszych klientów. Dlatego wsłuchujemy się w ich potrzeby i staramy się sprostać ich oczekiwaniom – mówi Seweryn Zawko. – Obecnie sytuacja transportu morskiego i lotniczego, które pełnią ważną rolę w całym łańcuchu dostaw, jest bardzo skomplikowana. Wszyscy obserwujemy sytuację geopolityczną. Widzimy, co się dzieje w cieśninie Ormuz i jak to wpływa na ceny paliw lotniczych. Ma to bezpośredni wpływ na cenę frachtu dla naszych klientów oraz dostępność środków transportu.

– Oddział jest zlokalizowany w Brwinowie, w miejscu, gdzie mamy bardzo dobry dostęp do dróg i autostrad. Dzięki temu dobrze komunikujemy się z naszą całą siecią. Nasi klienci z regionu Mazowsza i Podlasia mają gwarancję, że odebrane dzisiaj przesyłki tego samego dnia wyjdą również z naszego oddziału. Tym samym poprawiamy czas ich dostawy – podkreśla Joanna Kowalska, regionalny kierownik sprzedaży w DACHSER Warszawa.

Oddział w Brwinowie rozwija obsługę produktów spożywczych typu ambient food, ma też certyfikat w zakresie HACCP. Wzmacnia także kompetencje w obsłudze produktów ekologicznych, jak również rozwija obszar obsługi sieci handlowych.

– Nie koncentrujemy się na konkretnej branży. Dzięki wysokim standardom operacyjnym i spójnym procedurom jesteśmy w stanie obsłużyć klientów z bardzo różnych branż: od ambient food, przez DIY, po branżę chemiczną – zaznacza Joanna Kowalska.

Z raportu Eurowag wynika, że technologie takie jak sztuczna inteligencja, zintegrowane systemy zarządzania flotą czy automatyzacja administracyjna są fundamentem codziennej działalności firm z branży transportowej.

– Klienci oczekują dziś od firm logistycznych prostoty rozwiązań, oszczędności czasu i niezawodności. Szukają rozwiązania, które oszczędzi im czas, uprości procesy oraz zapewni dobrą komunikację z operatorem. Dzięki temu są spokojni, wiedzą, co się dzieje z ich przesyłkami, w związku z tym mogą się zająć swoim biznesem – mówi regionalny kierownik sprzedaży w DACHSER Warszawa. – Od pół roku udostępniamy naszym klientom nowoczesną platformę do składania zleceń i zarządzania całym transportem. Dzięki temu klient może śledzić swoją przesyłkę w czasie rzeczywistym, sprawdzić, na jakim etapie jest jego zlecenie, a cały proces jest dużo prostszy i bardziej intuicyjny niż wcześniej.

Mimo trudnej sytuacji rynkowej przedsiębiorstwa przemysłowe nie chcą wstrzymywać inwestycji. Jak wynika z raportu ABB Trends 2026/2027, blisko siedem na 10 firm planuje utrzymać lub zwiększyć nakłady. Motywacją są m.in. wysokie ceny energii, na które zwraca uwagę połowa badanych przedsiębiorstw. Jako priorytety inwestycyjne firmy wskazują efektywność energetyczną, automatyzację produkcji, sztuczną inteligencję i cyberbezpieczeństwo.

Szeroko rozumiany przemysł odpowiada dziś za ponad 20 proc. polskiego PKB, około 45 proc. eksportu i 4 mln miejsc pracy. Jego kondycja coraz mocniej zależy jednak od zdolności firm do automatyzacji produkcji, wykorzystania danych, ograniczania kosztów energii i wdrażania nowych technologii. Przedsiębiorstwa, które pozostaną na etapie punktowych wdrożeń i pilotaży, mogą w kolejnych latach zacząć tracić przewagę wobec konkurentów.

– Na dalszy proces cyfryzacji najbardziej powinno wpływać dążenie firm do optymalizacji kosztów. Cyfryzacja pozwala na analizę procesów, wdrażanie nowych, efektywnych rozwiązań, a to jest konieczne, żeby firma mogła się rozwijać i zachować konkurencyjność na rynku – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Stanisław Tański, prezes ABB Sp. z o.o.

W badaniu ABB, przeprowadzonym na 145 przedstawicielach polskiego przemysłu, 51 proc. z nich ocenia poziom automatyzacji w swojej organizacji jako minimalny lub niski. Wprawdzie prawie połowa korzysta z systemów SCADA/DCS, służących do monitorowania, sterowania i automatyzacji procesów przemysłowych, ale w wielu przypadkach są to rozwiązania wdrożone ponad 10 lat temu. To nie pozwala firmom w pełni efektywnie zarządzać energią i kosztami produkcji.

– Podstawowym problemem jest obecnie sytuacja na rynku energetycznym, związana z cenami energii, ale również bezpieczeństwem i stabilnością jej dostaw. Są to równocześnie, jak pokazuje nasze badanie, główne obszary planowanych inwestycji – wskazuje Stanisław Tański.

Na problem wysokich kosztów energii i surowców wskazuje 48 proc. badanych firm, a 68 proc. postrzega je jako zagrożenie dla własnej rentowności. W takich warunkach firmy coraz rzadziej próbują przenosić rosnące koszty na klientów. Zamiast tego szukają trwałych źródeł oszczędności – przede wszystkim poprzez zastosowanie technologii.

Z raportu ABB Trends 2026/2027 wynika, że 35 proc. przedsiębiorstw przemysłowych w Polsce planuje zwiększyć nakłady inwestycyjne, a 33 proc. zamierza utrzymać je na obecnym poziomie. 60 proc. respondentów planuje inwestycje w modernizację infrastruktury elektroenergetycznej.

– Na pierwszym miejscu priorytetów inwestycyjnych, z racji sytuacji rynkowej i dynamicznie zmieniających się cen energii, plasuje się efektywność energetyczna. Wychodzimy naprzeciw tym potrzebom i jesteśmy gotowi do współpracy w tym zakresie. Posiadamy szerokie portfolio rozwiązań, które umożliwia zwiększanie efektywności procesów produkcyjnych – mówi Sebastian Skała, dyrektor biznesu Systemów Napędowych w ABB w Polsce.

W obszarze efektywności energetycznej, którą jako priorytet wskazuje ok. 40 proc. respondentów, do tej pory inwestycje obejmowały głównie rozwiązania pozwalające na bieżący monitoring zużycia energii oraz odnawialne źródła energii. Znacznie rzadziej inwestycje skupiały się na wysokowydajnych silnikach elektrycznych czy magazynach energii.

Na drugim miejscu wśród priorytetów są automatyzacja i cyfryzacja. W obszarze automatyki dominują rozwiązania zwiększające kontrolę nad procesami i ograniczające ryzyko przestojów. Nowoczesne systemy SCADA/DCS wdrożyła prawie połowa przedsiębiorstw, a zdalny monitoring i diagnostykę urządzeń – 45 proc.

Jak podkreślają eksperci, to pokazuje, że polskie firmy zbudowały już fundamenty cyfryzacji, ale dopiero zaczynają wykorzystywać dane do predykcyjnego zarządzania procesami i automatyzacji decyzji operacyjnych. W tym modelu coraz większą rolę będą odgrywać takie technologie jak sztuczna inteligencja, analityka danych oraz głębsza integracja systemów IT i OT.

– Mamy też widoczne inwestycje w cyberbezpieczeństwo – to jest coraz wyraźniejszy trend, ponieważ automatyzacja i cyfryzacja wymagają prawidłowego zabezpieczenia procesów produkcyjnych oraz danych – dodaje Sebastian Skała

Z raportu ABB wynika, że ponad jedna trzecia firm miała już do czynienia z incydentami cyberbezpieczeństwa, a niemal drugie tyle stwierdziło, że woli się w tej kwestii nie wypowiadać. Siłą rzeczy przedsiębiorcy planują zwiększać inwestycje również w tym obszarze.

Coraz większe znaczenie zyskuje także sztuczna inteligencja, choć jej wykorzystanie nadal pozostaje ograniczone. Dane Eurostatu pokazują, że europejskie przedsiębiorstwa wciąż wykorzystują AI w ograniczonym stopniu. W 2025 roku mniej niż 20 proc. przedsiębiorstw w UE (w większości przypadków są to duże firmy) wykorzystywało technologie sztucznej inteligencji.

– AI powoli wdziera się w sferę przemysłu. Ten trend będzie się dynamicznie rozwijał. Musimy tylko dać mu nieco czasu – mówi dyrektor biznesu Systemów Napędowych w ABB w Polsce.

Polacy chcą być zamożni, ale wielu z nich wciąż nie inwestuje swoich oszczędności. Z raportu Erste TFI „Pokolenia na rynku inwestycji” wynika, że blisko co czwarty nieinwestujący deklaruje, że chciałby wejść na rynek inwestycyjny. 35 proc. nie wie jednak, od czego zacząć. Głównymi barierami są także obawy przed utratą pieniędzy i oszustwem oraz przekonanie, że do inwestowania potrzebny jest duży kapitał.

– Brak znacznego kapitału jako bariery w inwestowaniu to mit, który chcemy obalić. 49 proc. nieinwestujących Zetek i 64 proc. spośród pokolenia baby boomers wierzy, że bez dużych pieniędzy nie da się inwestować. Tymczasem po wejściu na rynek myślenie się zmienia – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Marcin Groniewski, prezes Erste TFI.

Po rozpoczęciu inwestowania taką opinię podtrzymuje tylko 36 proc. spośród Zetek i 39 proc. z pokolenia baby boomers.

– Problem w tym, że ludzie mają oszczędności, ale nie traktują ich jako kapitału inwestycyjnego. Bariera jest mentalna, nie finansowa – podkreśla ekspert.

Badanie wskazuje, że największe bariery wejścia na rynek inwestycyjny mają charakter emocjonalny. Dwie trzecie osób, które nie inwestują, obawia się utraty pieniędzy. Podobny odsetek wskazuje na ryzyko oszustwa. Autorzy badania podkreślają, że obawy często pojawiają się jeszcze przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji inwestycyjnej.

Blisko co czwarta osoba, która do tej pory nie inwestowała, zamierza to zmienić w najbliższym czasie. Największą gotowość deklarują przedstawiciele pokolenia Z. Dla nich główną barierą jest niewiedza na temat pierwszych kroków. Dla młodszych uczestników rynku źródłem wiedzy i impulsem do rozpoczęcia inwestowania stają się media społecznościowe, które wskazało 23 proc. nowych inwestorów. Wbrew stereotypom młodzi nie są też grupą szczególnie skłonną do ryzyka. Połowa inwestujących Zetek wybiera rozwiązania uznawane za bezpieczne, a 28 proc. – za te bardziej ryzykowne. Wśród młodych inwestorów większą popularnością cieszą się więc obligacje, które wskazuje 24 proc. badanych, niż kryptowaluty, które wybiera 14 proc.

Milenialsi to najbardziej świadoma i aktywna grupa inwestorów, którzy traktują tę aktywność jako standard higieny finansowej, myśląc o zabezpieczeniu dzieci, stabilizacji i odkładaniu na emeryturę. Z kolei przedstawiciele pokolenia X częściej dysponują środkami pozwalającymi inwestować, jednak odkładają decyzję o wejściu na rynek ze względu na trudny i hermetyczny język finansowy. Dla baby boomers inwestowanie nadal wiąże się ze zbyt dużym ryzykiem. Są skupieni na zabezpieczeniu na czarną godzinę i na najbardziej tradycyjnych instrumentach oszczędzania.

– Jednym z najbardziej interesujących wniosków z naszego badania jest to, że kluczowa linia podziału na polskim rynku nie przebiega między pokoleniami, lecz między tymi, którzy inwestują, a tymi, którzy tego nie robią. Potwierdzają to także obserwacje z naszej codziennej pracy – wskazuje prezes Erste TFI. – Dla inwestorów inwestowanie kojarzy się z satysfakcją, ciekawością i nadzieją. Dla nieinwestujących – ze stresem, niepewnością i lękiem. 

Obie te grupy, niezależnie od wieku, różnią się także perspektywą i postawą wobec finansów. Przykładowo regularne oszczędzanie deklaruje 83 proc. nowych inwestorów i 39 proc. nieinwestujących. Średnia deklarowana miesięczna kwota oszczędności wynosi odpowiednio 2108 zł i 745 zł. Co trzeci nieinwestujący przyznaje, że w ciągu ostatniego roku nie odłożył żadnych dodatkowych pieniędzy.

– Gdy pytaliśmy, co poszczególne osoby zrobiłyby z dodatkowymi 5 tys. zł, inwestujący znacznie częściej wskazywali na aktywne zarządzanie kapitałem – mówi Marcin Groniewski.

Różnice widać również w poziomie zgromadzonych oszczędności. Wśród nowych inwestorów 62 proc. deklaruje oszczędności przekraczające 10 tys. zł, podczas gdy w grupie nieinwestujących taki poziom zgromadzonych środków posiada 21 proc. badanych. Jak wynika z raportu (dostępnego na stronie www.erste.pl/tfi), inwestujący częściej odkładają pieniądze na konkretne cele, takie jak zabezpieczenie emerytalne, zakup nieruchomości czy edukacja dzieci. Wśród osób nieinwestujących dominują natomiast oszczędności gromadzone „na czarną godzinę”.

– Polacy potrzebują prostszych procesów i przekonania, że warto zainwestować nawet 10 zł. Jako branża mamy obowiązek upraszczać język, skracać drogę do pierwszej inwestycji i budować zaufanie – podkreśla prezes Erste TFI.

Stany Zjednoczone dokonują przeglądu swojej obecności wojskowej w Europie. Z jednej strony pojawiły się zapowiedzi ograniczenia liczebności sił wojskowych w Niemczech,  z drugiej – wysłania do Polski dodatkowych 5 tys. żołnierzy. Jak podkreśla prof. Andrew Michta, amerykański politolog, USA oczekują od europejskich sojuszników wzięcia większej odpowiedzialności za swoją obronę i inwestycji w zbrojenia. Na razie zdolności Europy odstraszania wrogów nie są wystarczające.

– Stany Zjednoczone najprawdopodobniej nie będą zmieniać swoich relacji z krajami Europy. Będzie redukcja żołnierzy. Jedna brygada już została ogłoszona i wyjdzie z Niemiec. Pozostaje kwestia tego, gdzie zostanie przesłana. Ale uważam, że jeśli chodzi o dwustronne relacje, tu nadal w żywotnym interesie zarówno Stanów Zjednoczonych, jak i Europy leży, żeby kontrolować dostęp przez Atlantyk. To będzie kontynuowane – mówi agencji Newseria prof. Andrew Michta, politolog, profesor studiów strategicznych w Hamilton School na Uniwersytecie Stanu Floryda.

1 maja br. Pentagon oświadczył, że Stany Zjednoczone wycofają 5 tys. żołnierzy z baz wojskowych w Niemczech. Proces ten ma zająć od sześciu do 12 miesięcy. Rzecznik Pentagonu Sean Parnell 20 maja br. wydał oficjalne oświadczenie o zredukowaniu całkowitej liczby Brygadowych Zespołów Bojowych USA w Europie z czterech do trzech. Oznacza to powrót do stanu z 2021 roku. Według amerykańskiej administracji to efekt przeglądu obecności wojskowej Stanów Zjednoczonych na kontynencie europejskim i nowych priorytetów w polityce zagranicznej. Poinformowano wówczas o tymczasowym opóźnieniu w rozmieszczeniu sił zbrojnych USA w Polsce, którą nazwano „modelowym sojusznikiem”. Następnego dnia prezydent Donald Trump zapowiedział w mediach społecznościowych wysłanie do naszego kraju dodatkowych 5 tys. żołnierzy. Agencja AP, powołując się na urzędników z amerykańskiego resortu wojny, poinformowała, że wciąż nie wiadomo, czy oznacza to przesunięcia z jednostek stacjonujących w Europie, czy dodatkową liczbę żołnierzy z USA. Ze strony polskiej padła z kolei propozycja utworzenia nowej, stałej bazy wojsk amerykańskich w Polsce.

Rzecznik Pentagonu w swoim oświadczeniu podkreślił, że departament określi ostateczne przeznaczenie amerykańskich sił w Europie na podstawie dalszej analizy strategicznych i operacyjnych wymagań USA, a także zdolności swoich sojuszników do wkładu sił w obronę kontynentu.

– Stany Zjednoczone oczekują od Europy, że się na nowo uzbroi i przejmie odpowiedzialność za konwencjonalne odstraszanie i obronę. Stany Zjednoczone dadzą oczywiście parasol nuklearny i to, co nazywamy high-end enablers, czyli wysokie technologie. Natomiast nie mogą nadal być wyłącznym trzonem sojuszu. To musi przejść w konwencjonalnej sferze na Europejczyków – uważa prof. Andrew Michta. – Europa chce, żeby Stany Zjednoczone nadal tutaj były, dlatego że przez następne 10 lat obrona i odstraszanie w Europie nie będzie funkcjonować bez sojusznika.

Jak wynika z danych Komisji Europejskiej, wydatki państw członkowskich na obronność w latach 2020–2025 wzrosły o 62,8 proc. – z 234 mld euro do 381 mld euro. Również sama UE od kilku lat podejmuje działania na rzecz zwiększenia zdolności obronnych wspólnoty europejskiej. Jednym z przykładów jest mechanizm pożyczkowy SAFE, w ramach którego 150 mld euro trafi na zakupy w przemyśle obronnym. Segment obronności ma się znaleźć wśród priorytetów nowego wieloletniego budżetu UE na lata 2028–2034.

– Europa samodzielnie ma bardzo ograniczone możliwości działania, głównie dlatego że nastąpiła redukcja zbrojeń i de facto upadek przemysłu zbrojeniowego. Zamówienia są niedostateczne i było tak przez lata. Doprowadziło to do atrofii w europejskich armiach. To trzeba odbudować, ale zajmie to sporo czasu. Amerykanie są konieczni do tego, żeby odstraszać Rosję, wspólnie z Europejczykami – zaznacza politolog.

Globalny kryzys bioróżnorodności trwa. W najnowszym raporcie Europejska Agencja Środowiska (EEA) podaje, że 55 proc. światowego PKB zależy od usług ekosystemowych. Z kolei Światowe Forum Ekonomiczne klasyfikuje utratę bioróżnorodności i załamanie ekosystemu jako drugie co do wielkości globalne ryzyko następnych 10 lat. ONZ ustanowiła Dekadę Odtwarzania Ekosystemów, która ma zapobiec dalszej degradacji ekosystemów i ich poprawę. W działania angażują się również polskie organizacje, takie jak UNEP/GRID Warszawa.

– W tym roku mija pięciolecie Dekady Odtwarzania Ekosystemów ustanowionej przez ONZ. To globalna inicjatywa mająca na celu przeciwdziałanie postępującej degradacji ekosystemów oraz poprawienie, regenerację ekosystemów, które już uległy zdewastowaniu. Obchodzimy również pięciolecie programu Re:Generacja koordynowanego przez UNEP/GRID Warszawa – mówi agencji Newseria Magdalena Jaśkiewicz, ESG manager, koordynatorka obszaru bioróżnorodność w UNEP/GRID Warszawa.

W 2019 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję ustanawiającą lata 2021–2030 jako Dekadę Odtwarzania Ekosystemów. Inicjatywa ma na celu zapobieganie, zatrzymanie i odwrócenie degradacji ekosystemów na każdym kontynencie i w oceanach. Może tym samym pośrednio pomóc w wyeliminowaniu ubóstwa, walce ze zmianami klimatu i zapobieganiu masowemu wymieraniu. 

– Dekada Odtwarzania Ekosystemów jest ważna z tego względu, że globalne ocieplenie jest skorelowane z pogarszającym się stanem ekosystemów i to, co możemy zrobić, żeby ten trend odwrócić, to właśnie regeneracja środowiska naturalnego – podkreśla Magdalena Jaśkiewicz. – Według danych World Economic Forum ponad połowa globalnego PKB jest średnio lub wysoce zależna od środowiska naturalnego i usług ekosystemowych świadczonych nam przez przyrodę. Jest to właśnie istotne z punktu widzenia działań regeneracyjnych, które prowadzimy.

Europejska Agencja Środowiska (EEA) podaje, że europejska gospodarka opiera się na zasobach naturalnych. W strefie euro 72 proc. przedsiębiorstw niefinansowych, czyli około 3 mln firm, jest w krytycznym stopniu uzależnionych od usług ekosystemowych, czyli związanych z przyrodą (np. zapylania upraw przez owady, żyznych gleb, oczyszczania wody). Około 75 proc. wszystkich kredytów korporacyjnych w strefie euro jest udzielanych firmom, które są w dużym stopniu uzależnione od co najmniej jednej usługi ekosystemowej. Oznacza to, że degradacja przyrody i spadek bioróżnorodności stanowią nie tylko problem środowiskowy, ale również gospodarczy i finansowy.

– Z punktu widzenia prowadzenia biznesu niezwykle istotny jest aspekt raportowania działań na rzecz ochrony ekosystemów. Zarówno działania, które wpisują się w Dekadę Odtwarzania Ekosystemów, jak i te podejmowane przez partnerów biznesowych w programie Re:Generacja wpisują się w realizację Celów Zrównoważonego Rozwoju czy Global Biodiversity Framework. Co za tym idzie, mogą być raportowane na podstawie dyrektywy CSRD i Europejskich Standardów Raportowania Zrównoważonego Rozwoju, konkretnie ESRS E4 w zakresie wpływu na bioróżnorodność – tłumaczy Magdalena Jaśkiewicz.

The Global Biodiversity Framework, czyli Globalne Ramy dla Różnorodności Biologicznej, zostały przyjęte w trakcie COP15 w 2022 roku w Montrealu, czyli konferencji stron Konwencji o różnorodności biologicznej ONZ. Plan ten zawiera konkretne rozwiązania mające na celu powstrzymanie i odwrócenie procesu utraty przyrody, w tym objęcie ochroną 30 proc. Ziemi (lądów, obszarów przybrzeżnych i oceanów) i odtworzenie 30 proc. zdegradowanych ekosystemów do 2030 roku. Jednym z celów jest też ograniczenie prawie do zera utraty obszarów o dużym znaczeniu dla różnorodności biologicznej i integralności ekologicznej.

– Jako UNEP/GRID Warszawa w programie Re:Generacja pracujemy z partnerami biznesowymi, którzy wspierają parki narodowe, krajobrazowe, ekosystemy miejskie. Szukamy miejsc, w których pomoc jest potrzebna, i partnerów biznesowych, którzy mogą jej udzielić. Te działania w ciągu ostatnich pięciu lat często dotyczyły zdewastowanych torfowisk, łąk czy muraw, które muszą być regenerowane. Inicjatywy te zawsze są prowadzone pod okiem przyrodników na terenach, które znają, ponieważ tam pracują. Współpracujemy w tym zakresie z ekspertami lokalnymi – podkreśla przedstawicielka UNEP/GRID Warszawa.

Jak wynika z raportu GUS „Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Raport SDG 2025”, Polska wyróżnia się dużą bioróżnorodnością oraz licznymi obszarami i obiektami prawnie chronionymi ze względu na ich wyjątkowe wartości przyrodnicze. W kraju znajdują się 23 parki narodowe, 1580 rezerwatów przyrody, 126 parków krajobrazowych, 394 obszary chronionego krajobrazu, około 8 tys. użytków ekologicznych i ponad 35 tys. pomników przyrody. Łącznie w 2024 roku obszary chronione stanowiły 32 proc. powierzchni kraju, czyli ok. 10 mln ha. Większość z nich należy do Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, która obejmuje blisko 20 proc. powierzchni lądowej kraju, nieco powyżej średniej europejskiej (19 proc.).

Uruchomienie w 2021 roku programu Re:Generacja było odpowiedzią na ogłoszenie Dekady Odtwarzania Ekosystemów przez UNEP. W ochronę wyselekcjonowanych obszarów mogą się zaangażować instytucje publiczne, organizacje pozarządowe, firmy oraz obywatele.

– Przez kilka lat programu zrealizowaliśmy kilkadziesiąt projektów w wielu lokalizacjach i przy współpracy z wieloma partnerami, więc każdy przypadek jest trochę inny. Aby ekosystem był poddany właściwym działaniom, należy najpierw zdiagnozować jego stan – tłumaczy dr Piotr Mikołajczyk, główny specjalista w obszarze biologia, ochrona środowiska w UNEP/GRID Warszawa. – Należy się zorientować, dlaczego jest cenny, czy coś mu dolega, a jeśli tak, to co to jest i jakiego typu działania są potrzebne, aby poprawić stan całego siedliska czy zamieszkujących tam gatunków roślin, zwierząt, grzybów i innych organizmów. Bez diagnozy trudno zaplanować działania oraz przedstawić właściwą ofertę i propozycję naszym partnerom biznesowym.

Jak podkreśla, ponad połowa działań dotyczyła ekosystemów torfowiskowych. Torfowiska zajmują tylko 3 proc. powierzchni Ziemi, ale jednocześnie magazynują blisko 30 proc. węgla. Świadczą przy tym wiele niezbędnych usług ekosystemowych, takich jak np. magazynowanie wody i zapobieganie powodziom oraz suszom. Bytuje w nich wiele rzadkich gatunków roślin i zwierząt.

– To ekosystemy bardzo wrażliwe na zakłócenia. W większości są już zdegradowane, więc zachowanie tego, co pozostało, w dobrym stanie lub poprawa stanu tego, co zostało zdegradowane, to jest bardzo ważny cel – podkreśla dr Piotr Mikołajczyk. – „Mekką” mokradeł w Polsce jest Biebrzański Park Narodowy, więc od kilku lat prowadzimy w nim działania, w różnych typach ekosystemów mokradłowych.

Biebrzański Park Narodowy utworzony w 1993 roku jest obecnie największym spośród 23 wszystkich parków narodowych w Polsce i jednym z większych w Europie. Celem jest ochrona rozległych torfowisk Kotliny Biebrzańskiej oraz niewielkiego fragmentu Wzgórz Sokólskich o łącznej powierzchni 59 223 ha. W ramach programu Re:Generacja ochrona torfowisk jest realizowana także m.in. w Kampinoskim Parku Narodowym oraz Słowińskim Parku Narodowym.

– Jeżeli teren jest przesuszony, należy podjąć działania, które zabezpieczają przed utratą wody, chociażby wycinanie krzewów, które łatwo porastają takie podsuszone torfowisko, zrębkowanie i wypełnianie rowów, pozostałości dawnej sieci melioracyjnej. Pod tymi rowami woda przede wszystkim jest ściągana z terenu otaczającego i ucieka poza obszar torfowiska, a chcemy ją na tym torfowisku zatrzymać – wyjaśnia ekspert UNEP/GRID Warszawa. – Dosyć częste są przypadki zmiany struktury gatunkowej lasów. Inne lasy rosną na siedliskach wilgotnych, inne na piaszczystych, w związku z tym jeżeli skład gatunkowy drzewostanów poprzez wcześniejszą działalność gospodarczą jest niewłaściwy, parki narodowe prowadzą działania związane z jego zmianą. I to jest przykład ze Słowińskiego Parku Narodowego, czyli jednego z dwóch nadmorskich polskich parków narodowych.  

W Karkonoskim Parku Narodowym z kolei działania dotyczą nie tylko ochrony siedlisk mokradłowych, ale też wzmocnienia infrastruktury turystycznej. Karkonosze należą do obszarów szczególnie narażonych na skutki intensywnego ruchu turystycznego. Tamtejszy park narodowy co roku odwiedza ponad 2 mln osób. Aby chronić cenne siedliska, podejmuje działania prowadzące do kanalizowania ruchu turystycznego.

– Ruch turystyczny potrafi dokonać sporych zniszczeń. To duża liczba osób, które mogą rozdeptywać czy ugniatać glebę, wtedy woda spływa po stoku w sposób nieprawidłowy, więc powinna być zbudowana specjalna drobna infrastruktura w postaci kładek, którymi turysta wygodnie się przemieszcza, natomiast cały spływ wody i ekosystemy torfowiskowe działają w sposób bardziej niezakłócony. W Karkonoszach są bardzo cenne torfowiska wierzchowinowe na samej górze – wskazuje dr Piotr Mikołajczyk.

Okazją do podsumowania pięciolecia programu Re:Generacja była konferencja „Działania dla klimatu: bioróżnorodność jako fundament odporności”, która była centralnym wydarzeniem polskich obchodów Światowego Dnia Środowiska, który przypada 5 czerwca.

Postępująca cyfryzacja energetyki umożliwia monitorowanie sieci energetycznych i zużycia energii oraz zarządzanie tym obszarem. Choć dostępne są narzędzia, które automatyzują ten obszar, firmy rzadko z nich korzystają. Co więcej, nie zbierają i nie śledzą danych na temat zużycia energii i jej potencjalnego marnotrawstwa, a to może prowadzić do strat w postaci nie tylko nadpłat za energię, lecz także utraconych korzyści strategicznych. 

– Jako partner software’owy i dostawca usług cyfrowych widzimy pewien trend, który nazywamy inteligentną elektryfikacją. To jest potrzeba zastosowania produktów i rozwiązań cyfrowych, które usprawnią efektywność energetyczną systemu elektroenergetycznego. Krajobraz energetyczny się zmienia i dostrzegamy u naszych klientów potrzebę budowania nowych modeli biznesowych. Rozmawiamy z nimi i widzimy próbę dostosowania się do nowych zjawisk, jakie w sieci panują – mówi agencji Newseria Przemysław Liman, CEE & Baltics Sales Head for Digital Grid, Schneider Electric.

Raport Schneider Electric „Ślepa strefa transformacji. Jak (nie)przygotowane są polskie przedsiębiorstwa do nowej rzeczywistości energetycznej?” wskazuje, że łącznie 48 proc. polskich firm funkcjonuje bez świadomego nadzoru nad zużyciem energii. Z tego 23 proc. firm w ogóle nie śledzi swoich profili zużycia energii, a 25 proc. nie posiada żadnego systemu monitorowania energii. 22 proc. badanych nie wie natomiast, jakie ma systemy.

– Żeby dokonać digitalizacji, przede wszystkim musimy wiedzieć, czego właściwie potrzebujemy. Czyli zaczyna się od tak zwanego audytu świadomości. Musimy być świadomi, jakie kroki chcemy podjąć i jaki jest cel naszego procesu. Pierwszy poważny problem, który napotyka każdy zakład produkcyjny, to jest cyfrowa wieża Babel. Oznacza to tyle, że w zakładzie produkcyjnym mamy bardzo dużo różnych systemów, na przykład dotyczących technologii operacyjnej (OT) czy IT, które działają odizolowane od siebie – podkreśla Tomasz Sierpiński, Industrial EUs, SIs & OEMs Sales Director, Schneider Electric. – Żeby dokonać pierwszego kroku w digitalizacji, należy zsynchronizować dane i zrobić pewien standard. Każdy, kto zaczyna ten proces, napotyka na początku problem związany z niekompatybilnością danych.

Wśród firm posiadających jakiekolwiek systemy monitoringu dominują podstawowe liczniki i smart metery (20 proc.). Zaawansowane rozwiązania – takie jak systemy EMS, BMS, SCADA, IoT – wdrożyło jedynie 13–16 proc. przedsiębiorstw, a jedynie 9 proc. – monitoring w czasie rzeczywistym.

– 35 proc. firm jest na etapie zupełnie podstawowym, czyli w kontekście efektywności energetycznej ani nie mierzą, ani nie zarządzają energią. Prawie 40 proc. jest w formie pośredniej, czyli coś mierzą, ale jeszcze nie optymalizują zużycia, a zaledwie 20 proc. firm można nazwać liderami w obszarze zarządzania i efektywności energetycznej, bo zarówno mierzą, jak i optymalizują i zarządzają zużyciem energii. Niestety prawie 40 proc. naszych klientów, czy w ogóle uczestników rynku elektroenergetycznego, to są firmy bardzo pasywne, nazywają się tylko konsumentami energii elektrycznej – mówi Przemysław Liman.

Łącznie 73 proc. firm albo nie ma systemów energetycznych, które można by zintegrować z systemami operacyjnymi, albo posiada systemy działające w izolacji. Pełną integrację osiągnęło zaledwie 8,6 proc. badanych organizacji. W efekcie zarządzanie energią pozostaje peryferyjną aktywnością biznesową firmy – niewidoczną dla systemów operacyjnych i wyłączoną z procesów decyzyjnych.

To oznacza dla przedsiębiorstw realne straty – bezpośrednie i strategiczne. W tej pierwszej grupie są m.in. nadpłaty za energię, jej marnotrawstwo (w postaci m.in. urządzeń o nadmiernym poborze), utracone oszczędności, a nawet potencjalne kary. 43 proc. ankietowanych firm deklaruje, że nigdy nie śledzi zmian w polskim sektorze energetycznym lub robi to rzadko, tymczasem dyrektywa NIS2 wymaga strategii cyberbezpieczeństwa OT, CSRD rozszerza obowiązki raportowania ESG, a obowiązkowe audyty energetyczne obejmują coraz więcej przedsiębiorców. Wśród zagrożeń strategicznych eksperci wskazują fakt, że firmy, które nie zarządzają energią, mają wyższe koszty operacyjne.

– Przykładowo w energetyce zawodowej systemy klasy ADMS wspomagają zarządy spółek dystrybucyjnych w realizacji współczynników jakościowych KPI, chociażby w efekcie poprawy współczynników niezawodności SAIDI i SAIFI (dotyczących częstości przerw i długości przerw w dostawach energii elektrycznej). To jest wymierny efekt stosowania rozwiązań cyfrowych. Za tym idzie oczywiście bezpieczeństwo ekip terenowych, minimalizacja strat w systemie elektroenergetycznym – mówi Przemysław Liman. – Cyfryzacja w rozdziale energii to również tak zwane IoT, czyli internet rzeczy. To pobieranie informacji z czujników środowiskowych, takich jak np. rozdzielnice RM AirSeT czy SM AirSeT, dotyczących warunków środowiskowych, temperatury, prądów, jakości gazów czy wilgotności. 

Problem w tym, że firmy nie dostrzegają jeszcze korzyści z gromadzonych danych i nie umieją ich wykorzystać w praktyce operacyjnej.

– Zakłady produkcyjne obecnie analizują bardzo wiele danych, większość z nich można potraktować jako szum informacyjny, ale kluczowa jest tutaj kontekstualizacja – mówi Tomasz Sierpiński. – Weźmy na przykład silnik w zakładzie produkcyjnym, który zużywa 50 kW energii. Jeżeli ustawimy to w kontekście i powiemy, że 50 kW energii potrzebne jest na wyprodukowanie 10 tys. produktów i nasza marża w związku z tym jest dodatnia, to ta informacja staje się bardzo ważna. Co więcej, dla jednych osób w zakładzie pewna dana będzie szumem, a dla innych będzie niezbędną informacją do prowadzenia biznesu. Musimy wziąć pod uwagę to, że dane w zakładzie produkcyjnym muszą trafiać do właściwych osób na właściwych stanowiskach.

O znaczeniu danych dużo się mówi w kontekście rozwoju narzędzi sztucznej inteligencji, które są już szeroko stosowane w zakładach produkcyjnych, m.in. w systemach utrzymania ruchu i modelach predykcyjnych.

– Jesteśmy w tym momencie w stanie przewidywać usterki w zakładach produkcyjnych, zanim się one zdarzą. Po co mamy to robić? Właśnie po to, żeby wybrać najlepszą porę na naprawę maszyny. Nie opłaca nam się jej naprawiać wtedy, gdy pracuje i przynosi nam korzyść, możemy poczekać do weekendu i w ten sposób ograniczyć straty – wskazuje ekspert Schneider Electric. – AI będzie się stawało coraz mocniejsze, więc potrzebujemy bardziej wiarygodnych danych, z wiarygodnych źródeł. Dla nas wiarygodne źródła to są systemy zarządzania energią elektryczną typu EMS czy systemy SCADA zarządzające produkcją. Na podstawie tych danych jesteśmy w stanie zbudować tzw. cyfrowe bliźniaki, które odzwierciedlają pracę fabryki.

Banki nie konkurują dziś z big techami i fintechami wyłącznie ceną produktów finansowych. Coraz ważniejsza staje się walka o obecność w codziennym życiu klienta – w aplikacji, podczas zakupów internetowych, płatności za usługi czy wyboru samochodu lub mieszkania. Jak podkreśla Szymon Midera, prezes PKO Banku Polskiego, sektor bankowy musi przejść od bankowości transakcyjnej do kontekstowej, czyli być tam, gdzie klient podejmuje decyzje zakupowe. To szczególnie istotne dla pokolenia Z.

– Walka między bankami a big techami ma różne oblicza, na pewno bardzo silnie wpływa na rynek i będzie wpływać w ciągu najbliższych kilku lat – mówi agencji Newseria Szymon Midera. – Niektórzy analitycy uważają, że neobanki i fintechy już w ciągu kilku najbliższych lat głęboko przewartościują ten rynek. Tak jak to się wydarzyło w ostatnich czterech–pięciu latach na konserwatywnym rynku brytyjskim, gdzie dzisiaj są liderami.

Presja ze strony fintechów i big techów rośnie wraz ze zmieniającymi się potrzebami klientów i oczekiwaniami, że usługi finansowe będą proste, natychmiastowe i dostępne z poziomu smartfona. Według danych Związku Banków Polskich bankowość mobilna pozostaje jednym z najszybciej rosnących kanałów kontaktu z bankiem. W IV kwartale 2025 roku liczba aktywnych użytkowników bankowych aplikacji mobilnych wzrosła o 14 proc. r/r (do 27,1 mln). Grupa klientów korzystających wyłącznie z aplikacji mobilnej wzrosła o 4 proc. w ujęciu kwartalnym i sięgnęła blisko 21 mln. Grupa ta stanowiła 77 proc. wszystkich aktywnych użytkowników bankowości mobilnej. To pokazuje, że telefon staje się dla wielu osób podstawowym miejscem zarządzania finansami.

Zdaniem prezesa PKO BP banki w Polsce mają mocniejsze fundamenty do obrony swojej pozycji niż część instytucji na rynkach zachodnich. Ich przewagą są zaufanie, silne bilanse, rozpoznawalność i relacje z klientami.

– Mamy dużo większą szansę, żeby zachować jak najwięcej udziału rynkowego, dlatego że nie odpuszczamy, inwestujemy w budowanie wartości dla klientów, w ich doświadczenie, UX i aplikacje – wymienia Szymon Midera. – Poza tym, że banki dzisiaj mają silne bilanse, dobry poziom zaufania i reputacji, co jest niezwykle ważne, to muszą zrobić wszystko, żeby przejść z bankowości transakcyjnej na kontekstową i żeby wejść w model codziennego bankowania, czyli daily banking.

PKO Bank Polski realizuje ten kierunek m.in. poprzez rozwój aplikacji IKO oraz partnerstwa z firmami działającymi poza klasycznym sektorem finansowym. Bank rozwija współpracę z Allegro, Żabką, buduje także ekosystem mobilności oparty na platformie Automarket oraz pracuje nad rozwiązaniami związanymi z rynkiem nieruchomości. Współpraca z Allegro zakłada m.in. integrację konta bankowego z platformą zakupową i usługę Allegro Klik, czyli płatność realizowaną bez opuszczania aplikacji Allegro. Partnerstwo z Żappką Pay ma natomiast wprowadzić do aplikacji sieci sklepów ofertę consumer finance – kartę z limitem oraz możliwością odroczenia płatności.

– Naszym celem jest dzisiaj wejście w kontekst zakupowy i budowa partnerstw, żeby być bankiem, który jest najbliżej klienta, tam, gdzie on robi transakcje i gdzie nas najbardziej potrzebuje – podkreśla prezes PKO BP.

Jak dodaje, bank, który będzie w stanie szybko i bezpiecznie sfinansować zakup w miejscu jego dokonywania, może zbudować silniejszą relację niż instytucja obecna wyłącznie w tradycyjnych kanałach. Dlatego banki muszą przestać myśleć wyłącznie w kategoriach sprzedaży produktów finansowych.

– Banki są w stanie obronić swoją pozycję pod jednym warunkiem, że będą aktywnie przygotowywały strategię pozyskiwania i aktywizacji swoich klientów – ocenia Szymon Midera. – Jeżeli zrozumieją, że największą wartością jest klient, jego potrzeba, bardzo prosty proces onboardingu czy zakupu produktów w ramach aplikacji, i będą podnosiły wysoki poziom zaufania, mają szansę się zetrzeć z tymi challengerami.

Jak wskazuje, przewagami fintechów są często prostota, szybkość działania, globalna skala i atrakcyjność cenowa. Jednocześnie ich relacja z klientem bywa płytsza i bardziej transakcyjna.

– Mamy więc dużo atutów, tylko musimy nimi aktywnie zarządzić i wyjść poza pewien standard, w którym funkcjonowaliśmy – ocenia prezes PKO BP. – Banki nie mają wyjścia. Muszą tworzyć te ekosystemy i partnerstwa, inwestować w nowe modele biznesowe, muszą też głęboko przebudowywać swoje aplikacje i dążyć do tego, żeby były jak najprostsze.

Szczególnie wymagającą grupą są młodzi klienci, w tym pokolenie Z. To osoby przyzwyczajone do prostych, intuicyjnych procesów zakupowych w aplikacjach e-commerce, streamingowych czy społecznościowych. Od banku oczekują podobnego doświadczenia: szybkiego dostępu do usług, przejrzystego interfejsu i możliwie małej liczby kroków.

– Zetki przede wszystkim chcą mieć wszystko na wyciągnięcie ręki i online. Mają bardzo dużo doświadczeń, że procesy zakupowe są bardzo proste, więc banki też muszą je przebudowywać i personalizować swoje aplikacje pod ten segment – mówi Szymon Midera. – Prostota produktów, doświadczeń i procesów jest absolutnie krytyczna dla młodych ludzi. Oni nie są w stanie przejść przez procesy budowane w latach 90.

Dziś większość banków ma jedną uniwersalną aplikację dla wszystkich segmentów klientów. Zarówno zapotrzebowanie rynku, jak i możliwości technologiczne powinny je skłonić do poszukiwania bardziej spersonalizowanych rozwiązań. Jak podkreśla ekspert, w ten obszar inwestuje również PKO BP, zmieniając swoją aplikację IKO. Bank chce, by była ona nie tylko narzędziem do sprawdzania salda czy wykonywania przelewów, ale centrum codziennych usług.

– Uruchamiamy w aplikacji wiele potrzebnych klientom prostych funkcjonalności, które dają możliwość codziennego bankowania, typu parkingi, opłaty autostradowe, bilety do kina, bilety lotnicze, wycieczki, prasa, zakup obligacji Skarbu Państwa, zakup złota i wiele innych rzeczy, które powodują, że liczba interakcji z aplikacją PKO Banku Polskiego jest wyższa niż średnia rynkowa – wskazuje prezes banku podczas rozmowy na Polskim Kongresie Gospodarczym.

Komisja Europejska chce uprościć zakup biletów na podróże kolejowe realizowane przez wielu przewoźników. Dzięki nowym przepisom pasażerowie mają móc kupić jeden bilet na całą trasę – także z przesiadkami i na połączenia międzynarodowe – oraz korzystać z szerszej ochrony w przypadku opóźnień czy odwołanych połączeń. Na poziomie regionalnym takie rozwiązania działają już z powodzeniem od lat. Problemem do rozwiązania wciąż pozostaje punktualność połączeń. Polska należy pod tym względem do krajów o dobrych wynikach. Dużo gorzej jest już na przykład w sąsiadujących z nami Niemczech.

– Single ticketing czy też jeden wspólny bilet europejski to będzie wielka rewolucja, taka jak roaming w telefonie. Będziemy mogli wsiąść w Kutnie, Łodzi czy Warszawie i pojechać do jakiegokolwiek miejsca w Europie, gdzie dojeżdża kolej, na jednym bilecie. Nawet jeśli będziemy musieli się przesiąść raz czy dwa, to będziemy mogli dojechać na tym samym bilecie – zapowiada w rozmowie z agencją Newseria Dariusz Joński, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej, członek parlamentarnej Komisji Transportu. – Będziemy mogli taki bilet kupić na jednej wspólnej platformie.

Komisja Europejska w maju zaproponowała nowe przepisy, które mają uprościć planowanie i rezerwację biletów na podróże regionalne, dalekobieżne i transgraniczne, w szczególności w przypadku podróży kolejowych obsługiwanych przez wielu operatorów, a jednocześnie zapewnią lepszą ochronę pasażerów. KE zwraca uwagę, że obecnie rezerwowanie podróży obejmujących konieczność zakupu biletów różnych przewoźników może być skomplikowane. Podobnie jest z organizacją podróży łączącej różne środki transportu. Systemy rezerwacji są rozproszone i trudno znaleźć najlepszą ofertę. Ponadto ochrona pasażerów jest w takich sytuacjach ograniczona. Nowe przepisy mają zlikwidować te niedogodności.

– Co więcej, będziemy mieli również prawa pasażera. Trochę tak jak w lotnictwie – jeśli samolot się spóźni, nie doleci bądź też lot w ogóle zostanie odwołany, to wtedy pasażer może oczekiwać odszkodowania, a w przypadku kiedy tych przesiadek jest więcej, to ma znaczenie, czy ten pociąg się spóźni, czy dojedzie na czas – mówi Dariusz Joński. – To wszystko zaproponowała Komisja Europejska, a my w Komisji Transportu rozpoczynamy prace jeszcze w czerwcu, bo chcemy zrobić to jak najszybciej. Główne firmy kolejowe w Europie już się porozumiały, to trwało najdłużej, bo one będą się rozliczać między sobą. Pasażera to nie będzie interesowało, on będzie musiał tylko wejść na stronę, zabukować, zapłacić i pojechać.

Z badań Eurobarometru „Multimodal Digital Mobility Services (2025)” wynika, że ponad trzy czwarte ankietowanych Europejczyków rezerwuje bilety online. 36 proc. badanych przyznaje, że ma trudności z rezerwacją biletów multimodalnych, czyli łączących różne rodzaje transportu, takie jak samolot–kolej lub pociąg–autobus. 31 proc. ogółu nie zarezerwowało takich podróży ze względu na złożoność procesu rezerwacji i brak jasnych, przyjaznych dla użytkownika opcji. Jedna czwarta ankietowanych stwierdziła, że ma trudności z rezerwacją biletów kolejowych z udziałem wielu przewoźników, a 43 proc. w ogóle nie rezerwuje takich podróży. Ponad jedna piąta respondentów zgłasza, że internetowe systemy biletowe nie zawsze prezentują wszystkie dostępne taryfy lub opcje podróży.

Jedną z kluczowych kwestii do rozwiązania w skali europejskiej pozostaje terminowość połączeń kolejowych. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy podróż wymaga kilku przesiadek. Z danych Europejskiego Atlasu Kolejowego wynika, że koleje w 22 z 28 badanych krajów (kraje UE i Wielka Brytania) odnotowuje punktualność pociągów pasażerskich powyżej 80 proc., a 11 przekracza 90 proc. Polska jest w gronie państw o wysokiej punktualności – ok. 85 proc. Najgorzej pod tym względem jest w Rumunii – poniżej 60 proc. Niemcy zapewniają natomiast 75 proc. terminowości połączeń.

– Po pandemii Niemcy nie są w stanie odbudować punktualności. Każdy przewoźnik będzie oceniany, więc będzie chciał zrobić wszystko, żeby nie płacić odszkodowania, bo będzie musiał do tego dokładać. Żeby nie płacić odszkodowania, musi jeździć punktualnie. Obserwuję polskie Intercity, ale też zwykłe przewozy regionalne i krajowe i widzę, że są coraz bardziej punktualne – zauważa eurodeputowany.

Idea łączenia różnych przewozów kolejowych w jeden bilet nie jest nowa. W Polsce odbywa się to już na poziomie krajowym i lokalnym. W aglomeracji warszawskiej funkcjonuje Wspólny Bilet ZTM-KM-WKD, który pozwala na podróżowanie pociągami Kolei Mazowieckich (KM), Warszawskiej Kolei Dojazdowej (WKD) oraz pojazdami ZTM (metro, autobusy, tramwaje, szybka kolej miejska) na jednym bilecie okresowym. W marcu br. PKP i pomorscy przewoźnicy podpisali porozumienie dotyczące jednego wspólnego biletu na pociągi dalekobieżne i lokalne na Pomorzu (SKM Trójmiasto, PKP InterCity i PolRegio). Od 2018 roku pasażerowie kolei w całej Polsce również mogą korzystać ze Wspólnego Biletu, łączącego oferty 10 przewoźników obsługujących połączenia dalekobieżne, regionalne i podmiejskie – m.in. PKP Intercity, Polregio, KM czy PKP SKM w Trójmieście.

– Oczekujemy, że podłączymy się z koleją dużych prędkości, żebyśmy mogli podróżować jeszcze szybciej. To wszystko się będzie działo teraz, na naszych oczach. Unia Europejska stawia na KDP tak, żeby w 2040 roku połączyć koleją wszystkie stolice w Europie – dodaje Dariusz Joński.

Z badania przeprowadzonego przez Urząd Transportu Kolejowego wynika, że wśród czynników zachęcających do podróżowania koleją atrakcyjna cena biletów jest wskazywana przez niemal 32 proc. osób. Wyżej w rankingu znalazły się: komfort podróży – 45 proc. odpowiedzi, możliwość korzystania z ulg – niemal 39 proc., konkurencyjny czas podróży względem innych środków transportu – niemal 34 proc. Tym, co zniechęca najbardziej, są natomiast opóźnienia – 72 proc. i niedogodna oferta przewozowa – 34 proc.

– W zeszłym roku mieliśmy rekord na kolei – 409 mln pasażerów. W tym roku przekroczymy 450 mln pasażerów. To są nieprawdopodobne liczby. Polacy na nowo pokochali kolej, a pandemia trochę się temu przysłużyła, także rosnące ceny paliwa. Ale też trzeba uczciwie powiedzieć, że dzisiaj dworce, perony, kolej są lepiej dopasowane i jedyne, czego nam brakuje, to tabor. Na pociąg relacji Warszawa–Łódź–Wrocław bilety są wykupione już tydzień wcześniej, więc trzeba by myśleć o dostawieniu kolejnych składów, tylko trzeba je najpierw zamówić. Nasze firmy, czy w Nowym Sączu, czy w Bydgoszczy, mają zamówienia na kilka lat do przodu. Będziemy mieli niesamowity rozwój polskiej kolei. Będziemy mogli dotrzeć z Łodzi do Warszawy w 35 minut, z Warszawy na lotnisko w 15 minut, z Łodzi na lotnisko – 25 i niedużo dłużej, około niecałej godziny do Poznania czy Wrocławia – przekonuje eurodeputowany. – Tu w żaden sposób linie lotnicze już nie mogą rywalizować.

Pacjenci ze szpiczakiem plazmocytowym żyją dziś znacznie dłużej niż jeszcze kilkanaście lat temu. Coraz skuteczniejsze terapie pozwalają wielu z nich funkcjonować z tą chorobą przez lata. U większości chorych następuje jednak nawrót, dlatego coraz większe znaczenie ma dostęp do kolejnych linii leczenia. Eksperci podkreślają, że szczególnie pierwszy nawrót może zdecydować o długości kolejnej remisji i dalszym przebiegu choroby.

– Szpiczak plazmocytowy jest nowotworem wywodzącym się z komórek układu odpornościowego, który nadal jest uznawany za chorobę nieuleczalną. W ostatnich latach coraz częściej mówimy o funkcjonalnym wyleczeniu, czyli takim stanie, kiedy po pojedynczym leczeniu przez kolejnych pięć lat pacjent ani nie wymaga leczenia, ani nie widać objawów choroby, nawet na bardzo niskim poziomie nie ma detekcji nieprawidłowych plazmocytów. Wydaje się, że ta sytuacja może się zmieniać w związku ze stosowaniem coraz skuteczniejszych metod leczenia – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria prof. dr hab. n. med. Krzysztof Giannopoulos, prezes Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów.

Szpiczak plazmocytowy odpowiada za 1–2 proc. wszystkich nowotworów i blisko jedną piątą nowotworów hematologicznych. W Polsce żyje z nim ok. 10 tys. osób, a każdego roku diagnozę słyszy kilka tysięcy kolejnych pacjentów. Jeszcze kilkanaście lat temu dla wielu z nich oznaczało to znacznie krótsze perspektywy życia niż obecnie. Na początku XXI wieku mediana przeżycia wielu pacjentów wynosiła zaledwie kilka lat. Wprowadzenie kolejnych generacji leków, terapii skojarzonych oraz przeciwciał monoklonalnych sprawiło, że część chorych żyje dziś z rozpoznaniem kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat. Lekarze coraz częściej mówią nie tylko o wydłużaniu życia pacjentów, ale również osiąganiu bardzo głębokich i długotrwałych remisji. U części chorych przez wiele lat nie obserwuje się oznak aktywnej choroby, choć szpiczak nadal formalnie pozostaje nowotworem nieuleczalnym.

– Decyzje refundacyjne ostatnich lat dotyczyły zarówno wzmacniania pierwszej linii leczenia, jak i dalszych opcji terapii przeciwciałami dwuswoistymi od czwartej linii leczenia. Potrzeby refundacyjne dotyczą więc drugiej i trzeciej linii. Stosując coraz skuteczniejsze leczenie w pierwszej linii, potrzebujemy nowych skutecznych terapii, które celują w nowe cele molekularne. Jeśli wykorzystujemy bardzo dobre leczenie w pierwszej linii, to w drugiej linii mamy nieoptymalne wybory – ocenia prof. Krzysztof Giannopoulos.

Choć możliwości leczenia stale się poszerzają, lekarze podkreślają, że właśnie na etapie po pierwszym nawrocie choroby wciąż brakuje dostępu do terapii stosowanych już w innych krajach. Specjaliści wskazują na technologie, które mogłyby poszerzyć możliwości leczenia na tym etapie. Jedną z nich jest terapia CAR-T wykorzystująca zmodyfikowane komórki odpornościowe pacjenta do zwalczania nowotworu. Kolejna obejmuje schematy leczenia oparte na belantamabie mafadotyny w połączeniu z innymi lekami przeciwszpiczakowymi. W przeciwieństwie do terapii CAR-T mogłyby być one dostępne od razu w ośrodkach hematologicznych bez konieczności tworzenia wyspecjalizowanych centrów leczenia.

Jak wynika z europejskiego badania przeprowadzonego przez organizację Myeloma Patients Europe (MPE) wśród 901 pacjentów z 22 krajów, dla chorych równie ważna jak skuteczność terapii jest możliwość zachowania możliwie normalnego życia. Wśród najwyżej ocenianych aspektów leczenia znalazły się: wpływ terapii na kondycję fizyczną i samopoczucie, codzienne funkcjonowanie oraz możliwość konsultacji ze specjalistą. Duże znaczenie miały również ograniczenie hospitalizacji i wpływ leczenia na życie rodzinne.

Jak podkreślają autorzy badania, pacjenci ze szpiczakiem mają zróżnicowane potrzeby i preferencje dotyczące terapii. Różnią się one także od formy przyjmowanego leku. Przykładowo w przypadku leków doustnych pacjenci wysoko ocenili przyjmowanie ich w domu, w przypadku iniekcji – pozytywnie oceniali podanie leku przez personel medyczny i zapewnienie profesjonalnej opieki. Eksperci wskazują, że wiedza o tym, jakie zdanie mają inni chorzy, może pomóc w podejmowaniu decyzji i praktycznym przygotowaniu do leczenia.

– Ważna jest indywidualizacja leczenia, bo nie ma jednego szpiczaka, tylko są szpiczaki. Każdy pacjent jest leczony inaczej i ważne jest, żeby w tych początkowych liniach leczenie było jak najmocniejsze, wtedy, kiedy komórka jest w miarę „świeża”, kiedy możemy ją mocniej zaatakować. Dlatego naprzeciw wychodzą właśnie nowe terapie, które wydłużają czas remisji z kilkunastu miesięcy do trzech lat – tłumaczy Łukasz Rokicki, prezes Fundacji Carita im. Wiesławy Adamiec.

Dla pacjentów każdy dodatkowy miesiąc lub rok bez progresji choroby oznacza nie tylko odsunięcie w czasie kolejnej terapii, ale też wydłużenie okresu aktywności zawodowej, rodzinnej i społecznej oraz szansę na skorzystanie z nowych terapii, które pojawiają się w hematologii.

– Schematów lekowych mamy bardzo dużo, ale wiemy, że choroba jest bardzo rozwojowa, mówimy tu o pacjentach nawrotowych, którzy są po kilku liniach leczenia. Pojawiają się też nowe terapie na świecie, ten pociąg z hematologią bardzo szybko pędzi i staramy się cały czas za nim nadążyć – mówi Łukasz Rokicki.

Dla wielu chorych diagnoza oznacza początek długiego procesu leczenia, który często obejmuje kolejne linie terapii i okresy remisji przeplatane nawrotami choroby. Dlatego obok samego leczenia dużego znaczenia nabiera dostęp do informacji i wsparcia ze strony lekarzy oraz najbliższych.

– Choroba jeszcze nie tak dawno śmiertelna zaczyna być przewlekła, natomiast ona ma pewną charakterystykę związaną z tym, że kolejny lek czy kolejna grupa leków określonej linii leczenia jest przyjmowana w określonym horyzoncie czasowym. Nie jest on jednoznacznie zdefiniowany, że to będzie pół roku czy półtora roku, ale mamy świadomość, że się skończy. Wtedy jest kwestia, aby podjąć decyzję wspólnie z lekarzami o kolejnym etapie leczenia – mówi gen. broni rezerwy, dr Mirosław Różański, senator RP, pacjent onkologiczny.

Szpiczak jest chorobą nawrotową, dlatego wielu pacjentów już w trakcie leczenia interesuje się kolejnymi możliwościami terapii. Wiedza o nowych metodach leczenia pomaga oswoić niepewność związaną z nawrotem choroby i lepiej się przygotować na kolejne etapy leczenia.

– Zdarzają się momenty, kiedy jest nawrót choroby. Część osób jest tym przybita, bo uważały, że wyjdą z tego problemu. Jest też druga grupa bardziej świadomych pacjentów, którzy wiedzą, że nawrót jest możliwy i w pewien sposób mentalnie się do tego przygotowują – mówi dr Mirosław Różański.

Międzynarodowa współpraca naukowa od lat pozostaje jednym z kluczowych motorów rozwoju badań i innowacji. Złożoność globalnych wyzwań sprawia, że umiędzynarodowienie nauki jeszcze mocniej zyskuje na znaczeniu – wskazują przedstawiciele Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, która wspólnie ze swoim niemieckim odpowiednikiem od 2006 roku nagradza polsko-niemieckie badania naukowe. W tym roku laureatami Nagrody Copernicus zostali matematycy – prof. Leszek Skrzypczak i prof. Dorothee Haroske, których wspólna praca przekłada się na rozwój nowych metod i narzędzi w analizie matematycznej.

– Nauka nigdy nie powstaje w jednym kraju, mieście czy laboratorium. Obecnie dotyczy spraw tak złożonych, że wymagają one ścisłej współpracy. Izolując się, ograniczamy swoje możliwości. Tylko i wyłącznie współpracując z innymi krajami i naukowcami na całym świecie, jesteśmy w stanie osiągnąć sukces czy przełom – mówi agencji Newseria prof. Krzysztof Pyrć, prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. – Możemy zapytać o to, co Polska zyskuje dzięki współpracy międzynarodowej w nauce. Współpraca międzynarodowa jest podwaliną wielu rodzajów dyplomacji, zresztą funkcjonuje termin „dyplomacja naukowa”, dlatego że ona buduje relacje zarówno technologiczne, jak i interpersonalne, które później są znacznie trwalsze niż jakakolwiek umowa.

Zgodnie z opublikowanym w maju br. raportem Komisji Europejskiej „Europejskie ramy dla dyplomacji naukowej”, współtworzonego przez 130 ekspertów z dziedziny nauki i dyplomacji, nauka i technologia w coraz większym stopniu stają się walutą geopolityczną, przez co dyplomacja naukowa może się przyczynić do wzmocnienia konkurencyjności Europy i maksymalizacji jej potencjału badawczego i innowacyjnego. Autorzy raportu podkreślają, że tylko wspólny wysiłek pomoże Unii rywalizować z bardziej asertywnymi potęgami gospodarczymi i naukowymi. Dlatego kluczowe znaczenie ma zaangażowanie i wspieranie podmiotów europejskiej dyplomacji naukowej, do których należą głównie naukowcy, dyplomaci, ale też biznes. Raport zawiera rekomendacje, które zwiększą widoczność i rolę dyplomacji naukowej.

– Międzynarodowa współpraca w dziedzinie nauki i badań ma ogromne znaczenie. Chciałabym powiedzieć, że jest to ważniejsze niż kiedykolwiek na kilku płaszczyznach. Jedną z nich jest fakt, że mamy tak wiele globalnych zagadnień badawczych, które wymagają uwagi i odpowiedzi. Można to osiągnąć jedynie w kontekście międzynarodowym i poprzez współpracę. To na przykład utrata bioróżnorodności, zmiany klimatyczne, a także kwestie odpowiedzialności społecznej czy migracji – uważa prof. Katja Becker, prezeska stowarzyszenia Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG), największej w Niemczech organizacji finansującej badania naukowe.

Niemcy są jednym z kluczowych partnerów Polski w zakresie badań naukowych, innowacji i wymiany akademickiej. We współpracę zaangażowanych jest wiele instytucji reprezentujących polski sektor badań i szkolnictwa wyższego. Na poziomie rządowym współpraca jest rozwijana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz agencje wspierające badania naukowe i wymianę akademicką. 

– Polska i Niemcy są też bardzo silnymi partnerami w kontekście europejskim. Współpraca międzynarodowa zdecydowanie się przyczynia do zbliżenia i wzmocnienia europejskiej przestrzeni badawczej jako całości – podkreśla prof. Katja Becker. – Jest też wymiar współpracy dwustronnej między naszymi krajami, który jest bardzo silny. Oznacza to, że zainteresowanie współpracą wśród  naukowców w Polsce i Niemczech jest bardzo duże, a badania są doskonałe.

– Dwadzieścia lat temu Fundacja na rzecz Nauki Polskiej zdecydowała się rozpocząć przyznawanie Nagrody Copernicus wybitnym naukowcom z Polski i Niemiec, którzy ze sobą współpracują. W ten sposób chcieliśmy uhonorować z jednej strony doskonałą naukę, realizowaną pomiędzy krajami, ale również zbliżyć do siebie naukowców, żeby współpraca była jeszcze efektywniejsza. Nagroda Copernicus tylko w niewielkim stopniu finansuje badania, które laureaci prowadzą, a raczej ma zachęcać do współpracy – wyjaśnia prezes FNP.

Polsko-Niemiecka Nagroda Naukowa Copernicus jest przyznawana przez DFG i FNP za wybitne osiągnięcia naukowe będące owocem współpracy niemiecko-polskiej w dowolnej dziedzinie nauki, w tym w obszarze nauk humanistycznych i społecznych. Ośmioosobowe jury, w skład którego wchodzą naukowcy z obu państw, w tym roku doceniło prof. Leszka Skrzypczaka z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i prof. Dorothee Haroske z Uniwersytetu Friedricha Schillera w Jenie za ich wspólną pracę naukową w dziedzinie analizy matematycznej i równań różniczkowych cząstkowych.

– Współpracuję z moim kolegą z Poznania już od ponad 20 lat i jest ku temu kilka powodów. Oboje bardzo lubimy tę dziedzinę matematyki, jaką jest analiza matematyczna, a także mamy podobne podejście do tego zagadnienia: pytamy o szczegóły, udzielamy precyzyjnych odpowiedzi na argumenty, zastanawiamy się, jak je przekształcić – podkreśla prof. Dorothee Haroske, laureatka Polsko-Niemieckiej Nagrody Naukowej Copernicus 2026.

Najważniejszym osiągnięciem naukowców jest stworzenie wspólnego języka dla różnych dziedzin zaawansowanej matematyki. Ich współpraca pozwoliła uporządkować wiedzę o tzw. przestrzeniach funkcyjnych. Można je sobie wyobrazić jako wielkie cyfrowe mapy, na których matematycy nanoszą informacje o tym, jak zmieniają się dźwięki, obrazy czy zjawiska fizyczne.

– Wiele zjawisk otaczającego nas świata, takie jak rozchodzenie się światła i dźwięku czy przepływ wody, można opisać za pomocą równań matematyki. To są jakby instrukcje, które mówią nam, jak te procesy się toczą. Można to porównać z obserwowaniem ptaków. My nie szukamy konkretnych rozwiązań, nie interesujemy się konkretnym osobnikiem. Interesują nas cechy całego gatunku, własności wszelkich możliwych rozwiązań, na ile one są gładkie i regularne. Wiedza o tym pozwala nam powiedzieć coś o procesach, które te równania opisują: czy są stabilne, niestabilne, chaotyczne, czy uporządkowane – wyjaśnia prof. Leszek Skrzypczak, laureat Polsko-Niemieckiej Nagrody Naukowej Copernicus 2026.

Jury szczególnie doceniło sposób, w jaki badacze opisali działanie transformacji Fouriera, która rozkłada skomplikowane dane na proste, pojedyncze elementy. Dzięki odkryciu naukowców dokładnie wiadomo, kiedy to narzędzie zachowuje się w sposób przewidywalny i bezbłędny, nawet gdy pracuje się nad bardzo złożonymi problemami.

– Pomyślmy o drgającej strunie np. w gitarze czy skrzypcach. Istnieją fizyczne modele opisujące to zjawisko – wyjaśnia prof. Dorothee Haroske. – Możemy myśleć jak matematyk i wyobrazić sobie, że mamy tylko masę całej struny rozłożoną w bardzo rzadki sposób, a potem możemy zapytać: „jak by to brzmiało?”. Oczywiście nikt nie może naprawdę udowodnić ani obalić, że tak jest, ponieważ jest to czysto matematyczne, ale ma to związek z równaniem falowym, równaniem ciepła. To właśnie robimy.

Wypracowane przez badaczy modele, choć mają charakter teoretyczny, mogą mieć istotny wpływ na współczesną inżynierię. Mogą znaleźć zastosowanie w optymalizacji wielu procesów: od zaawansowanego przetwarzania obrazów i dźwięku (np. w technologiach kompresji i medycynie obrazowej), przez symulacje numeryczne stosowane w budownictwie, aż po modele stochastyczne wykorzystywane w prognozowaniu rynków finansowych i zmian klimatycznych. 

Współpraca prof. Haroske i prof. Skrzypczaka rozpoczęła się w 2006 roku. Do tej pory zaowocowała serią ponad 30 wspólnych publikacji w prestiżowych czasopismach matematycznych oraz wieloma wspólnie organizowanymi naukowymi konferencjami tematycznymi. 

– Otrzymanie Nagrody Copernicus to wielki zaszczyt. Byłem bardzo zaskoczony, otrzymując wiadomość, że zostałem jej laureatem. Nie będę ukrywał, że to też była wielka radość. Nagroda w większości jest subsydium badawczym, dlatego mam nadzieję, że pozwoli nam kontynuować nasze badania z prof. Haroske oraz wciągnąć w nasz program badawczy młodych naukowców – zaznacza prof. Leszek Skrzypczak.

– Ponownie mamy dwóch fantastycznych laureatów Nagrody Copernicus. W tym roku są to znakomici matematycy, którzy pracują na światowym poziomie w swojej dziedzinie, jaką jest analiza oraz równania różniczkowe cząstkowe – wyjaśnia prof. Katja Becker.

Nagroda wynosi 200 tys. euro, po 100 tys. euro dla każdego z laureatów. Konkurs organizowany jest co dwa lata od 2006 roku. Wśród laureatów poprzednich edycji znaleźli się naukowcy, którzy zajmowali się m.in. badaniem planet pozasłonecznych, funkcjonowania mitochondriów czy niedokrwiennej choroby serca. 

– W ciągu ostatnich 20 lat Nagroda Copernicus wyróżniła współpracę pomiędzy polskimi i niemieckimi badaczami w bardzo różnych dziedzinach: od biologii, poprzez fizykę, aż po matematykę, która w tym roku została nagrodzona pierwszy raz w historii nagrody. Laureaci prowadzą badania, które można zaklasyfikować jako podstawowe, ale które są przełomowe i zmieniają wszechświat – tłumaczy prof. Krzysztof Pyrć.

Ponad jedna trzecia stad ryb na całym świecie jest przełowiona – wynika z szacunków Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO). Zdaniem ekspertów to duży problem, który zagraża ekosystemowi wodnemu, sektorowi rybołówstwa oraz społecznościom zależnym od oceanu w zakresie pozyskiwania białka. Jednocześnie wiedza konsumentów na temat kondycji oceanów i wpływu decyzji zakupowych na ten stan wciąż nie jest wystarczająca. Edukacji konsumentów ma służyć obchodzony 8 czerwca Światowy Dzień Oceanów.

– Oceany mierzą się dzisiaj z wieloma problemami. Do najważniejszych i najpoważniejszych należą zmiana klimatu oraz przełowienie, czyli sytuacja, kiedy łowimy za dużo ryb, nie zostawiając w oceanach wystarczającej ilości dorosłych osobników, żeby populacje mogły się samodzielnie, w naturalny sposób odradzać – wyjaśnia w rozmowie z agencją Newseria Gabriela Kotkowska, marketing & communication manager w Marine Stewardship Council (MSC) na Polskę i Europę Centralną.

Jak podaje MSC, poziom przełowienia wzrósł w ostatnich dziesięcioleciach, a liczba przełowionych stad jest obecnie trzykrotnie wyższa niż w 1970 roku. Według danych FAO z raportu „The State of World Fisheries and Aquaculture 2024” ponad 35 proc. światowych zasobów ryb jest przełowionych. Odsetek rośnie o około 1 pkt proc. rocznie. 

– Do największych wyzwań należy walka z przełowieniem i zapobieganie mu, a także skuteczna ochrona oceanów. Działania te wymagają międzynarodowej współpracy, odpowiednich regulacji, długofalowego podejścia do ochrony oceanów, zaangażowania i odpowiedzialności sektora biznesu, a także świadomości społecznej na temat tego, jaką rolę oceany odgrywają w naszym życiu – podkreśla Gabriela Kotkowska.

Według badania przeprowadzonego na zlecenie MSC przez niezależną firmę badawczą GlobeScan wśród 31 tys. osób z 23 krajów 80 proc. respondentów martwi się stanem oceanów. Wśród głównych zagrożeń wymieniają zmianę klimatu, zanieczyszczenie środowiska oraz zmniejszającą się populację ryb.

– Co ciekawe, wyniki tej samej ankiety pokazują, że co piąta osoba nie wie, że oceany pokrywają większą powierzchnię Ziemi niż lądy. 35 proc. osób błędnie uważa, że przeławiane populacje nie mogą się odrodzić – mówi ekspertka Marine Stewardship Council. – W Polsce ta sytuacja wygląda podobnie. Dostrzegamy problem przełowień, natomiast ciągle wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, czym jest zrównoważone rybołówstwo i jak to działa.

28 proc. polskich respondentów błędnie uważa również, że lokalne pochodzenie ryb jest tożsame ze zrównoważonymi połowami. Podobnie jak badani w innych krajach Polacy mają przekonanie, że przełowione populacje nie mogą się odrodzić.

– Wszystkie negatywne trendy można odwrócić. Obecnie największymi problemami są przełowienie oraz złe zarządzanie. Można z tym walczyć i nasza organizacja robi to dzięki swojemu standardowi. Stada, które są objęte programem certyfikacji MSC, nie są przeławiane. W morzach i oceanach zostaje zdecydowanie więcej ryb i one potrafią się same naturalnie odradzać – tłumaczy Tomasz Zakrzewski, commercial manager w Marine Stewardship Council na Polskę i Europę Centralną.

Jak podkreśla, nie ma jednej uniwersalnej metody stosowanej dla wszystkich zagrożonych gatunków i akwenów.

– To wymaga również decyzji politycznych. Ryby nie znają granic, pływają w akwenach międzynarodowych i dlatego tak ważna jest współpraca. Istotne jest więc, aby wszystkie zainteresowane strony miały świadomość tego, że współpracując przy ochronie konkretnego gatunku, są w stanie spowodować, że będzie się on naturalnie odradzał – wskazuje ekspert MSC.

Są już przykłady takich pozytywnych zmian. Jednym z nich jest sardynka iberyjska.

– Sardynka iberyjska jeszcze kilka lat temu była gatunkiem zagrożonym. Do tego stopnia, że naukowcy rekomendowali tymczasowe zamykanie łowisk. Rybacy z Portugalii i Hiszpanii podjęli decyzję o nawiązaniu współpracy. Dzięki temu w 2025 roku w morzach znajdowało się ponad cztery razy więcej sardynek niż dekadę temu i ponownie połowy otrzymały certyfikat MSC – wyjaśnia Tomasz Zakrzewski.

O zrównoważonym rybołówstwie można mówić wówczas, gdy pozostawia wystarczającą ilość ryb w oceanach i minimalizuje wpływ na siedliska morskie i całe ekosystemy. Aby było to możliwe, rybołówstwo musi być odpowiednio zarządzane. Organizacja MSC szacuje, że gdyby wszystkie połowy były zarządzane w sposób zrównoważony, rocznie pozwoliłoby to na pozyskiwanie o 16 mln t ryb więcej. To z kolei zapewniłoby wystarczającą ilość białka dla dodatkowych 72 mln ludzi.

– Musimy wszyscy pamiętać, że nasze życie zależy od kondycji oceanów i że bez oceanów nie byłoby życia na Ziemi. Oceany pokrywają 70 proc. powierzchni Ziemi, regulują klimat i dostarczają nam przede wszystkim pożywienia. Ryby, owoce morza i algi morskie są w wielu krajach podstawowym składnikiem codziennej diety oraz ważnym źródłem białka – zaznacza Gabriela Kotkowska. – Oceany dają nam też pracę. Ponad 30 mln ludzi na świecie jest zatrudnionych w rybołówstwie. To pokazuje, jak ważne są oceany i że wszyscy mamy obowiązek je chronić. To jest nasza wspólna odpowiedzialność.

Standard Zrównoważonego Rybołówstwa MSC to zbiór zasad przygotowany razem z naukowcami, rybakami i przedstawicielami innych organizacji zajmujących się ochroną środowiska. Na jego podstawie organizacja stworzyła program certyfikacji zrównoważonego rybołówstwa dzikich ryb i owoców morza. Na co dzień MSC współpracuje z branżą rybną: producentami, przetwórcami i sieciami handlowymi. Prowadzi także kampanie edukacyjne skierowane do konsumentów. Jedną z okazji do podnoszenia świadomości konsumenckiej jest obchodzony 8 czerwca Światowy Dzień Oceanów.

– Każdy z nas może wspierać ochronę mórz i oceanów, chociażby wybierając podczas codziennych zakupów ryby i owoce morza z certyfikatem zrównoważonego rybołówstwa MSC. Gwarantuje on, że produkty pochodzą ze stabilnych łowisk, które są dobrze zarządzane, a połowy w minimalny sposób wpływają na siedliska i ekosystemy morskie – podkreśla ekspertka MSC. – Dzięki takim wyborom wspieramy ochronę zasobów morskich oraz rybaków, którzy starają się łowić w sposób odpowiedzialny i z poszanowaniem środowiska naturalnego.

W ramach programu MSC liczba zaangażowanych rybołówstw wzrosła z 716 (2023–2024) do 738 (2024–2025). Całkowity wolumen połowów na 31 marca 2025 roku wynosił ponad 16 mln t, co stanowi 20,6 proc. wszystkich połowów dzikich organizmów morskich.